Türkiye genelinde ve İstanbul'da depreme karşı gerçekleştirilen çalışmaları AA muhabirine aktaran AFAD Başkanı Ali Hamza Pehlivan, afet yönetiminde risk odaklı ve planlı bir yaklaşım benimsediklerini belirtti. Türkiye Afet Müdahale Planı (TAMP), Türkiye Afet Risk Azaltma Planı (TARAP) ve Türkiye Afet Sonrası İyileştirme Planı'nın (TASİP) yürürlükte olduğunu ifade etti.
"Bütünleşik afet yönetimi" anlayışıyla çalışmaların yalnızca kamu kurumlarıyla sınırlı olmadığını vurgulayan Pehlivan, bakanlıklar, kamu kurum ve kuruluşları, özel sektör, üniversiteler, yerel yönetimler, sivil toplum kuruluşları, gönüllüler ve vatandaşların bu sistemin içinde yer aldığını aktardı.
Pehlivan, hazırlık ve risk azaltma çalışmalarında şehirlerin altyapısının deprem dirençli hale getirilmesinin kritik öneme sahip olduğunu belirterek, 2012 yılında riskli alanların dönüştürülmesine yönelik Kentsel Dönüşüm Yasası'nın çıkarıldığını, bu çerçevede ülke genelinde kentsel dönüşüm çalışmalarının sürdüğünü, 2,5 milyona yakın binada dönüşüm gerçekleştirildiğini ve yaklaşık 500 bin binada çalışmaların devam ettiğini açıkladı.
İstanbul özelindeki çalışmalara da değinen Pehlivan, kentsel dönüşüm çalışmalarının yanı sıra 2006 yılında başlatılan İstanbul Sismik Riskin Azaltılması Projesi'nin (İSMEP) devam ettiğini belirtti. AFAD Başkanı, İstanbul Proje Koordinasyon Birimi'nin Valilik koordinasyonunda yürüttüğü İSMEP kapsamında 1500'ün üzerinde kamu binasının yeniden yapıldığını veya dönüştürüldüğünü aktardı.
Kentte dönüşüm kapsamında yaklaşık 1 milyon yapının dönüşümünün sağlandığını kaydeden Pehlivan, 23 Nisan 2025’te meydana gelen 6,2 büyüklüğündeki Silivri depremi sonrası başlatılan "Yarısı Bizden" kampanyasının da sürdüğünü, kampanyaya başvuruların yaklaşık 400 binlere ulaştığını, yıl sonuna kadar bu sayının artmasının beklendiğini, böylece kentsel dönüşümde 1 milyon 200 bin ila 1 milyon 300 bine yakın yapı veya bağımsız bölüme ulaşılacağını ifade etti.
Pehlivan, deprem yönetmeliklerinin de gelişmelere göre güncellendiğini belirterek, 2018 yılında güncellenen Bina Deprem Yönetmeliği üzerinde yeni öneriler ve bilimsel gelişmeler dikkate alınarak yeniden güncellemeler yapıldığını söyledi.
81 ilde afet ve deprem risklerinin azaltılmasına yönelik İl Risk Azaltma Planları'nın bulunduğunu aktaran Pehlivan, İstanbul'un yanı sıra Marmara Bölgesi'ni kapsayan çalışmaların da yürütüldüğünü, bu bölgeye yönelik Marmara Bölgesi Afet Risk Azaltma Planı'nın hazırlandığını, ayrıca Marmara Afet Risklerini Azaltma Daire Başkanlığı'nın bölgedeki gelişmeleri takip ettiğini anlattı.
