İstanbul Teknik Üniversitesi (İTÜ) Uçak ve Uzay Bilimleri Fakültesi İklim Bilimi ve Meteoroloji Mühendisliği Bölümü Başkanı Prof. Dr. Hüseyin Toros, yaptığı açıklamada halk arasında "eyyam-ı bahur" olarak adlandırılan dönemin, meteorolojide belirli tarihlere sahip resmi bir olay olarak değerlendirilmemesi gerektiğini ifade etti.
Toros, bazı takvimlerde bu tarihlerin "31 Temmuz-7 Ağustos", bazılarında ise "1-8 Ağustos" olarak kaydedildiğini belirterek, eyyam-ı bahurun en sıcak günler anlamına geldiğini vurguladı.
Bu dönemin her yıl aynı tarihlerde veya aynı şiddette yaşanmasının beklenemeyeceğini anlatan Toros, atmosferik tahmin modellerinin ağustosun ilk günlerinde Türkiye'nin önemli bir bölümünde sıcaklıkların mevsim normallerinin üzerine çıkabileceğini gösterdiğini belirtti.
Geçen yıl eyyam-ı bahur sıcaklarının tüm yurtta etkili olduğunu ve sıcaklık rekorlarının kırıldığını dile getiren Toros, sıcak hava dalgasının Türkiye'nin doğusuna Arap Yarımadası'ndan, batısına ise Afrika üzerinden geleceğini söyledi. Sıcaklıkların bölgeden bölgeye farklılık göstereceğini vurguladı.
Sıcaklıkların etkisinin bölgelere göre farklı hissedileceğini dile getiren Toros, "Güneydoğu Anadolu'da temel risk unsuru yüksek hava sıcaklığı olacak. İstanbul gibi Marmara'nın kıyı kesimlerinde ise yüksek nem nedeniyle hissedilen sıcaklık daha fazla artacak. 3 Ağustos Pazartesi İstanbul'da sıcaklık 30, 4 Ağustos Salı ise 32 dereceye çıkacak. Eyyam-ı bahur sürecinde sıcaklıklar Güneydoğu Anadolu'da 40 derecenin üzerine çıkacak ve çarşambadan itibaren tüm Türkiye'de normalin üzerine yükselecek." diye konuştu.
Kısa süreli sıcak hava dalgaları ile iklim değişikliğinin birbirinden ayrılması gerektiğini vurgulayan Toros, tek bir sıcak dönemin doğrudan iklim değişikliğinin kanıtı olarak değerlendirilemeyeceğini, ancak uzun yıllara ait gözlemlerin Türkiye'de belirgin bir ısınma eğilimi olduğunu ortaya koyduğunu söyledi.
Meteoroloji Genel Müdürlüğü verilerine göre Türkiye'nin ortalama sıcaklığının 1970-1980 döneminde 12,7 derece, 2014-2025 döneminde ise 14,4 dereceye yükseldiğini aktaran Toros, bu iki dönem arasında yaklaşık 1,7 derecelik bir artış yaşandığını belirtti.
Toros, Türkiye'nin kayıtlardaki en sıcak yılının 15,3 derece ortalamayla 2024, en soğuk yılının ise 11,4 dereceyle 1992 olduğunu ifade ederek, doğrusal eğilim hesaplarının da uzun dönemli sıcaklık artışına işaret ettiğini söyledi.
Bugün yaşanan sıcak hava olaylarının yalnızca "yazın zaten sıcak olmalı" şeklinde değerlendirilemeyeceğini anlatan Toros, Meteoroloji Genel Müdürlüğü'nün 2025 yılı iklim değerlendirmesinin Türkiye’nin sıcaklık artışları ve aşırı hava olayları açısından giderek daha fazla riskle karşı karşıya kaldığını gösterdiğini belirtti.
Türkiye'deki uzun dönemli ısınma eğiliminin küresel iklim değişikliğiyle uyumlu olduğunu ifade eden Toros, sıcak hava dalgalarının gelecekte daha sık, daha uzun süreli ve daha etkili yaşanabileceğine dikkat çekti.
Bu durumun toplum, şehirler, su kaynakları, tarım ve enerji sistemi açısından önemli sonuçlar doğurabileceğini belirten Toros, sıcak hava dalgalarının yalnızca termometrede görülen sıcaklık değerlerinden ibaret olmadığını söyledi. Beton ve asfalt gibi yüzeylerin gün boyunca depoladığı ısıyı gece atmosfere geri verdiğini, bunun da şehir merkezlerinin kırsal alanlara göre daha sıcak kalmasına neden olduğunu kaydetti. Bu durum "şehir ısı adası" olarak tanımlanıyor.
Toros, özellikle büyük şehirlerde yeşil alanların artırılması, gölgelendirme uygulamalarının yaygınlaştırılması ve şehir planlamasında ısı birikimini azaltacak çözümlerin önem taşıdığını ifade etti.
Sıcak hava şartlarında herkesin dikkatli olması gerektiğini vurgulayan Toros, yaşlılar, çocuklar, yalnız yaşayan bireyler ve kronik hastalığı bulunan kişilerin daha yüksek risk altında olduğunu belirtti.
Kalp-damar, solunum ve metabolik hastalığı bulunan kişilerin sıcak hava dönemlerinde daha dikkatli olmaları gerektiğini söyleyen Toros, bilimsel çalışmalar doğrultusunda günün en sıcak saatleri olan 11.00-16.00 arasında zorunlu olmadıkça açık alanda uzun süre kalınmaması, yeterli miktarda su tüketilmesi, açık renkli ve hava geçirgen kıyafetlerin tercih edilmesi, güneş altında uzun süre kalınmaması ve fiziksel aktivitelerin sabah erken ya da akşam saatlerine kaydırılması gerektiğini anlattı.
Türkiye, ağustosun ilk günlerinde etkili olması beklenen eyyam-ı bahur sıcaklarıyla birlikte özellikle Güneydoğu Anadolu'da 40 derecenin üzerindeki sıcaklıklar ve İstanbul'da yüksek nemin yol açacağı bunaltıcı hava koşullarıyla karşı karşıya kalacak.
Güneydoğu'da sıcaklık, İstanbul'da ise nem ön planda.
Türkiye'nin kayıtlardaki en sıcak yılı 2024'te yaşandı.
Yaşlılar, çocuklar ve kronik hastalığı bulunan kişiler yüksek risk altında.
