İran yönetimi, savaş koşulları ve ABD deniz ablukası nedeniyle derinleşen akaryakıt yetersizliğiyle mücadele etmek amacıyla benzin fiyatlarını artırma kararı aldı. Yeni düzenleme ile belirlenen kotaların üzerindeki benzin tüketimi için litre fiyatı iki katına çıkarılacak.
İran, devam eden savaş ve ABD deniz ablukası nedeniyle yaşanan benzin sıkıntısını aşmak için akaryakıt fiyatlarında zamma gitme kararı aldı. Tüketicilere tanınan indirimli benzin kotası korunurken, kota sınırını aşan kullanımlarda uygulanacak fiyat iki katına yükselecek. Bu kararın, zaten yüksek seviyelerde seyreden enflasyon üzerinde ek baskı oluşturabileceği değerlendiriliyor.
Dünyanın en ucuz akaryakıt fiyatlarına sahip ülkelerinden biri olan İran'da sürücülere, litre başına 30 bin riyal (0,022 dolar) veya daha düşük fiyattan 110 litrelik benzin kotası tanınmaya devam edecek. Ancak Hükümet Sözcüsü Fatıme Muhacerani, Salı gününden itibaren bu kotanın üzerinde tüketilen benzinin litre fiyatının 50 bin riyalden 100 bin riyale çıkarılacağını duyurdu.
Muhacerani, "Artan tüketim ile arz ve talep arasındaki uyumsuzluğun" bu artışı kaçınılmaz kıldığını belirterek, "Fiyat artışından elde edilen tüm gelirler halkın geçimini desteklemek için kullanılacak" açıklamasını yaptı. Ülkede yıllık enflasyonun yüzde 90 sınırında seyrettiği ve ulusal para biriminin dolar karşısında 2,25 milyon riyal ile tarihi en düşük seviyeye gerilediği bir dönemde alınan kararın mal ve hizmet fiyatlarına yansımasından endişe ediliyor.
2019 yılında benzin fiyatlarına yapılan anlık zamlar, ülke genelinde ölümlerin yaşandığı protestolara yol açmıştı. Büyük petrol ve doğalgaz rezervlerine sahip olmasına rağmen, İran; yetersiz rafineri kapasitesi, eskiyen toplu taşıma ve yüksek yakıt tüketen araçlar nedeniyle arz-talep açığını kapatmak için benzin ithal etmek zorunda kalıyordu. Ancak durum, Şubat ayında başlayan ABD-İsrail savaşından bu yana daha kritik bir hal aldı.
Çatışmaların ilk döneminde petrol altyapısına düzenlenen saldırılar nedeniyle rafinaj kapasitesinin bir kısmını kaybeden İran, Nisan ayından bu yana güney limanlarına uygulanan ABD ablukası nedeniyle ithalatta sorun yaşadı ve stratejik rezervlerine başvurmak durumunda kaldı. Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan sübvansiyonlu fiyatların sürdürülemez olduğunu vurgularken, devlet kuruluşu Ulusal İran Petrol Rafine ve Dağıtım Şirketi Başkanı Muhammed Sadık Azimifer, iç benzin üretiminin en yüksek seviyelere ulaşmasına rağmen günlük 10 milyon litrelik açık yaşandığını bildirdi.
Azimifer, "Nüfusun yüzde 85'i bu fiyat değişiminden etkilenmeyecek, bu değişim yalnızca standart kalıbın üzerindeki yakıt tüketimi için geçerli olacak" dedi. Aylardır Hürmüz Boğazı çevresinde ABD ile gerilim yaşayan ve genişletilen ikincil yaptırımlarla karşı karşıya kalan Tahran yönetimi, "direnç ekonomisi" politikasını uygulamaya devam ediyor. İran'ın üst düzey güvenlik yetkilisi Muhsen Rızai, Pazar günü geç saatlerde televizyonda yaptığı açıklamada, ABD'nin deniz ablukasına rağmen petrol gelirlerinin elde edilmeye devam ettiğini belirtti.
Haziran ayında Tahran ve Washington arasında varılan kısa süreli anlaşmanın ardından sağlanan petrol muafiyetinde ablukanın dışına çıkarılan yüzer ham petrol stoklarına atıfta bulunan Rızai, "Günde yaklaşık 1,5 milyon varil petrol satıyoruz ve parasını alıyoruz. İran’ın petrol ihracatının durduğunu ve döviz rezervlerinin tükendiğini kim söyledi?" ifadelerini kullandı.
