TÜYEK'ten yapılan açıklamaya göre, kurumun "portal.yek.gov.tr" internet sitesinde erişime açılacak koleksiyon, Osmanlı ilim, kültür ve edebiyat tarihine ışık tutan önemli eserleri barındırıyor.
TÜYEK Başkanı Coşkun Yılmaz, 485 bin eseri içeren TÜYEK Yazma Eser Portalı'nın araştırmacılara hızlı ve kesintisiz erişim imkanı sağladığını belirtti. Yazma eserlerin dijitalleşmesinin son derece önemli olduğunu vurgulayan Yılmaz, "Yazma eserlere herkesin istediği zaman ulaşabilmesi için bu eserlerin dijitalleşmesi gerekiyor. Ayrıca dijitalleşme, herhangi bir afete karşı muhtevanın ve görselliğin korunması anlamına geliyor. Diğer taraftan eserlerin yıpranma oranını büyük ölçüde azaltıyor ve normal şartlarda ulaşılamayacak eserlere kolay erişim sağlıyor. Bu anlamda örnek bir yazma eser portalımız var." dedi.
Zengin içeriği ve hızlı erişilebilirliği sayesinde portalın dünya genelinden takdir topladığını dile getiren Yılmaz, "Her geçen gün yeni eserlerin dijitalleşmesini sağlıyor ve kataloğunu bilimsel bir şekilde hazırlayarak hizmetlerimizi sürdürüyoruz. Türkiye Yeni Yazmalar Koleksiyonu, başkanlığımızın bizzat satın alarak oluşturduğu bir koleksiyondur. TÜYEK, eserini satmak isteyenlerden bedelini ödeyerek eser alımı konusunda önemli bir hizmet sunuyor. Böylelikle 20 bine yakın eseri satın aldık ve çalışmalarımıza devam ediyoruz. İlk 6 bin 388 eserin dijitalleşmesi ve kataloğu tamamlandı. Bugün bu eserleri erişime açmış olacağız." şeklinde konuştu.
Yılmaz, erişime açılacak koleksiyonda tarihi ve içeriği bakımından önemli eserlerin bulunduğunu aktararak, "Bu koleksiyon, tarihimize, ilim, kültür, düşünce ve fikir hayatımıza ciddi ve kayda değer bir katkı sağlayacaktır." ifadelerini kullandı.
Koleksiyondaki eserlerin yüzde 57'si Arapça, yüzde 38'i Türkçe, yüzde 4,5'i ise Farsça olarak kaleme alındı. Ayrıca İbranice, Süryanice, Yunanca, Peştuca, Kürtçe, Urduca ve Latince dillerinde yazılmış eserler de koleksiyonda yer alıyor.
Eserlerin konu dağılımında İslami ilimler ilk sırada bulunurken, bu alan koleksiyonun yaklaşık yüzde 59'unu oluşturuyor. İslami ilimleri, dil ve dilbilim, edebiyat ve retorik ile felsefi ilimler takip ediyor.
Koleksiyonda Hanefi fıkhı, feraiz, fetvalar, akaid, kelam, tasavvuf, tefsir, hadis, Kur'an ilimleri ve tecvide ilişkin eserlerin yanı sıra Arap dili grameri, belagat, mantık ve felsefe alanlarında yazılmış şerh ve haşiyeler de mevcut.
Divanlar, şiir mecmuaları, münşeat derlemeleri ve dini-ahlaki metinlerin yer aldığı koleksiyon, edebiyat ve sosyal tarih araştırmaları açısından önemli kaynaklar sunarken, botanik, matematik, astronomi ve tıbb-ı nebevi alanlarında telif ve tercüme eserleri de içermektedir.
Koleksiyondaki 6 bin 388 yazmanın 2 bin 130'unda istinsah tarihi bilgisi bulunuyor. Tarihi belirlenebilen en eski eser, hicri 702 tarihli El Cüveyni'nin "el-Varakat" adlı eserine Firkah tarafından yazılan şerh üzerine kaleme alınmış "Haşiye ala Şerhi'l-Varakat" oldu. Bunu hicri 718, 762, 786 ve 789 tarihli nüshalar takip ederken, erken dönem eserler arasında Kadi Beyzavi'nin "Envaru't-Tenzil" adlı tefsiri ile Hacı Paşa'nın tıbba dair eserinin nüshaları da bulunmaktadır.
- Veriler, koleksiyonun yalnızca Osmanlı klasik dönemini değil, Anadolu Selçuklu ve Beylikler dönemlerine kadar uzanan geniş bir zaman aralığını kapsadığını göstermektedir. Tarihli nüshaların büyük bölümünü ve yüzyıllara ait eserler oluşturmaktadır.
Koleksiyondaki yazmaların 296'sında istinsah yeri bilgisi yer alırken, bu kayıtlar 175 farklı yer adını içermektedir. İstanbul, en fazla istinsah merkezi olarak öne çıkarken, Kayseri, Bursa, Edirne ve Adana'nın yanı sıra Şam, Mekke, Kahire, Trablusşam, Mısır, Kırım ve Midilli gibi Osmanlı coğrafyasının farklı merkezlerinden de yazmalar bulunmaktadır.
Bazı eserlerde, yalnızca şehir değil, Ahmediye, Fatih, Rüstem Paşa, Hadım Hasan Paşa ve İskender Paşa medreseleri gibi istinsahın gerçekleştirildiği eğitim kurumları da kayıt altına alınmıştır.
Koleksiyonda metin tenkidi açısından büyük önem taşıyan 10'dan fazla müellif hattı nüshası bulunmaktadır. Bunlar arasında Diyarbakırlı Mehmed Said Paşa'nın henüz basılmamış "Mir'atü'l-İber" adlı eserinin onuncu cildi ile "Divan-ı Rif'at" da yer almaktadır.
Yaklaşık 30'dan fazla yazmada icazetname bulunurken, "Kitab-ı Mühr" adlı eser, isimlerin mühür metnine dönüştürülmesini görsellerle anlatan özgün içeriğiyle dikkat çekmektedir.
Koleksiyondaki 33 cönkte ise Aşık Ömer, Kuddusi, Karacaoğlan, Pir Sultan Abdal ve Yunus Emre gibi halk şairlerinin şiirleri yer almaktadır. Bu yönüyle koleksiyon, medrese geleneğinin yanı sıra halk kültürünü de yansıtan önemli örnekleri barındırmaktadır.
Kurum, kataloglama ve dijitalleştirme çalışmaları tamamlanan ilk 6 bin 388 yazma eserin erişime açılmasıyla yazma eser mirasını bilim dünyası ve kamuoyuyla buluşturmayı hedeflemektedir. Koleksiyonun, içerdiği müellif hattı nüshalar, icazetnameler, tezhipli ve minyatürlü eserler ile zengin mecmualar sayesinde Osmanlı ilim, edebiyat ve kültür tarihi araştırmaları açısından önemli bir başvuru kaynağı olması beklenmektedir.
