Güney ve Orta Amerika’nın tropikal yağmur ormanlarında yaşayan Heliconius kelebeklerinin, diğer kelebek türlerine göre çok daha yavaş yaşlandığı ve yaklaşık 1 yıla kadar hayatta kalabildiği belirlendi. Bristol Üniversitesi liderliğinde yürütülen araştırmada, bazı türlerin ileri yaşlarda bile fiziksel performanslarını ve kas fonksiyonlarını koruduğu tespit edildi.
Smithsonian Tropikal Araştırma Enstitüsü iş birliğiyle gerçekleştirilen çalışmada Heliconius kelebekleri yakın akrabalarıyla karşılaştırıldı. Çoğu kelebeğin yaşamı birkaç haftayla sınırlı kalırken, Heliconius türlerinin ortalama yaşam süresinin yakın akrabalarından yaklaşık 3 kat daha uzun olduğu ortaya çıktı.
BU KELEBEKLER NEDEN DAHA UZUN YAŞIYOR?
Heliconius kelebeklerini diğer birçok türden ayıran özelliklerden biri beslenme biçimi oldu. Yetişkin kelebeklerin yalnızca çiçek nektarıyla değil, polenle de beslendiği biliniyor. Araştırmacılar bu nedenle uzun yaşam süresinin polen tüketimiyle bağlantısını incelemek için kontrollü deneyler gerçekleştirdi. Polen tüketen Heliconius hecale ile polen tüketmeyen yakın akrabası Dryas iulia karşılaştırıldı. H. hecale’nin beslenme düzeninden polen çıkarıldığında bile uzun yaşam avantajını koruduğu görüldü. Bulgular, yaşam süresindeki farkın yalnızca beslenmeyle açıklanamayacağını, genetik ve evrimsel faktörlerin de etkili olduğunu ortaya koydu.
YAŞLANDIKLARINDA BİLE KAS GÜÇLERİNİ KORUDULAR
Araştırmanın dikkat çeken sonuçlarından biri kelebeklerin fiziksel performanslarında ortaya çıktı. Yapılan güç testlerinde yaşlanan Dryas iulia bireylerinin fiziksel olarak zayıfladığı ve kas fonksiyonlarında gerileme yaşadığı kaydedildi. Yaşlı Heliconius hecale bireylerinde ise aynı düzeyde fiziksel gerileme veya kas kaybı tespit edilmedi. Kelebekler ileri yaşlarına rağmen fiziksel performanslarını korumaya devam etti.
EN UZUN YAŞAYAN KELEBEK KAÇ GÜN HAYATTA KALDI?
Nature Communications dergisinde yayımlanan araştırmaya göre Heliconius türlerinin ortalama yaşam süresi, yakın akrabalarına kıyasla yaklaşık 3 kat daha uzun çıktı. Türler arasındaki fark bazı örneklerde çok daha yüksek seviyelere ulaştı.
Araştırmada en uzun ömürlü kelebek olarak kaydedilen Heliconius hewitsoni 348 güne kadar yaşadı. Yakın akrabalarından Dione juno’nun yaşam süresi ise 14 günle sınırlı kaldı. Böylece aynı kelebek ailesindeki iki tür arasında yaklaşık 25 katlık yaşam süresi farkı kaydedildi.
AYNI AİLEDE 25 KATLIK ÖMÜR FARKI ORTAYA ÇIKTI
Birbirine evrimsel olarak yakın kelebek türleri arasında yaşam süresinin 14 günden 348 güne kadar değişmesi araştırmanın öne çıkan bulguları arasında yer aldı. Heliconius kelebeklerinde uzun yaşamın yanı sıra yaşla bağlantılı fiziksel gerilemenin de daha yavaş gerçekleştiği belirlendi. Bilim insanları, yakın evrimsel geçmişe sahip türler arasında ortaya çıkan bu büyük yaşam süresi farkının, yaşlanma biyolojisinin ve uzun yaşam mekanizmalarının incelenmesi için yeni bir model oluşturduğunu belirtti.
