Brezilya’da, kuaförlerden toplanan kesilmiş insan saçları, deniz kirliliğine karşı kullanılmaya başlandı. Saçlar, uzun silindir biçimindeki bariyerlere doldurularak suya bırakılıyor ve petrol, biyodizel gibi kirleticilerin yüzeyden toplanmasına yardımcı oluyor. İlk testler, Guanabara Körfezi kıyısındaki Enseada de Bom Jesus bölgesinde gerçekleştiriliyor.
Fiotrar adlı çevre kuruluşunun yürüttüğü projede, normalde çöpe gidecek saçlar, özel bariyerlerin ham maddesine dönüştürülüyor. Yaklaşık 12 kuaför salonu, peruk yapımında kullanılamayacak kesilmiş saçları projeye bağışlıyor. Benzer sistemlerde, insan saçının yanı sıra hayvan tüyü ve yün gibi doğal liflerden de yararlanılabiliyor.
Yöntemin arkasında saç tellerinin yüzey yapısı bulunuyor. Petrol, saçın içine bir sünger gibi emilmek yerine tellerin geniş yüzeyine tutunuyor. Matter of Trust kuruluşuna göre, saçın üzerindeki küçük girinti ve düzensizlikler, petrolün yüzeye yapışmasını kolaylaştırıyor.
Bilimsel çalışmalar da yöntemin işe yaradığını gösteriyor. 2018'de yayımlanan karşılaştırmalı bir araştırmada, insan saçı, ham petrolü tutma konusunda test edilen doğal malzemeler arasında güçlü sonuçlar verdi. Ancak sentetik polipropilen bariyerler, genel yağ tutma oranında daha yüksek performans gösterdi. Araştırmacılar, saçın doğal bir atığın yeniden değerlendirilmesi açısından önemli bir alternatif olduğunu belirtiyor.
Brezilya'daki projede hazırlanan saç bariyerleri, mevcut yüzer çöp bariyerlerine sabitleniyor. Proje ekibine göre, deniz ortamında dört aya kadar kullanılabilen bu silindirler, teknelerden ve yasa dışı deşarjlardan kaynaklanan petrol ve diğer kirleticileri yakalamak için değerlendiriliyor.
Yöntem yalnızca Brezilya'da uygulanmıyor. Şili'deki benzer bir projede, insan ve hayvan saçlarından hazırlanan bariyerler, akarsular, göller ve kıyılardaki kirliliğin temizlenmesinde kullanıldı. Proje yetkililerine göre, bir kilogram saç, ortalama 5 litre, uygun koşullarda ise 9 litreye kadar petrol türevini tutabiliyor. Şili'nin Laguna Verde bölgesindeki bir denemede, dört bariyer ve bir saç keçesi, yaklaşık bir ayda 15 kilogram kirletici topladı.
Guanabara Körfezi'nin seçilmesinin nedeni, bölgenin uzun süredir yoğun gemi trafiği ve petrol kirliliğiyle mücadele etmesi. Bölgedeki balıkçılar, petrol sızıntılarının avcılığı doğrudan etkilediğini ve balıkların kirlenen alanlardan uzaklaştığını belirtiyor. Projeyle, hem kuaförlerde ortaya çıkan saç atığının değerlendirilmesi hem de körfeze ulaşan petrol kaynaklı kirliliğin azaltılması hedefleniyor. 🌊♻️
