- Milli mücadelenin mihenk taşı olan Sivas Kongresi’nin yılı gururla ve coşkuyla kutlanıyor.
1914-1918 yılları arasında Birinci Dünya Savaşı’ndan mağlup ayrılan Osmanlı Devleti, kelimenin tam anlamıyla çökmüş durumdaydı. Büyük toprak kayıpları yaşanmış, Mondros Anlaşması ile ülkemizin güvenlik ve haberleşme hatları İtilaf Devletleri’nin kontrolüne bırakılmıştı. Silahlar teslim edildi, İstanbul başta olmak üzere ülkenin dört bir yanı işgal edilmeye başlandı. Yorgun, yoksul ve umutsuz halkın tepesine bir de yabancı işgali binmişti. Halka zulmediyor, kadınlara tecavüz ediliyor, karşı koyanlar öldürülüyor, malına mülküne çökülüyordu.
İlk adım Amasya’da atıldı. İngilizler, Fransızlar, İtalyanlar, Yunanlar ve Rus destekli Ermeniler ülkeyi parsel parsel bölüşmüştü. Her şeyin farkında olan, ölümü esarete tercih eden bir lider vardı: Mustafa Kemal Paşa. Anadolu’ya geçip işgale karşı savaşmayı planlıyordu. Beklediği fırsat, Vahdettin’in onu işgalcilere direnen vatanseverleri bastırması için görevlendirmesiyle önüne geldi. 19 Mayıs 1919’da Samsun’a çıktığında aslında Türkiye’nin istiklali için ilk adım atılmıştı. Sadece 34 gün sonra, 22 Haziran’da Amasya Genelgesi ile işgalci düşmanlara ve işbirlikçilerine savaş ilan etti:
- Vatanın bütünlüğü milletin bağımsızlığı tehlikededir.
- İstanbul hükûmeti aldığı sorumluluğun gereğini yerine getirememektedir. Bu durum milletimizi yok olmuş gösteriyor.
- Milletin bağımsızlığını, yine milletin azim ve kararı kurtaracaktır.
- Milletin içinde bulunduğu durum ve şartların gereğini yerine getirmek ve haklarını gür sesle cihana uyurmak için, her türlü baskı ve kontrolden uzak millî bir heyetin varlığı zaruridir.
- Anadolu’nun her bakımdan en güvenilir yeri olan Sivas’ta hemen millî bir kongre toplanması kararlaştırılmıştır.
- Bunun için bütün illerin her sancağından milletin güvenini kazanmış üç temsilcinin mümkün olan en kısa zamanda yetişmek üzere yola çıkması gerekmektedir.
- Her ihtimale karşı bu mesele millî bir sır olarak tutulmalı ve temsilciler gereğinde yolculuklarını kendilerini tanıtmadan yapmalıdırlar.
2 Eylül 1919’da Sivas’a gelen Mustafa Kemal Paşa, 4 Eylül’de kongreyi topladı. Sivas Lisesi salonundaki toplantıda başkanlığa Mustafa Kemal Paşa seçildi. İlk günlerde hararetli tartışmalar yaşanmış, özellikle bazı üyelerin manda fikrini benimsemesi sıkıntı yaratmıştı. Ancak Mustafa Kemal, manda fikrini savunan kişileri ikna ederek kongreyi başarıyla sonuçlandırdı. 11 Eylül tarihinde aşağıdaki kararlar alındı:
- Millî sınırlar içinde vatan bölünmez bir bütündür.
- Millî gücü etkin, millî egemenliği hâkim kılmak şarttır.
- Manda ve himaye kabul edilemez.
- Türk ülkesini parçalamaya yönelik her türlü girişim (Ermenilik ve Rumluk iddiaları) kabul edilemez.
- Hristiyan azınlıklara ayrıcalık tanınamaz.
- Mebusan Meclisi’nin hemen toplanması gerekir.
- Millî direnişi gerçekleştirmek için kurulan tüm oluşumlar Anadolu ve Rumeli Müdafaa-ı Hukûk Cemiyeti adı altında birleştirilmiştir.
Mustafa Kemal, Ankara’yı Milli Mücadele’nin merkezi haline getirdi. Tecrübeli komutan, ülkenin ortasında yer alan Ankara’nın güvenlik, ulaşım ve haberleşme avantajlarını çok iyi hesaplamıştı. Ayrıca Millî harekete destek veren Ali Fuat Paşa komutasındaki 20’nci Kolordu Ankara’da bulunuyordu. Bu askerî güç, güvenlik için önemliydi. Daha sonra yaşananlar, Sivas Kongresi’nin Türk tarihinin en önemli dönüm noktalarından biri olduğunu iyice ortaya koydu. Bölük pörçük, küçük gruplar halinde işgal kuvvetlerine çaresiz direniş, tüm Anadolu’nun güç birliği yapmasıyla yürekli bir İstiklal Savaşı’na dönüştü. Kadın, erkek, çoluk, çocuk topyekûn canlarını ortaya koyup savaştılar. Nice destansı hikayelerin kahramanları oldular. Mallarından, mülklerinden, eşlerinden ve çocuklarından geçtiler. Kara toprağa düştüler, kollarını bacaklarını verdiler ama vatanlarını vermediler. Padişah Vahdettin ve İstanbul Hükümeti’nin tüm engellemelerine rağmen kurtuluş savaşçıları durmadı ve cennet vatanı düşmandan temizledi. İstiklal kahramanları için idam fermanı veren Vahdettin ise işgalci İngilizlerin zırhlısıyla kaçtı.
Sivas’ta sağlanan birlik, dev bir Anadolu gücünü doğurdu. 🇹🇷✨
