Bazı bankaların kullanıcılarına sunduğu "Ödeme İste" özelliği, tanıdıklarından hızlı ve kolay bir şekilde para talep etmelerini sağlıyor. Mobil bankacılık üzerinden oluşturulan talep, karşı tarafa bildirim olarak iletiliyor ve onay verilmesi durumunda istenen tutar hesaba aktarılıyor. Kullanıcılar açısından pratik bir çözüm sunan bu özellik, dolandırıcılar için yeni bir mağduriyet yöntemi haline gelebiliyor.
Sosyal medya platformlarında bu yöntemle dolandırıldığını belirten mağdurların paylaşımları artarken, videoların altındaki yorumlarda benzer şekilde mağduriyet yaşadığını ifade eden çok sayıda kullanıcı dikkat çekiyor.
Adli Bilişim Uzmanı Prof. Dr. Ali Murat Kırık, "Ödeme İste" özelliğinin kullanıcıların birbirlerinden kolayca para talep edebilmesi amacıyla geliştirildiğini, ancak dolandırıcıların bu sistemi "kapora tuzağına" dönüştürdüğünü belirterek vatandaşları dikkatli olmaları konusunda uyardı.
İnternet ortamında araç veya ev ilanı veren kişilerin siber dolandırıcıların hedefi olabileceğini anlatan Kırık, "Birçok işlemi mobil bankacılık uygulamaları üzerinden gerçekleştiriyoruz. Özellikle internet ortamında araç kiralama, satın alma veya ev kiralama, satın alma işlemleri yapıyoruz. Siber dolandırıcılar, burada bir açığı fırsat olarak gördü ve vatandaşlarımızı dolandırmaya, mağdur etmeye başladılar. Bu açığın adı 'Ödeme İste' tuzağı." dedi.
Kırık, dolandırıcıların öncelikle güven oluşturmak için kendilerini devlet memuru veya şehir dışında bulunan bir kişi olarak tanıttığını, ardından pazarlık yaparak karşı tarafın şüphelenmesini engellemeye çalıştığını ifade etti.
Dolandırıcının pazarlığın ardından kapora göndermek istediğini söylediğini belirten Kırık, asıl tuzağın bu aşamada devreye girdiğini aktardı. Dolandırıcı, kendi IBAN'ı yerine satıcının IBAN'ını "Ödeme İste" sistemine girerek talebi kapora ödemesi gibi gösteriyor. Oluşturduğu ödeme talebinin karşı tarafa ulaştığını anlatan Kırık, vatandaşın kapora alacağını düşünerek işlemi onaylaması halinde paranın kendi hesabından çıktığını ifade etti.
Kırık, "Dolandırıcı, kendi IBAN'ını değil, karşı tarafın IBAN'ını yazıyor ve altına 40-50 bin lira gibi kapora miktarını giriyor. 'Kapora göndereceğim' diyerek oluşturduğu bu taleple para, sizin hesabınızdan karşı tarafa aktarılıyor. O da bir heyecanla panikle açıklamaları okumadan doğrudan onay veriyor. Bu sayede kendisi kapora aldığını düşünürken, aslında satıcının hesabı üzerinden dolandırıcıya o bedel tamamen gitmiş oluyor." şeklinde konuştu.
İşlemin açıklama bölümünün dolandırıcılık vakalarında önem taşıdığını, açıklama bulunmamasının mağduriyetin tespitini ve sonrasındaki hukuki süreci zorlaştırabileceğini belirten Kırık, "Açıklama kısmı eksik ve açıklamasız bir şekilde karşı tarafa gittiğinden dolayı yarın öbür gün savcılık veya mahkeme süreci söz konusu olduğunda 'Bu kişinin bana borcu vardı, dikkat ederseniz açıklama kısmı yazmıyor.' denecektir. Bu sayede aslında satıcı mağdur olmuş oluyor." dedi.
Prof. Dr. Kırık, "Ödeme İste" yöntemiyle dolandırılmamak için vatandaşların kapora işlemlerinde açıklama bölümüne dikkat etmeleri ve "Şu ilan kapora bedeli." şeklinde açıklama yazmaları gerektiğinin altını çizerek, "Onay gelecek, onaylamanız gerekir." ya da "Devlet memuruyum, şehir dışındayım." gibi ifadeler kullanan kişilere itibar edilmemesi gerektiğini vurguladı.
Dolandırıldığını fark edenlerin vakit kaybetmeden bankalarını arayarak şüpheli işlem bildirimi yapmaları gerektiğini, işlemin provizyonda olması halinde iptal edilebileceğini kaydeden Kırık, mağdurların evrak, görüntü, IBAN ve mobil bankacılık ekran görüntülerini saklayarak savcılığa suç duyurusunda bulunmaları, gerekirse bankaya dilekçe vermeleri ve tüketici mahkemelerine başvurmaları gerektiğini ifade etti.
İnternet sitelerindeki güvenli alışveriş sistemlerinin devre dışı bırakılmaması gerektiğini vurgulayan Kırık, dolandırıcıların "komisyon ödemeyelim" bahanesiyle kullanıcıları bu sistemlerden çıkarmaya çalıştığını aktardı.
Kırık, dolandırıcıların bir diğer yönteminin kendilerini noter olarak tanıtmak olduğunu belirterek, "İşlem gerçekleştiriyoruz, onay vermeniz yeterli." şeklindeki söylemlerle vatandaşların ikna edilmeye çalışıldığını, bu kişilerin yönlendirmesiyle onay verilen işlemler sonucunda hesaplardan ciddi miktarlarda para çıkabildiğini söyledi.
Noterlerin telefonla bu şekilde işlem yapmadığını vurgulayan Kırık, "Kendisini noter, savcı, hakim veya noter memuru olarak tanıtan kişilere asla itibar etmesinler, para göndermesinler." uyarısında bulunarak, aksi halde kullanılan hesabın kişiyi hukuki sorunlarla karşı karşıya bırakabileceğini belirtti.
Bankaların müşterilerine sunduğu ve para transferini kolaylaştıran "Ödeme İste" özelliği, siber dolandırıcılar tarafından özellikle araç ve konut ilanlarında "kapora tuzağına" dönüştürülürken, adli bilişim uzmanı işlem öncesinde gönderilen taleplerin içeriğini dikkatle kontrol etmeleri konusunda vatandaşları uyarıyor.
- Dolandırıcılar kendi IBAN'ı yerine satıcınınkini sisteme girerek hesabına para aktarıyor.
- Açıklama kısmı eksikse mağduriyet artıyor.
- Güvenli alışveriş sistemleri devre dışı bırakılmamalı.
