Güney Amerika’da filmleri aratmayacak bir silah skandalı patlak verdi. Yasadaki "spor" boşluğundan faydalanan şebekelerin, ordu ve polis içindeki rüşvet ağlarını kullanarak ülkeyi adeta bir cephaneliğe çevirdiği ortaya çıktı.
Peru'da güvenlik krizinin önemli yapısal nedenlerinden biri, kayıt dışı silahların hızla yayılmasıdır. Yılın ilk yarısında kaydedilen 1.267 cinayetin 997'si ateşli silahlarla işlendi. Uzmanlar, silah kaçakçılığının suç örgütlerini güçlendirdiği ve ülkedeki şiddeti körüklediği konusunda uyarıyor.
Peru'da artan cinayetler ve organize suç, ülkenin karşı karşıya olduğu güvenlik krizinin boyutunu her geçen gün daha da büyütüyor. Uzmanlara göre bu krizin merkezinde, kontrolsüz biçimde dolaşan ateşli silahlar bulunuyor. Yılın ilk yarısında ülkede 1.267 cinayet kaydedildi. Bu vakaların 997'sinde ateşli silah kullanıldı. Suç örgütlerinin tabanca ve tüfeklere yasa dışı pazarlardan ve internet üzerinden faaliyet gösteren gizli ağlardan kolayca ulaşabilmesi, şiddetin artmasında önemli bir rol oynamaktadır.
Eski Kaçırma Karşıtı Birim Başkanı emekli PNP Albay Jorge Mejía Asanza, ateşli silahlarla işlenen suçlarla silah kaçakçılığı arasındaki ilişkinin artık göz ardı edilemeyeceğini vurguluyor. Mejía'ya göre, günde yaklaşık 6 cinayetin işlendiği ülkede vakaların büyük bölümünde ateşli silah kullanılması, silah kaçakçılığının yalnızca ikincil bir sorun olmadığını gösteriyor. Uzman, silah kaçakçılığının Peru'daki ölümcül şiddetin yapısal nedenlerinden biri haline geldiğine dikkat çekiyor.
Peru'da silah karaborsasının uzun yıllardır faaliyet gösterdiği belirtiliyor. Özellikle Lima'daki Las Malvinas ve Tacora bölgeleri, yasa dışı silah ticaretinin yürütüldüğü önemli noktalar arasında yer almakta. Mejía, suç örgütlerinin silah temin etmesini kolaylaştıran bir diğer unsurun, bazı askeri ve polis personelinin yolsuzluğa karışması ve silah kontrol mekanizmalarındaki denetim eksiklikleri olduğunu belirtiyor. Uzmanlara göre bu ağlar oldukça organize çalışıyor. Silah ticaretindeki farklı aşamaların birbirinden ayrılması, güvenlik güçlerinin doğrudan örgüt elebaşlarına ulaşmasını zorlaştırıyor. Sorunun yalnızca ateşli silahlarla sınırlı olmadığı, el bombası gibi patlayıcıların da yasa dışı ağlar üzerinden dolaşıma sokulduğu ifade ediliyor.
Peru'da 340 binden fazla kayıt dışı ateşli silahın bulunduğu tahmin ediliyor. Bu silahların önemli bir bölümünün karaborsada dolaştığı ve suç örgütlerinin eline geçtiği belirtiliyor. Silahların yaygınlaşması, organize suç gruplarının faaliyet kapasitesini artırıyor. Çeteler, ateşli silahları bölgesel kontrol sağlamak, rakiplerini ortadan kaldırmak, haraç toplamak ve hedefli cinayetler düzenlemek için kullanıyor.
Uzmanlara göre fiziksel sınırların kontrolündeki zafiyetler ile uluslararası silah ticaretinin birleşmesi, Peru'daki suç örgütlerinin silaha erişimini daha da kolaylaştırıyor. Bu durum, yalnızca cinayetlerin değil, gasp, adam kaçırma, uyuşturucu kaçakçılığı, karteller, çeteler ve yasa dışı madencilik gibi diğer suç faaliyetlerinin de büyümesine zemin hazırlıyor. Peru'daki resmi verilere göre ateşli silahların cinayetlerdeki payı son yıllarda belirgin biçimde yükseldi.
