Çin’de yaklaşık 3 bin yıllık balta biçimindeki bir silahın meteorit demirinden yapıldığı belirlendi. Siçuan eyaletindeki Sanxingdui kazılarında bulunan eser, bölgedeki en eski Tunç Çağı meteorit demir buluntusu olarak tanımlandı.
Yaklaşık 20 santimetre uzunluğundaki eser, bir çukurun güney duvarında dikey biçimde gömülü halde bulundu. Arkeologlar silahı çevresindeki toprakla birlikte çıkararak laboratuvara götürdü ve metalin yapısını ayrıntılı olarak inceledi.
SİLAHIN YAPILDIĞI METAL NEREDEN GELDİ?
Asian Archaeology dergisinde yayımlanan analizlerde, eserin Sanxingdui kültürünün o dönemde üretebildiği metallerden farklı özelliklere sahip olduğu belirlendi. Yapılan incelemeler metalin meteorit kökenli olduğunu ortaya çıkardı.
İlk analizlerde eserin ağırlıkça yaklaşık yüzde 90 demir ve yüzde 7,41 nikel içerdiği, ayrıca eser miktarda farklı elementler bulunduğu tespit edildi. Elektron mikroskobuyla gerçekleştirilen ileri incelemelerde ise bazı ölçümlerde nikel oranının yaklaşık yüzde 20 seviyesine ulaştığı bildirildi.
METALİN UZAYDAN GELDİĞİNİ NASIL ANLADILAR?
Araştırmacıların dikkatini çeken özelliklerden biri nikelin metal içerisindeki dağılımı oldu. Bilim insanlarına göre metalin homojen yapısının Geç Shang Hanedanlığı döneminde kullanılan metal işleme yöntemleriyle oluşturulması oldukça zordu.
Metal içerisindeki tane yapısı da incelemeye alındı. Araştırmacılar bu yapının, metalin Dünya yüzeyindeki üretim süreçlerinden çok uzayda gerçekleşen son derece yavaş bir soğuma süreciyle uyumlu olduğunu belirledi.
3 BİN YIL ÖNCE METEORİT DEMİRİNİ KULLANDILAR
Sanxingdui kültürünün geliştiği yaklaşık MÖ 1600 ile 1050 arasındaki dönemde metal üretiminin temelini bronz oluşturuyordu. Bakır ve kalayın birleşiminden elde edilen bronz, bölgede çok sayıda ritüel eşya ve farklı objenin üretiminde kullanıldı.
Çin’de demir eritme teknolojisinin ise yaklaşık MÖ 800 civarında yaygınlaşmaya başladığı belirtiliyor. Bu nedenle 3 bin yıllık eserde demir kullanılması ve metalin meteorit kökenli çıkması, buluntuyu dönemin diğer eserlerinden ayırdı.
SANXINGDUI’DE BAŞKA NELER BULUNDU?
Siçuan eyaletindeki Sanxingdui alanında yaklaşık 10 yıldır devam eden kazılarda binlerce ritüel obje gün yüzüne çıkarıldı. Bunlar arasında belirgin gözlere sahip bronz maskeler, fildişi ve yeşimden yapılmış aletler ile kullanım amaçları hâlâ tartışılan çeşitli figürler yer aldı.
Balta biçimindeki metal eser ise yapıldığı malzeme nedeniyle diğer buluntulardan ayrıldı. Yaklaşık 3 bin yıl boyunca gömülü kalan silahın meteorit demirinden üretildiğinin belirlenmesi, bölgedeki erken demir kullanımına ilişkin yeni veriler ortaya çıkardı.
NEDEN EN ESKİ BULUNTULARDAN BİRİ OLARAK TANIMLANDI?
Sichuan Üniversitesi’nden Haichao Li liderliğindeki araştırma ekibi, eseri güneybatı Çin’de bulunan en eski Tunç Çağı meteorit demir eseri olarak tanımladı. Araştırmacılar bulgunun bölgenin metalürji kayıtlarındaki bir boşluğu doldurduğunu ve erken dönem demir kullanımının incelenmesine yeni veriler sağladığını bildirdi.
