ABD'nin Türkiye'ye yönelik aldığı yeni ek vergi kararı, zeytin ve zeytinyağı ihracatında dengeleri değiştirdi. Amerika Birleşik Devletleri'nin zorla çalıştırma iddiaları kapsamında yürüttüğü ithalat incelemesi tamamlandı. Açıklanan karar doğrultusunda Türkiye'den ABD'ye gönderilen zeytin ve zeytinyağı ürünleri ek vergi kapsamından çıkarılmadı. Böylece söz konusu ürünler, mevcut gümrük vergilerine ilave olarak yüzde 12,5 oranında ek vergiyle karşı karşıya kalacak.
Karar, Ege İhracatçı Birlikleri tarafından sektör temsilcilerine duyurulurken, ihracatçılar açısından ABD pazarında maliyetlerin artacağına dikkat çekildi.
Rakip ülkeler daha avantajlı konuma geldi. Yeni uygulamayla birlikte Türkiye'nin önemli rakipleri olan Avrupa Birliği ülkeleri ve Tunus avantaj elde etti. AB ülkelerinden ABD'ye gönderilen zeytinyağında toplam vergi yükü yüzde 10 seviyesinde kalırken, Tunus ise ilave tarife uygulamasından tamamen muaf tutuldu. Bu durum, Türk zeytinyağının ABD raflarında rakip ülkelere kıyasla daha yüksek maliyetle yer almasına neden olacak.
ABD pazarında rekabet gücü zayıflayabilir. ABD, Türkiye'nin zeytinyağı ihracatında en büyük alıcı konumunu korurken, sektör 2026 yılının ilk altı ayında zaten önemli bir gerileme yaşamıştı. Ege Zeytin ve Zeytinyağı İhracatçı Birlikleri'nin verilerine göre Ocak-Haziran 2026 döneminde ihracat miktarı geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 52 düşerek 11 bin tona geriledi. Aynı dönemde ihracat geliri de yüzde 48 azalışla 57 milyon dolar seviyesinde kaldı. Sektör temsilcileri, yürürlüğe giren ek verginin ihracattaki daralmayı daha da hızlandırabileceği görüşünde.
Soruşturma neden başlatıldı? ABD Ticaret Temsilciliği (USTR), zorla çalıştırma yoluyla üretildiği değerlendirilen ürünlerin uluslararası ticarette haksız rekabet oluşturduğu gerekçesiyle kapsamlı bir inceleme yürüttü. Bu kapsamda dünya ithalatının yaklaşık yüzde 99,4'ünü temsil eden 60 ülke mercek altına alındı. İnceleme sonunda Avrupa Birliği, Kanada, Meksika ve Birleşik Krallık gibi bazı ülkeler ile ABD ile "Mütekabiliyet Esaslı Anlaşmalar (ART)" kapsamında yükümlülük üstlenen ülkelere yüzde 10 ek vergi uygulanması kararlaştırıldı. Türkiye'nin de yer aldığı diğer ülkelere ise yüzde 12,5 oranında ilave vergi uygulanmasına karar verildi.
Türkiye'den resmi girişim başlatıldı. Ege İhracatçı Birlikleri, oluşan rekabet dezavantajının giderilmesi amacıyla Ticaret Bakanlığı ve ilgili ihracatçı birlikleri nezdinde resmi girişimlerin başlatıldığını açıkladı. 😟
