YÖK, yapay zeka dahil devlet üniversitelerindeki kontenjanları yüzde 100 doldurmakla övünse de TEDMEM Raporu, bazı üniversitelerin yapay zeka bölümlerinde bir profesör dahi bulunmadığını ortaya koydu. 33 üniversitedeki yapay zeka lisans programlarında görevli 221 akademisyenden yalnızca 26'sı profesör.
Türk Eğitim Derneği (TED) düşünce kuruluşu TEDMEM, yapay zekanın eğitimde ve toplumda dönüştürücü gücünü "Eğitimde Yapay Zeka: Küresel Eğilimler ve Türkiye için Politika Önerileri" başlıklı raporuyla inceledi. TED Başkanı Selçuk Pehlivanoğlu'nun "Yeni tehdit, dijital diktatörlük" diye özetlediği 229 sayfalık raporu; Dr. Sabiha Sunar, Dr. Nilgün Demirci Celep ve Dr. Ece Eren Şişman kaleme aldı.
DİJİTAL EŞİTSİZLİK
ABD, Çin, Fransa, Almanya, Güney Kore, Kanada, İngiltere, Japonya, Hindistan, Singapur, Birleşik Arap Emirlikleri ve Türkiye'nin de içinde bulunduğu 12 ülkenin yapay zekayı eğitimde kullanımı karşılaştırmalı olarak incelendi. Gençlerin karşı karşıya kaldığı bilişsel ve duygusal risklere dikkat çeken raporda, Türkiye'nin yapay zekayla ilgili eğitimde acilen tedbir alması önerildi.
Raporda ayrıca Türk gençlerinin yapay zekayı ödev ya da sunum gibi akademik amaçlar dışında; dertleşmek, kaygılarını, duygularını ve üzüntülerini paylaşmak için yaygın olarak kullandığı vurgulandı.
YAPAY DERTLEŞME
Yapay zeka kullanan her 10 kişiden 4'ü 25 yaş altındaki gençlerden oluşurken, gençlerin düşünüp, analiz edip öğrenmek yerine yapay zekaya başvurduğu belirlendi.
– Trabzon Üniversitesi Yapay Zeka Mühendisliği: 5 doktor öğretim üyesi var.
– Ostim Teknik Üniversitesi Yapay Zeka Mühendisliği: 6 doktor öğretim üyesi var.
– Kocatepe Üniversitesi Bilişim Teknolojileri MYO: 2 doçent, 1 doktor var.
– Gaziantep Üniversitesi Robotik ve Yapay Zeka: 2 doçent, 1 doktor var.
– Amasya Üniversitesi Yapay Zeka ve Makine Öğrenmesi: 3 doçent var.
– Konya Teknik Üniversitesi Yapay Zeka ve Veri Mühendisliği: 3 doçent, 2 doktor var.
– Eskişehir Teknik Üniversitesi Yapay Zeka ve Makine: Profesör yok, 1 doktor var.
– Hitit Üniversitesi Yapay Zeka ve Makine: Prof. ve doçent yok, 2 doktor var.
DÜNYADA YAPAY ZEKÂ
Çin, Fransa ve Singapur, eğitimde yapay zekayı kamu denetiminde yürütüyor. ABD Yapay Zeka Akademisi, 'Microsoft, OpenAI, Anthropic' ile işbirliği yapıyor. BAE, bu yıl tüm devlet okullarında yapay zekayı zorunlu ders haline getirdi. Çin, ilkokulda yapay zeka kullanımını yasaklarken Fransa, 8'inci sınıf sonrası için izin veriyor. 2026 Yılı Yapay Zeka Endeks Raporu'nda Türkiye, 36 ülke arasında 34. sırada yer alıyor.
100 TÜRK GENCİNDEN 61'İ GERÇEĞİ AYIRT EDEMİYOR
– Türkiye, bilişim ön lisans mezun sayısında dünyada üçüncü.
– Yüksek lisans ve doktorada ilk 15 ülke arasında yer almıyor.
