Uluslararası Para Fonu (IMF), Trump yönetiminin ekonomi politikalarına yönelik sert eleştirilerde bulunduğu anlaşılan önde gelen baş ekonomist adayı Ricardo Reis’i son dakikada adaylıktan çekti.
Konuya yakın kaynakların verdiği bilgiye göre, Washington merkezli Fon, bu yazın başlarında London School of Economics (LSE) profesörü Ricardo Reis’in Araştırma Departmanı Başkanı ve Ekonomi Danışmanı olarak atanacağını duyurmaya hazırlanırken ani bir geri adım attı.
Financial Times’a konuşan üç kaynak, bu son dakika değişikliğinin arkasında Reis’in Donald Trump’ın gümrük vergilerini eleştiren geçmiş açıklamalarının bulunduğunu belirtti. IMF, yaşanan bu gelişmenin ardından temmuz ayında İngiltere Merkez Bankası’nın (BoE) eski politika yapıcısı ve yine LSE öğretim üyesi olan saygın ekonomist Silvana Tenreyro’yu söz konusu pozisyona atadı. Görevine geçen ay başlayan Tenreyro, sektörün önde gelen isimleri arasında gösteriliyor.
Portekiz ve uluslararası medyada ekonomi yorumlarıyla tanınan Reis, ABD Başkanı'nın geçen yıl nisan ayındaki "özgürlük günü" gümrük vergisi kararının ardından ek vergilerin ABD’li tüketiciler için fiyatları artıracağı ve yeni bir enflasyon dalgası yaratacağı uyarısında bulunmuştu.
IMF Başkanı Kristalina Georgieva, üst düzey atamalardan doğrudan sorumlu olsa da ABD, Fon’un en büyük hissedarı konumunda bulunması nedeniyle kararlar üzerinde güçlü bir gayriresmî nüfuza sahip. Georgieva, Fon’un makroekonomik ve finansal istikrar gibi temel alanlara odaklanmasını isteyen ABD Hazine Bakanı Scott Bessent’in eleştirilerinin ardından toplumsal cinsiyet ve iklim değişikliği odaklı çalışmalarını geri plana çekmişti.
Reis’in adaylıktan çıkarılması, sürecin başlarında Fon bünyesinde bu göreve Trump yönetimine yakın bir ismin getirilebileceği endişelerine yol açtı. Ancak temmuz ayında Tenreyro’nun atanmasıyla bu kaygılar yatıştı. Hem Reis hem de Tenreyro, en prestijli akademik ekonomi dergilerinde yayın yapan üst düzey araştırmacılar olarak tanınıyor. Yaşanan süreç, ABD’de Trump yönetiminin ticaret politikalarını eleştiren ekonomist ve akademisyenlere yönelik tutuma ilişkin genel endişeleri yeniden alevlendirdi.
Trump geçen yıl, tarifelerin ABD ekonomisine zarar vereceğini belirten Goldman Sachs Baş Ekonomisti Jan Hatzius’un görevden alınması için bankanın CEO’su David Solomon’a çağrıda bulunmuştu. Bu yılın başlarında ise Trump’ın danışmanlarından Kevin Hassett, ABD tarifelerinin maliyetini Amerikan işletmeleri ve tüketicilerinin üstlendiğini ortaya koyan bir rapor yayımlayan New York Fed ekonomistlerinin "disipline edilmesi" gerektiğini savunmuş ancak daha sonra bu ifadelerini yumuşatmıştı.
Reis, geçen yılın nisan ayında sosyal medya platformu X üzerinden yaptığı paylaşımda "özgürlük günü" tarifelerinin yükünün tüketicilere bineceğini vurgulamıştı. Bir ay sonra katıldığı bir podcast yayınında ise Trump’ın gümrük vergilerinin "ithal ürün fiyatlarını anında yükselteceğini" ve ABD içindeki üretimi "daha zor, daha pahalı ve daha verimsiz" hale getireceğini belirtmişti. Göreve getirilen Tenreyro, tarifelerin büyümeyi olumsuz etkileyeceğini dile getirmekle birlikte Reis’e kıyasla daha temkinli bir tutum sergilemişti.
Seçim sürecine ilişkin yorum yapmaktan kaçınan bir IMF sözcüsü, FT’ye yaptığı açıklamada kurumun "adayların kimlikleri veya süreç detayları konusunda katı bir gizlilik ilkesi" izlediğini ve sürecin "titiz ve rekabetçi" yürütüldüğünü kaydetti. Sözcü, Tenreyro’nun atanmasından memnuniyet duyduklarını belirterek, "Tenreyro, akademik mükemmellik ile para politikası ve makroekonomi alanındaki geniş tecrübeyi Fon’a kazandırıyor" ifadesini kullandı. Reis ise konuya ilişkin açıklama yapmaktan kaçındı.
Gümrük vergileri, Trump yönetiminin ABD imalat sanayisini canlandırma hedefli ekonomi stratejisinin temelini oluşturuyor. Agresif tarifelerin birçoğu bu yılın başlarında Yüksek Mahkeme tarafından hukuka aykırı bulunsa da yönetim, ticareti Kanada dahil müttefik ve rakiplerine karşı bir baskı aracı olarak kullanmayı sürdürüyor. ABD'de enflasyon, ticaret politikaları ve İran savaşının tüketici fiyatları üzerindeki etkisiyle %3,7 seviyesinde seyrederek Fed'in hedefinin iki katına yakın bir seviyede bulunuyor.
IMF Baş Ekonomisti, 100’den fazla ekonomistten oluşan bir ekibe liderlik ederek kurumun politika gündemini şekillendiriyor. Fon’un serbest ticareti ve finansal entegrasyonu teşvik etmeye odaklanan misyonu, Trump yönetiminin korumacı gümrük vergileri ve ulusal ekonomik güvenlik odaklı yaklaşımıyla belirgin bir çelişki oluşturuyor. Tenreyro’nun halef olduğu Pierre-Olivier Gourinchas, haziran ayında FT’ye verdiği demeçte, küresel ekonominin ülkeler arasında patlak veren "göze göz" ekonomik savaş nedeniyle ciddi bir risk altında olduğunu vurgulamıştı.
Trump'ın politikalarına yönelik eleştiriler etkili oldu. ABD'nin Fon üzerindeki gayriresmi nüfuzu artarken, akademisyenler ve ekonomistler üzerindeki baskı da belirginleşti. IMF, süreçle ilgili açıklamalarında gizlilik ilkesine vurgu yapıyor.
