Vincent van Gogh’un “Yıldızlı Gece” tablosundaki gökyüzü, yeni bir araştırmaya göre 22 Temmuz 1889 civarında Fransa’nın Saint-Rémy bölgesinden görülebilen şafak gökyüzüyle eşleşiyor. Çalışma, tablonun gökyüzünün yalnızca hayal ürünü olmayabileceğini ve gerçek gözlemlerden izler taşıyabileceğini savunuyor.
Elijah Jeong-hyun Kim’in de aralarında olduğu araştırmacılar, tablodaki yıldız dizilimini inceledi. Ekip, daha önce Koç takımyıldızıyla ilişkilendirilen şeklin, Boğa takımyıldızındaki V biçimli Hyades yıldız kümesine daha çok benzediğini bildirdi. Araştırmada Ay ve Venüs’ün konumları da karşılaştırmaya katıldı.
Araştırmacılar, 1889 yazındaki gökyüzünü bilgisayar destekli olarak yeniden oluşturdu. Hesaplamalar, 22 Temmuz civarında ince bir hilal görünümündeki Ay’ın, Venüs’ün ve doğuda yükselen Hyades’in tablodaki düzenle uyumlu olabileceğine işaret etti. Ekip ayrıca Van Gogh’un Fransa’da çizim yaptığı yerleri inceleyerek manzara ve görüş açısını değerlendirdi.
Tablo geleneksel olarak haziran 1889’a tarihleniyor. Bu tarihleme, Van Gogh’un kardeşi Theo’ya gönderdiği mektuplara dayanıyor. Yeni çalışma ise haziran ortasındaki Ay’ın tabloda görülen ince hilalle uyuşmadığını belirterek temmuz tarihini olası bir alternatif olarak gündeme getiriyor.
Bununla birlikte araştırma, tablonun kesin olarak 22 Temmuz’da yapıldığını kanıtlamıyor. Çalışmaya dışarıdan değerlendirme sunan uzmanlar, temmuz tarihini ilgi çekici bir varsayım olarak nitelendirirken eserde farklı gecelerdeki gözlemlerin bir araya getirilmiş olabileceğine dikkat çekiyor. Van Gogh’un gökyüzünü atölyede, eskiz ve belleğinden yararlanarak resmettiği de değerlendirmede önem taşıyor.
Bulgular, eserin üretim sürecine ilişkin tartışmayı yeniden açıyor: Van Gogh haziranda çalışmaya başlamış, temmuzda gözlemlediği gökyüzü ayrıntılarını da tuvale taşımış olabilir. Araştırmacılar, astronomik konumları sanat eserleriyle karşılaştıran yöntemin başka tarihî gece manzaralarının incelenmesinde de kullanılabileceğini belirtiyor.