– 33 üniversitedeki 34 yapay zeka lisans programı mevcut.
– Yapay zeka bölümlerindeki 221 akademisyenden 26'sı profesör.
– 22 doçent olan yapay zeka bölümlerinin 21'inde profesör yok.
– 17-27 yaş arası gençler yapay zeka sınırlarını değerlendiremiyor.
– Yüzde 61'i, yapay zekanın ürettiği bilgileri ayırt edemiyor.
BÖLÜMLER ÇÖKECEK, İŞSİZ KALACAKLAR
"İnsan, davranışları ölçülen ve yönlendirilen veri nesnesi haline geldi. 'Gözetim kapitalizmi' denilen bu düzende insanın dijital ayak izleri kaydedilerek çıkarları doğrultusunda geleceği şekillendiriliyor. Dijital diktatörlük, Türk eğitim sistemi için yeni bir tehdit. Yapay zeka gündelik hayatın kılcal damarlarına sızarken, verileri işliyor. Yapay zeka altyapısı, az sayıda küresel şirketin elinde ve insanlığın geleceği için bu çok ciddi bir tehdit."
"Bölümler çökecek. Mezunların çoğu işsiz kalacak." diyen uzmanlar, yapay zeka alanındaki 221 akademisyenin yalnızca 26'sının profesör, 22'sinin doçent olduğunu belirtiyor.
Hakkari Üniversitesi Fen Bilgisi Öğretmenliği Bölümü, 2026 YKS'de hiçbir öğrenci tercih etmedi. Bölümde kayıtlı 2'si kız, 3'ü erkek olmak üzere toplam 5 öğrenci bulunuyor. Profesör yok. Doktoralı akademisyen sayısı ise yalnızca 1!
AMFİDE TEK BAŞINA
Bolu, Hakkari, Harran, Binali Yıldırım ve RTE Üniversitesi'nin de aralarında bulunduğu 40 üniversitedeki bazı bölümler, bu yıl 1 öğrenci dahi seçmedi. Hakkari Üniversitesi Fen Bilgisi Öğretmenliği Bölümü’nde toplam öğrenci sayısı 5 ve 4'üncü sınıfta okuyan sadece 1 öğrenci var. Fen bilgisi öğretmenliği ve çevre mühendisliği gibi tercih edilmeyen 4 yıllık lisans bölümlerindeki akademisyenler, umutlarını ek yerleştirmeye bağladı. 2026 YKS'de üniversitelere kayıt hakkı kazanan fakat tercih yapmayan adaylar için ek yerleştirmelerin 7-13 Eylül 2026 tarihleri arasında alınması bekleniyor.
Yaşar Üniversitesi Tarım Makineleri ve Teknolojileri Mühendisliği Bölüm Başkanı Dr. Ceren Kömekçi, ABD’deki Lincoln Üniversitesi’nden, otonom ve elektrikli robotik tarım ekim makinesi geliştirmek için tam burslu kabul aldı.
TÜBİTAK BURSLU
TÜBİTAK’ın doktora sonrası verdiği yurt dışı araştırma bursunu kazanan Dr. Ceren Kömekçi, sürdürülebilir tarım için otonom ve elektrikli robotik ekim makinesi geliştirmek amacıyla ABD’deki Nebraska-Lincoln Üniversitesi’ne gidecek. UNL Biyolojik Sistemler Mühendisliği Makine Otomasyonu ve Tarım Robotları Laboratuvarı’nda (MAAS Lab) 1 yıl boyunca burslu araştırmalar yapacak.
TARIMDA DEVRİM
Dr. Ceren Kömekçi, "Tarım teknolojileri ve robotik sistemlerde ileri yöntemler geliştireceğiz. Bitkilerin ekiminde, otonom ve elektrikli robotik tarım makinesi geliştirmeye odaklandım. Ekim robotunun, yüksek performans ve düşük enerji tüketimini sağlayarak, tarımsal üretimde dijital dönüşüme geçilmesini hedefliyorum." dedi.
