Yiyecek-içecek sektöründe artan maliyetlerle mücadele eden işletmeler, profesyonel fotoğraf çekimlerine bütçe ayırmak yerine üretken yapay zeka araçlarına yönelmeye başladı. Amerika Birleşik Devletleri Ulusal Restoran Birliği verileri, işletmecilerin yaklaşık yüzde 26'sının özellikle pazarlama süreçlerinde yapay zekadan yararlandığını gösteriyor.
Ancak sokak lezzetlerinden kafelere kadar yayılan yapay zeka destekli menüler, tüketici cephesinde beklenenin tam aksine hayal kırıklığı ve güvensizlik yaratıyor. Gerçek dışı renk doygunlukları, lastik hissi veren dokular ve biçimsel gariplikler, müşterilerin bu görselleri "tüketilemez ve özensiz" olarak algılamasına sebep oluyor.
Tokyo’da örümcek ağını andıran ekmeklerden Berlin’de plastiğe benzeyen makarnalara kadar dünyanın dört bir yanında viral olan görüntüler, insan zihninde derin bir rahatsızlık hissini tetikliyor. Bilim insanları bu tepkiyi, robotik alanda tanımlanan ve gerçeğe çok yaklaşan ancak ufak yapaylıklar barındıran nesnelerin insanda yarattığı ürpertiyi ifade eden "tekinsiz vadi" kavramıyla açıklıyor.
Almanya’daki Duisburg-Essen Üniversitesi araştırmacıları, insanoğlunun bozuk veya zararlı yiyeceklere karşı evrimsel olarak geliştirdiği biyolojik savunma mekanizmasının devreye girdiğini belirtiyor. Tüketiciler, doğala benzeyen fakat detaylarında terslik bulunan bir yiyeceği içgüdüsel olarak "güvensiz" kabul ediyor ve o restorandan uzak durmayı tercih ediyor.
İşletmeler bütçeden tasarruf etmek amacıyla bu yola başvursa da internette alay konusu haline gelen veya yanıltıcı bulunan afişler, ciddi ticari kayıpları beraberinde getiriyor. Birçok restoran sahibi, yapay zeka ile hazırladıkları menü panoları nedeniyle sosyal medyada linç kampanyalarına maruz kaldıklarını ve asılsız olumsuz puanlamalarla cezalandırıldıklarını ifade ediyor.
Menüdeki kusursuz ve abartılı görselin tabakta karşılığını bulamaması da doğrudan bir yanıltıcı reklam tartışmasını gündeme getiriyor. Sektör temsilcileri, yapay zekanın personel vardiyaları veya maliyet hesaplamaları gibi arka plan operasyonlarında verimli olduğunu ancak tabağın kendisini pazarlamak için kullanılmaması gerektiğini vurguluyor.
Uluslararası Mutfak Profesyonelleri Derneği yetkilileri, hiçbir işletmenin yapay zekanın ürettiği o gerçeküstü tabağı masaya koyamayacağına dikkat çekiyor. Uzmanlar, yüksek bütçeli prodüksiyonlara gücü yetmeyen küçük işletmelere, yapay tasarımlar yerine cep telefonuyla çekilmiş sade veya el yazısıyla oluşturulmuş samimi menüleri tercih etmelerini öneriyor; zira müşterilerin sofrada aradığı temel duygunun lezzet ve güvenilirlik olduğu hatırlatılıyor.
Restoranların maliyetleri düşürmek amacıyla menülerinde ve tanıtımlarında gerçek fotoğraflar yerine yapay zeka tarafından üretilen yemek görsellerine yer vermesi, tüketici tepkisine yol açtı. Doğallıktan uzak, plastik ve tekinsiz görünen yemek afişleri iştah kaçırdı.
Görsellerdeki gariplik tekinsizlik hissi uyandırıyor. Maliyet tasarrufu, müşteri kaybına dönüşüyor. Samimiyet ve doğallık ön plana çıkıyor.
