Orta Doğu'da artan askeri gerilim ve varil fiyatı 100 doları geçen petrolün yarattığı enflasyon baskısı, küresel piyasaları olumsuz etkilerken, yatırımcıların dikkatleri bugün açıklanacak TCMB ve ECB'nin faiz kararları ile ABD'den gelecek kritik enflasyon verilerine odaklandı.
Küresel piyasalarda, Orta Doğu'daki çatışmaların etkisiyle negatif bir seyir izlenirken, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) ve Avrupa Merkez Bankası'nın (ECB) açıklayacağı faiz kararları yatırımcıların gündeminde ön plana çıktı.
Petrol tankerlerinin doğrudan hedef alınmasıyla artan gerilimin ardından piyasalarda risk algısı yükseldi. ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, İran'ın ABD savaş gemilerine ateş açmayı sürdürmesi durumunda ekonomik bedel ödeyeceği uyarısını yaptı. Rubio, İran'ın dört tankerinin hasar gördüğünü ve bir tankerinin batırıldığını belirtirken, "Bunun için bedel ödemeye devam edecekler. Bu sırada biz de onları ekonomik olarak boğmaya devam edeceğiz." dedi.
İran Devrim Muhafızları Ordusu ise ABD'nin İran'a ait petrol tankerlerine yönelik saldırılarına karşılık olarak ABD donanmasına ait iki savaş gemisini balistik füzelerle hedef aldıklarını duyurdu. Bu gelişmeler, petrol fiyatlarında sert yükselişlere neden oldu. Brent petrolün varil fiyatı yaklaşık iki ay aradan sonra yeniden 100 doları aştı. Artan petrol fiyatları, enflasyon endişelerini de beraberinde getirirken, tahvil faizlerinin belirgin şekilde yükseldiği gözlemlendi.
Yükselen petrol fiyatları ve tahvil faizleri, yatırımcıların karar verme süreçlerini zorlaştırırken, ABD'de bugün açıklanacak üretici enflasyonu ve yarın açıklanacak tüketici enflasyonu öncesinde piyasalardaki belirsizliği artırıyor. Analistler, bu verilerin ABD Merkez Bankası'nın (Fed) gelecekteki politika adımlarına ilişkin net bilgi sağlayacağını belirtiyor. Enflasyonda olası hızlanma veya yavaşlama emarelerinin Fed'e ilişkin beklentileri değiştirebileceği ifade ediliyor.
Öte yandan, ABD Hazine Bakanlığı, piyasa likiditesini desteklemek amacıyla uzun vadeli tahviller için yürüttüğü geri alım operasyonlarının büyüklüğünü en az iki katına çıkaracağını duyurdu. Bugün 6 milyar dolara kadar 10 ila 20 yıl vadeli tahvili geri alacağını belirten bakanlık, bu açıklamanın ardından ABD'nin 10 ve 30 yıllık tahvil faizlerinin yükselmesine yol açtı. 10 yıl vadeli tahvil faizi yüzde 4,86'ya yaklaşarak Kasım 2023'ten bu yana görülen en yüksek seviyeye ulaştı. Ülkenin 30 yıl vadeli Hazine tahvili faizi de yüzde 5,31'e kadar yükseldi.
Analistler, tahvil faizlerindeki yükselişte Hazine'nin uzun vadeli tahvil piyasasındaki satış baskısını karşılayacak bir geri alım bekleyen piyasalarda 6 milyar dolarlık operasyonun beklentileri karşılamamasının etkili olduğunu belirtti. Diğer yandan, artan jeopolitik riskler ve yükselen enerji maliyetleri, hafta başından bu yana piyasaları destekleyen yapay zeka iyimserliğini törpüledi. Teknoloji hisselerinde oluşan olumlu hava, yerini hisse ve şirket bazlı gelişmelerin öne çıktığı fiyatlamalara bıraktı.
ABD Başkanı Donald Trump, 3 Kasım'daki Kongre ara seçimleri öncesinde katıldığı Cumhuriyetçi Parti Ulusal Kongresi'nde, kendi seçmen tabanına "birlik olma" çağrısında bulunarak başkanlık döneminin "çok başarılı" olduğunu savundu. İran'la ilgili yaptığı konuşmada, bu ülkenin nükleer silaha sahip olmaması için savaşa girdiklerini ve "Bu savaşı kazanıyoruz." dedi. Trump, Hürmüz Boğazı'ndaki ticareti kontrol ettiklerini ve boğazın "Trump Boğazı" olarak adlandırılabileceğini ifade etti.
Bu gelişmeler ışığında, enerji arzına yönelik endişelerin artmasıyla birlikte, kasım vadeli Brent petrolün varil fiyatı dün yüzde 3,4 artışla 101,2 dolara çıkarken, yeni günde 101,1 dolarda dengelendi. ABD'nin 10 yıllık tahvil faizi ise yüzde 4,85 seviyesinde, yaklaşık son üç yılın zirvesindeki seyrini sürdürüyor.
ABD'de artan borçluluk ve yüksek seyreden tahvil faizleri, dolara yönelik güveni baskılarken, euro ve Japon yenindeki değerlenmenin etkisiyle dolar endeksi, faizlerin uzun süre yüksek kalacağına dair beklentilere rağmen düşüş eğilimi gösteriyor. Dolar endeksi, yüzde 0,1 azalışla 98,7 seviyesinde bulunuyor. Dolar endeksindeki zayıflıktan destek bulan altının ons fiyatı, dün yüzde 1,1 artışla 4.401 dolara çıkmasının ardından yeni işlem gününde de yüzde 0,1 yükselişle 4.407 dolardan işlem görüyor.
