Isparta'daki Pisidia Antiokheia Antik Kenti'nde sürdürülen çalışmalarda, Danyal Peygamber'in rüyasını tüm simgeleriyle barındıran 1500 yıllık eşsiz bir litürjik kap keşfedildi. Bu nadide eser, Hristiyan ikonografisine dair eşsiz detaylar sunarken, antik kentin döneminin önemli bir seramik üretim merkezi olduğunu da belgeledi.
- Isparta'nın Yalvaç ilçesindeki Pisidia Antiokheia Antik Kenti'nde yapılan kazılarda, Hristiyan sanat tarihi açısından dünyada bilinen başka bir örneği olmayan yaklaşık 1500 yıllık bir litürjik kap ortaya çıkarıldı. Milattan sonra yüzyıla tarihlenen bu kapta, Danyal Peygamber'in gördüğü rüya, rüyasındaki dört canavar ve aslan aynı kompozisyonda tasvir ediliyor.
Süleyman Demirel Üniversitesi Arkeoloji Bölümü Öğretim Üyesi ve Kazı Başkanı Prof. Dr. Mehmet Özhanlı, eserin antik kentteki manastırda yapılan kazılarda, 713 yılında gerçekleşen Arap akınları sırasında tahrip edilen kilisenin yıkıntıları arasında bulunduğunu aktardı. Özhanlı, iki kulplu kap formundaki buluntunun üzerindeki tasvirlerin, Hristiyan ikonografisi açısından büyük önem taşıdığını vurguladı.
Eski Ahit'teki "Daniel" kitabında yer alan anlatıların kap üzerine işlendiğini belirten Özhanlı, Danyal Peygamber'in Babil Kralı II. Nebukadnezar döneminde sürgün edilen Yahudiler arasında yer aldığını ifade etti. Danyal'ın aslanlar çukuruna atılmasına rağmen zarar görmemesinin ilahi korumanın göstergesi olarak kabul edildiğini dile getiren Özhanlı, Danyal'ın daha sonra gördüğü rüyada denizden çıkan dört canavarı anlattığını kaydetti.
Özhanlı, Yahudi geleneğinde bu dört canavarın Babil, Med, Pers ve Helenistik krallıklarını simgelediğini, Hristiyan yorumunda ise özellikle dördüncü canavarın Roma İmparatorluğu'nu, gökten gelen "insanoğlu" figürünün ise Mesih'in gelişini temsil ettiğini söyledi. Bu nedenle Danyal'ın rüyasının Hristiyanlıkta İsa'nın gelişini müjdeleyen metinlerden biri olarak yorumlandığını belirten Özhanlı, bu anlatının kap üzerinde bütün unsurlarıyla tasvir edilmesinin eseri önemli kıldığını ifade etti.
Kabın iki yüzünde de Danyal tasvirleri ile dört canavarın yer aldığını aktaran Özhanlı, eserde ayrıca aslan, geyik ve köpek motiflerinin bulunduğunu söyledi. Özhanlı, "Kap, iki kulplu litürjik bir kap formunda üretilmiş. Danyal'ın rüyasındaki bütün yaratıkları aynı kompozisyonda Hristiyan ikonografisiyle bir araya getiren başka bir örnek bugüne kadar bilinmiyor. Bu yönüyle eser dünyada tek." dedi.
Kazılarda çok sayıda seramik kalıbın da bulunduğunu bildiren Özhanlı, bu buluntuların antik kentte seramik üretiminin gelişmiş olduğunu gösterdiğini belirtti. Litürjik kabın da Antiokheia'da üretildiğini düşündüklerini dile getiren Özhanlı, "Bu buluntular Antiokheia'nın kendi ihtiyacını karşılayabilecek ölçüde gelişmiş bir seramik üretim merkezine sahip olduğunu belgeliyor." şeklinde konuştu.
Pisidia Antiokheia'nın Hristiyanlık tarihi açısından önemli bir merkez olduğunu vurgulayan Özhanlı, Aziz Pavlus ile Aziz Barnabas'ın milattan sonra 46 yılında kente gelerek ilk vaazlarını burada verdiğini kaydetti. Hristiyanlığın Roma İmparatorluğu'nun resmi dini haline gelmesinin ardından kentin önemli bir hac merkezine dönüştüğünü ifade eden Özhanlı, 325'teki İznik Konsili sonrasında Antiokheia'nın Pisidia bölgesinin metropolitlik merkezi olduğunu söyledi. Özhanlı, eserin hem Pisidia Antiokheia hem de Türkiye arkeolojisi açısından önemli bir buluntu olduğunu sözlerine ekledi.
😲✨
