Yıllar önce doğadan tamamen silinmişti. Çöle bırakılan yalnızca 25 antilopla başlatılan çalışma, yıllar içinde beklenmedik bir dönüşüme sahne oldu…. Sayıları artış gösterdi.
Kuzey Afrika’nın çöl bölgelerinde yaşayan kılıç boynuzlu oriks, yıllar boyunca süren kontrolsüz avlanma ve yaşam alanlarının kaybı nedeniyle doğadan tamamen silindi. Çad’da bu türün son yabani bireyleri 1980’li yılların sonunda görülürken, IUCN 2000 yılında oriksi “Doğada Nesli Tükenmiş” kategorisine aldı.
Türün yeniden doğaya kazandırılması için 2014 yılında Abu Dabi Çevre Ajansı, Çad Hükümeti ve Sahara Conservation öncülüğünde kapsamlı bir proje başlatıldı. Dünyanın farklı bölgelerindeki hayvanat bahçeleri ve koruma kuruluşlarının da desteğiyle, genetik çeşitliliği korumak amacıyla geniş bir oriks sürüsü oluşturuldu.
Projenin ilk aşamasında 2016 yılında Abu Dabi’den 25 oriks Çad’a götürüldü. Hayvanlar, Ouadi Rime-Ouadi Achim Yaban Hayatı Koruma Alanı’na bırakıldı. Uydu tasmaları ve saha çalışmalarıyla takip edilen orikslerin doğadaki yaşamları, hareketleri ve üremeleri yakından izlendi.
İlk yavru ise yalnızca birkaç ay sonra, Aralık 2016’da doğdu. Sonraki yıllarda bölgeye toplam 285 oriks daha taşındı.
Koruma çalışmaları kısa sürede sonuç vermeye başladı. 2023 yılına gelindiğinde doğada dünyaya gelen yavru sayısı 500’ü geçti ve yabani oriks nüfusu 600’ün üzerine çıktı. Proje kapsamında belirlenen 500 hayvanlık hedef de böylece aşılmış oldu.
Yeniden doğaya bırakılan orikslerin hayatta kalma oranının yüzde 85’in üzerinde olduğu bildirildi.
Oriks nüfusundaki artış, türün koruma statüsünün de değişmesini sağladı. IUCN, 11 Aralık 2023’te kılıç boynuzlu oriksin statüsünü “Doğada Nesli Tükenmiş” kategorisinden “Tehlikede” seviyesine yükseltti. Böylece onlarca yıl boyunca doğada görülmeyen tür, yeniden doğal yaşam alanında yaşamaya başladı.
Çad’daki koruma çalışmaları yalnızca kılıç boynuzlu oriksle sınırlı kalmadı. Bölgedeki addaks, dama ceylanı ve Kuzey Afrika deve kuşu gibi başka türlerin korunmasına yönelik çalışmalar da programa dahil edildi.
Yetkililer, elde edilen sonuçların ardından benzer yeniden doğaya kazandırma çalışmalarının Kuzey Afrika’daki diğer koruma alanlarına da yayılmasını hedefliyor.
