- Özbekistan Senatosu, Genel Kurul toplantısında, 7 Temmuz'da Yasama Meclisi tarafından kabul edilen alfabe tasarısını ele aldı.
Senato Genel Kurulu, yeni Özbek alfabesinin mevcut 26 harf ve 3 harf birleşimi yerine 28 harf ve bir kesme (') işareti içerecek şekilde düzenlenmesini onayladı. Düzenlemeyle birlikte, "o‘", "g‘", "sh" ve "ch" harfleri sırasıyla "ö", "ğ", "ş" ve "ç" olarak yazılacak. Yeni alfabede "ng" harf birleşimine yer verilmeyecek.
Bu değişiklikle, Özbek alfabesinin Türkiye başta olmak üzere Latin alfabesini kullanan Türk Dünyası'ndaki alfabelerle benzerliğinin artırılması hedefleniyor. Yeni düzenlemenin yürürlüğe girmesinin ardından mevcut alfabenin kullanımına yönelik bir geçiş süreci uygulanacak.
Resmi belgeler, kamu kurum ve kuruluşlarının logoları, para birimleri, tabelalar ve diğer unsurlarda mevcut alfabenin kullanımına, kanunun uygulanmasına ilişkin hazırlanacak eylem planında belirlenen süreler boyunca izin verilecek.
Senatoda kabul edilen bu kanun, onaylanmak üzere Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev'e gönderildi. Yeni alfabe, Cumhurbaşkanı'nın imzasıyla yürürlüğe girecek.
Sovyetler Birliği döneminde 1929-1940 yılları arasında Latin alfabesi, 1940'tan itibaren ise Kiril alfabesi kullanılmıştır. Bağımsızlığın ilan edilmesinin ardından 2 Eylül 1993'te Latin alfabesine geçişe ilişkin yasa kabul edilmiştir. 31 harf ve bir kesme işaretinden oluşan bu alfabe, 1995'te 29 harfli yeni Latin alfabesi ile değiştirilmiş ve "ş", "ç", "ö" ve "ğ" harflerinin yerine "sh", "ch", "o‘" ve "g‘" harf birleşimleri getirilmiştir.
Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev'in 2021'de imzasıyla, Kiril ve Latin alfabelerinin aynı anda kullanıldığı ülkede tamamen Latin alfabesine geçilmesi kararlaştırılmış ve 1995'te kabul edilen Latin alfabesinin Türk Dünyası'nda kullanılan ortak alfabeye yaklaştırılması yönünde çalışmalar başlatılmıştır.
Yapılan çalışmalar kapsamında mevcut Özbek alfabesinde kullanılan "sh", "ch", "o‘" ve "g‘" harf birleşimleri yerine Türkçedeki karşılıklarına benzer şekilde "ş", "ç", "ö" ve "ğ" harfleri ile kesme işaretinin kullanılmasını öngören yeni alfabe kamuoyunun görüşüne sunulmuştur.
AK Parti Genel Başkan Yardımcısı ve Türk Devletleri ile İlişkiler Başkanı Kürşad Zorlu, Özbekistan'da Türk Dünyası'na uygun alfabeye geçiş için kabul edilen kanunun büyük bir öneme sahip olduğunu belirtti. Zorlu, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, Özbekistan Cumhuriyeti Senatosu'nun Latin alfabesine geçiş sürecinde Türkiye ve Türk Dünyası ile dil entegrasyonunu güçlendirecek ortak alfabe çalışmalarıyla uyumlu bir düzenleme kabul etmesinin kendilerini memnun ettiğini ifade etti.
Kabul edilen yeni değişikliğin karmaşık harflerin yerine daha pratik ve ortak Türk alfabesiyle tam uyumlu sembollerin getirilmesini sağladığını aktaran Zorlu, "Yeni düzenlemeyle, mevcut alfabedeki 26 harf ve 3 harf kombinasyonunun yerini 28 harf ve bir kesme işareti alacak. Reformun en büyük yeniliği, yazımı ve bilgisayar ortamında kullanımı zor olan çift sembollü harflerin tek bir karakterle değiştirilmesidir." değerlendirmesinde bulundu.
Türkiye olarak dil ortaklığını güçlendirecek çalışmalara büyük önem verdiklerini vurgulayan Zorlu, "Cumhurbaşkanımız Sayın Recep Tayyip Erdoğan tarafından ortak alfabe ile hazırlanmış ilk eser 7 Ekim 2025'te değerli devlet başkanlarına takdim edilmiştir. Yaklaşık 40 milyon nüfusa sahip ve stratejik konumuyla son 10 yılda birçok alanda ciddi bir sıçrama gösteren Özbekistan'ın bu yönelimi Türk Dünyası açısından oldukça kıymetlidir. Bu vesileyle söz konusu kararın mimarı Özbekistan Cumhurbaşkanı Sayın Şevket Mirziyoyev'e şükranlarımızı sunuyor, kardeş Özbekistan'a ve Türk Dünyası'na hayırlı olmasını diliyorum." dedi.
