Elazığ'ın Salkaya Köyü'nde bir çiftçinin tarlasına fidan diktiği sırada tesadüfen bir mozaik kalıntısına rastlaması, bölgedeki arkeolojik süreci başlattı. Çiftçinin durumu Elazığ Müze Müdürlüğü'ne bildirmesi üzerine, 2023 yılında müze ekipleri tarafından kurtarma kazısı başlatıldı. Bu kazı sonucunda, 84 metrekarelik büyük mozaik yapısı 2024 yılında tamamen gün yüzüne çıkarıldı.
2024 yılı sonunda kurtarma kazısı statüsünden çıkarılan alan, 2025 itibarıyla resmi bir müze kazısına dönüştürüldü. Elazığ Kültür ve Turizm İl Müdürlüğü koordinesinde ve Elazığ Müzesi başkanlığında, Salkaya Kazısı Bilimsel Danışmanı Doç. Dr. Mehmet Kayhan Murat'ın danışmanlığında sürdürülen çalışmalarda, alanın yalnızca tek bir mozaikten ibaret olmadığı, geniş bir 'Salkaya Roma Villa Alanı' olduğu belirlendi.
Kazılarda, Geç Roma ve Erken Bizans dönemine ait villa yapısının yanı sıra kilise (şapel), hamam, tahıl deposu ve kilise yakınlarında aynı döneme ait bir çocuk mezarı açığa çıkarıldı.
Son olarak, Elazığ Valisi Numan Hatipoğlu, İl Kültür ve Turizm Müdürü Kadir Atıcı, İl Özel İdaresi Genel Sekreteri Cemil Yatkın ve Elazığ Arkeoloji ve Etnografya Müze Müdürü Ziya Kılınç ile birlikte kazı alanını yerinde inceledi ve yetkililerden bilgi aldı.
İncelemelerin ardından açıklamalarda bulunan Vali Hatipoğlu, "Salkaya Köyü'nde başlatmış olduğumuz kazılar her gün daha heyecan verici sonuçlar ortaya koyuyor. Bu bölgede önce 84 metrekare genişliğinde, ülkemizdeki en büyük mozaik alanlarından birini bulmuştuk. Şimdi yapılan kazılarda bir tahıl deposu, hamam kalıntısı, şu anda kazısını sürdürdüğümüz bir kilise ve hemen civarında aynı döneme ait bir çocuk mezarı gün yüzüne çıktı. Bilimsel çalışmalar, buranın Geç Roma ve Erken Bizans ile Hristiyanlığın ilk yayılış yıllarına ait bir alan olduğunu gösteriyor. Burası tek başına bir parça değil, villaların bulunduğu bir yerleşim alanı. Bu yapıların bir maden tüccarına, bölgesel bir beye ya da bir komutana ait olabileceğini değerlendiriyoruz" dedi.
Alanın ziyaret edilebilmesi için gerekli çalışmaların sürdüğünü ifade eden Vali Hatipoğlu, "Salkaya Köyü'nde bulunan bu mozaiğin ziyaret edilebilmesi için gerekli yol ve altyapı çalışmalarını yapıyoruz. İl Özel İdaresi olarak ilimizde bulunan 4 ayrı kazıya da destek vermeye devam edeceğiz. Çalışmalar derinleştikçe daha farklı sonuçlar elde edilecektir. Bölgenin tarihine ışık tutan bu yerleşimi Elazığ turizmine ve tarihine kazandırmak için tüm kurumlarımızla birlikte çalışmalarımızı sürdüreceğiz" şeklinde konuştu.
Elazığ'da tarlada fidan dikerken tesadüfen bulunan mozaiğin ardından yürütülen kazılarda Salkaya'nın bir Roma villa alanı olduğu tespit edildi. Ayrıca, alanda hamam, kilise ve kiliseye ait çocuk mezarı da gün yüzüne çıkarıldı.