Pedro Pablo Kuczynski döneminde kaydedilen 841 cinayetin 379'u, yani yüzde 45,1'i ateşli silahlarla işlendi. Martín Vizcarra döneminde ise 2.762 cinayetin 1.349'u, yani yüzde 48,8'i ateşli silah kullanılarak gerçekleştirildi. Manuel Merino'nun kısa süreli yönetimi sırasında kaydedilen 16 cinayetin 6'sı, yani yüzde 37,5'i ateşli silahlarla işlendi. Francisco Sagasti döneminde ise 915 cinayetin 537'si, yüzde 57,8'lik oranla ateşli silah kaynaklıydı. Pedro Castillo döneminde 2.091 cinayetin 1.216'sı, yani yüzde 58,2'si ateşli silahlarla işlendi. Dina Boluarte döneminde ise artış daha da belirgin hale geldi. Bu dönemde kaydedilen 5.452 cinayetin 3.657'si, yani yüzde 67,1'i ateşli silah yaralanmaları sonucu gerçekleşti. José Jerí döneminde kaydedilen 753 cinayetin 537'sinde, yani yüzde 71,3'ünde ateşli silah kullanıldı. José María Balcázar döneminde ise Sinadef kayıtlarına giren 943 vakanın 672'si, yüzde 71,3'lük oranla ateşli silah kaynaklı ölümler olarak kayıtlara geçti.
Peru'da sivil amaçlı ateşli silahların kontrolünden sorumlu kurum olan Sucamec, ülkede yaklaşık 390.157 sivil ateşli silah bulunduğuna ilişkin kayıt tutuyor. Bu silahların tamamı aktif ruhsatlı değil. Ölüm, ruhsat yenilememe ve çeşitli yasal işlemler nedeniyle 200 binden fazla ruhsat iptal edildi. Sucamec'in kayıtlarına göre yaklaşık 182.047 ateşli silahın ruhsatı halen aktif ve kayıtları güncel durumda.
Öte yandan yalnızca Ocak-Temmuz 2026 döneminde, kurum yasa dışı olduğu veya suçlarla bağlantılı olduğu belirlenen 5.290 ateşli silaha el koyarak bunları depolarına aldı. Sucamec ayrıca 2025 ile Ocak 2026 arasında sivil ateşli silahların taşınması ve kullanımına ilişkin 21.801 ruhsatı iptal etti. İptal edilen ruhsatlarda en sık karşılaşılan silahlar arasında Glock ve CZ tabancalar, Taurus ve Smith & Wesson revolverler, tüfekler, karabinalar ile ev yapımı ve doğaçlama ateşli silahlar bulunuyor.
Sorunun bir başka boyutu ise yüksek ateş gücüne sahip silahların yasa dışı madencilik ve sınır ötesi suç ağlarında kullanılması. Özellikle AR-15 tipi tüfeklerin yasa dışı madencilik faaliyetlerinde kullanıldığı ve bir bölümünün Ekvador'daki suç örgütlerine kaçak yollarla ulaştırıldığı belirtiliyor. Bu durum, Peru güvenlik güçlerinin yanı sıra Sucamec'in de denetim kapasitesini gündeme getiriyor. Uzmanlar, silah ithalatındaki artışın ve ruhsatlandırma süreçlerinin daha sıkı denetlenmesi gerektiğine dikkat çekiyor.
AR-15 tipi tüfeklerin Peru'ya ithalatı da son yıllarda dikkat çekici biçimde arttı. 2021'den bu yana ithalatın birkaç düzineden 2 bine yakın seviyeye yükseldiği, silahların büyük ölçüde "spor amaçlı kullanım" kapsamında ülkeye sokulduğu belirtiliyor. Peru'da cinayetlerin giderek daha büyük bölümünün ateşli silahlarla işlenmesi, güvenlik krizinin yalnızca sokaklardaki suçla mücadele edilerek çözülemeyeceğini gösteriyor. Uzmanlara göre cinayet, gasp, kiralık katillik, uyuşturucu kaçakçılığı ve yasa dışı madencilik gibi faaliyetlerin arkasındaki silah tedarik zinciri kırılmadığı sürece suç örgütlerinin ateş gücünü azaltmak mümkün olmayacak.
Bu nedenle Peru'daki güvenlik krizinin çözümünde yalnızca suçluların yakalanmasına değil, yasadışı silahların ülkeye girişinden suç örgütlerinin eline ulaşmasına kadar uzanan tüm tedarik zincirinin kontrol altına alınmasına odaklanılması gerekiyor.
- Silah karaborsasının merkezi: Lima
- 340 binden fazla kayıt dışı silah
- Ateşli silahların cinayetlerdeki payı giderek artıyor
- Sucamec'in kayıtlarında 390 binden fazla sivil silah var
- AR-15'ler de yasa dışı madencilikte kullanılıyor
- Cinayetleri durdurmak için silah trafiğinin önüne geçilmesi gerekiyor