S&P 500 endeksi yüzde 0,48, Nasdaq endeksi yüzde 0,64 ve Dow Jones endeksi yüzde 0,77 değer kaybetti. ABD'de endeks vadeli kontratlar güne karışık başladı. Avrupa borsalarında ise dünkü satıcılı seyir, Orta Doğu'daki son gelişmeler ve ECB'nin bugün açıklayacağı para politikası kararlarıyla devam ediyor.
Para piyasalarında, ECB'nin bugün 3 temel faiz oranında 25'er baz puan artış yapması bekleniyor. Ayrıca, bankanın yıl sonuna kadar ilave bir artış yapabileceği de fiyatlanıyor. Almanya Merkez Bankası (Bundesbank) Başkanı Lagarde, Berlin'deki Bode Müzesi'nde yaptığı konuşmada, Avrupa ülkelerinin içindeki bölünmüşlüğünü ve dışa bağımlılığını eleştirerek, "Her bir Avrupa ülkesinin siyasi ve ekonomik güçleri darmadağınık kalırsa, dünya siyasetinde esamesi okunmaz." dedi.
Orta Doğu'daki gerilimin artması, petrol tedarikine yönelik risklerin artmasına neden olurken, Avrupa ekonomilerinin yaklaşan kış aylarında zorlu bir enerji durumu ile karşılaşabileceğine dair endişeler artıyor. Euro/dolar paritesi yüzde 0,1 artışla 1,1640 seviyesinde işlem görüyor.
Avrupa Birliği (AB) Komisyonu, yıllık yaklaşık 2,6 trilyon euro büyüklüğündeki kamu ihale pazarında Avrupa şirketleri ve ürünlerine öncelik verilmesini kolaylaştıracak düzenleme teklifini açıkladı. Bu gelişmelerle birlikte İngiltere'de FTSE 100 endeksi yüzde 1,31, İtalya'da FTSE MIB 30 endeksi yüzde 0,58, Fransa'da CAC 40 endeksi yüzde 1,94 ve Almanya'da DAX 40 endeksi yüzde 1,66 değer kaybetti. Avrupa'da endeks vadeli kontratlar güne karışık başladı.
ABD ve Avrupa piyasalarındaki satıcılı seyir yeni günde Asya borsalarına da yansıdı. Bölge piyasaları, artan enerji maliyetlerinin enflasyonun kalıcılığına ilişkin endişeleri artırması ve yükselen tahvil faizleri nedeniyle negatif bir seyir izliyor. Japonya'nın 10 yıllık tahvil faizi yüzde 2,93 seviyesindeki yüksek seyrini korurken, dolar/yen paritesi yüzde 0,1 düşüşle 153,4'te işlem görüyor.
Japonya Merkez Bankası (BoJ) üyesi Kazuyuki Masu, faiz artışı mesajı vererek, petrol ve zayıf yenin enflasyon risklerini artırdığına dikkat çekti. Japonya'da kapanışa yakın Nikkei 225 endeksi yüzde 0,4, Güney Kore'de Kospi endeksi yüzde 0,2, Hong Kong'da Hang Seng endeksi yüzde 1,5 ve Çin'de Şanghay bileşik endeksi yüzde 0,4 değer kaybetti.
Dün Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi, yüzde 0,70 değer kazanarak 14.505,48 puandan günü tamamlarken, 328,6 milyar lirayla tüm zamanların en yüksek işlem hacmini gerçekleştirdi. Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası'nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı ekim vadeli kontrat ise dün akşam seansında normal seans kapanışına göre yatay seyretti. Yurt içinde gözler TCMB'nin faiz kararına çevrildi.
AA Finans'ın beklenti anketine katılan ekonomistler, TCMB'nin politika faizini yüzde 37 seviyesinde sabit tutmasını bekliyor. Ankete katılan ekonomistlerin yıl sonu politika faizi beklentilerinin medyanı ise yüzde 35 olarak hesaplandı. Dolar/TL, dünü 48,4820'den tamamlarken, bugün bankalararası piyasanın açılışında önceki kapanışın hemen üzerinde 48,4940'tan işlem görüyor.
Analistler, bugün yurt içinde TCMB faiz kararı, yurt dışında ECB faiz kararı ve ABD'de Üretici Fiyat Endeksi'nin (ÜFE) takip edileceğini belirterek, teknik olarak BIST 100 endeksinde 14.600 ve 14.700 puanın direnç, 14.400 ve 14.300 puanın destek konumunda olduğunu ifade etti.
Piyasalarda bugün takip edilecek veriler şöyle:
– 09.00 Almanya, ağustos ayı Tüketici Fiyat Endeksi
– 10.00 Türkiye, temmuz ayı sanayi üretimi
– 14.00 Türkiye, TCMB'nin faiz kararı
– 14.30 Türkiye, haftalık para ve banka istatistikleri
– 15.15 Euro Bölgesi, ECB'nin faiz kararı
– 15.30 ABD, ağustos ayı Üretici Fiyat Endeksi
– 15.30 ABD, haftalık işsizlik maaşı başvuruları
– 15.45 Euro Bölgesi, ECB Başkanı Lagarde'ın konuşması
– 17.00 ABD, ağustos ayı ikinci el konut satışları
– 17.00 ABD, temmuz ayı toptan eşya stokları