AFAD Başkanı Pehlivan, Marmara Bölgesi'nin sanayi ve teknoloji yatırımları ile nüfus açısından yoğunluğuna dikkati çekerek, bu nedenle afet sonrası iş sürekliliğinin sağlanmasının önemli olduğunu vurguladı. Sanayi yatırımlarının afet risklerinin azaltılması ve iş sürekliliğinin sağlanması amacıyla Marmara Sanayi için Afet Direnci ve İş Sürekliliği Projesi'nin (RESMAR) yürütüldüğünü anlatan Pehlivan, bu kapsamda organize sanayi bölgeleri ve endüstri bölgeleriyle işbirliği yapıldığını, AFAD'ın Marmara Afet Risklerini Azaltma Daire Başkanlığı'ndaki uzmanların ve il AFAD müdürlüklerindeki teknik personelin bu bölgelerle görüşmeler gerçekleştirdiğini kaydetti.
Pehlivan, Türkiye ekonomisinin önemli bir kısmının Marmara Bölgesi'ndeki illerde olduğunu dile getirerek, "Burada organize sanayi ve endüstri bölgeleriyle işbirliği yapıyoruz. Hepsiyle tek tek Marmara Deprem ve Afet Risklerini Azaltma Daire Başkanlığımızın ilgili uzmanları, illerdeki AFAD müdürlüklerimiz ve teknik personelimiz görüşmeler, toplantılar yapıyorlar. İl Risk Azaltma Planı'ndaki şehirleri dirençli hale getirmek için dönüşüm gerekiyorsa binaların dönüşümü, su yataklarında bir çalışma yapılıyorsa o çalışmaların yapılması gibi adımları değerlendiriyoruz. Aynı şekilde OSB'ler ve endüstri bölgeleri içinde de, Allah korusun bir deprem veya başka bir afet olduğunda, o binaların ayakta kalması ve tedarik zincirinin kesilmemesi için alınması gereken tedbirleri birlikte değerlendirerek planlıyoruz." dedi.
İl Risk Azaltma Planları'nın bu yıl güncelleneceğini belirten Pehlivan, illerde valilerin başkanlığında oluşturulan izleme, değerlendirme ve koordinasyon kurullarındaki çalışmaların düzenli olarak gözden geçirileceğini ifade etti.
Kentsel dönüşüm çalışmalarının yapı stokunun yenilenmesi açısından önemine dikkat çeken Pehlivan, deprem riskinin yanı sıra sel ve taşkın gibi diğer afetlere yönelik çalışmaların da sürdüğünü bildirdi.
AFAD Başkanı Pehlivan, iki yıl önce Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın talimatlarıyla Tarım ve Orman Bakanlığı ile İçişleri Bakanlığı arasında protokol imzalandığını, bu kapsamda 151 aracın tedarik edilerek Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü'ne devredildiğini ve ülke genelinde 20 dere yatağında risk azaltma çalışmalarının yürütüldüğünü, 32 milyon metreküp rüsubat temizliği gerçekleştirildiğini aktardı.
Afet risklerinin azaltılmasına yönelik çalışmaların önemine değinen Pehlivan, özellikle dere yataklarında yapılan temizliğin sel ve taşkınların etkisinin azaltılmasına katkı sağladığını belirtti. "Risk azaltmadan bahsediliyor ama hangi riskler azaltılıyor? Örneğin, başta Karadeniz'deki 14 il olmak üzere, buna 5-6 il daha ekleyerek buralarda sürekli dere yataklarında temizlik yapıyoruz. Bir önceki yıla göre sel ve taşkın neredeyse 10 katı artmış olmasına rağmen, önlemeye yönelik çalışmalarla bu riski mümkün olduğunca azaltmayı başardık." dedi.
Pehlivan, afet öncesinde yapılan risk azaltma çalışmalarının, afet sonrasındaki maliyetleri azaltabileceğini, bu nedenle risk azaltmaya yönelik çalışmaların artırılması gerektiğini sözlerine ekledi.
AFAD, olası Marmara depremine hazırlık amacıyla İstanbul ve bölge illerindeki risklerin azaltılmasına yönelik çalışmalarını sürdürürken, sanayi bölgelerinde de deprem sonrası binaların ayakta kalması, tedarik zincirinin kesilmemesi ve üretim bantlarının durmaması için gerekli önlemleri almaktadır.
