Araçların insan yaşamına girmesiyle birlikte sürücü, yolcu ve yaya güvenliği, her zaman öncelikli konulardan biri olmuştur. 1930'larda başlayan otomotiv güvenlik sistemleri çalışmaları, 100 yıl içinde önemli bir mesafe kat etmiştir.
Eskiden yol ve şerit düzenlemelerinin eksikliği, araçların oluşturduğu tehlikelerin artmasına, kazalara ve buna bağlı olarak şikayetlere, yasaklama taleplerine yol açmıştır.
İlk güvenlik önlemi: Fren
Carl Benz'in 1886 yılında patentini aldığı ilk otomobil ve Henry Ford'un 1908 yılında seri üretime başladığı T modelinin ardından, güvenlik önlemleri hızla gelişmeye başladı. İlk otomobillerde tek güvenlik önlemi frenlerdi. Bugün inanması güç gelse de, ilk araçlarda far veya sinyal bulunmuyordu. 1951'de hidrolik direksiyon, 1958'de hız sabitleyici gibi yenilikler eklendi. İlginç bir şekilde, ilk emniyet kemeri 1903 yılında kullanılmış olsa da, mevcut üç noktadan güvenlik sağlayan emniyet kemeri 1959 yılında geliştirildi.
ABS ve daha sağlam frenler
1971 yılında kilitlenme karşıtı fren sistemi (ABS) devreye girdi ve frenler daha güvenli hale geldi. 2000 yılında, daha önce ABD ordusunun tekelinde olan uydu navigasyonu sivil araçlarda kullanılmaya başlandı. 2010'lu yıllarda ise hız sabitleyici ve şerit ortalama özelliğine sahip otomobiller yollarda sıkça görülmeye başlandı. Artık otomobiller, yakınında başka bir araç varsa şerit değiştirmeye bile izin vermemekte.
Mekanikten elektroniğe dönüşüm
İlk güvenlik önlemleri mekanik sistemlerden oluşuyordu. Zamanla hidrolik fren sistemlerine geçildi ve fren balatalarında sürtünme malzeme teknolojisi geliştirildi. "Kaza önlenemiyorsa, sürücü ve yolcuları koruma" mantığıyla araç gövdeleri çelik iskeletlerle donatıldı ve iç kısım, sadece sürücü değil, yolcular için de hava yastıklarıyla desteklendi. Ayrıca aracın çarpışmayı emmesi ve içindekilere en az şekilde yansıtması için kaporta ve donanım değişiklikleri yapıldı. Araçların virajda savrulmaması ve rüzgardan etkilenmemesi için yeni teknolojiler üretime eklendi.
Çarpışma testleri
1950'lerde başlayan çarpışma testleri zamanla sektör standartları haline geldi. 1966'da ABD'de Milli Taşımacılık Güvenliği kurumu kuruldu. Avrupa'da ise 1997 yılında Avrupa Yeni Otomobil Değerlendirme Programı (Euro-NCP) uygulamaya alındı. Böylece güvenlik testleri, üretici firmalar değil, bağımsız kuruluşlar tarafından gerçekleştirilmeye başlandı.
2000'lere doğru büyük değişim
Şerit takip asistanı, adaptif hız sabitleyici, otomatik acil frenleme, kör nokta uyarısı ve trafik işareti tanıma gibi sistemler, 2000'lerin başında araçlarda yerini almaya başladı. Böylece araçlardaki güvenlik daha da artırıldı ve kazaların önüne geçilmesi adına önemli bir adım atılmış oldu. Günümüzde üretilen araçlar, yayayı, bisikletliyi ve kavşakları insan gözünden daha önce algılayıp önlem alabiliyor.
2010'dan sonra yapay zeka
2010'lu yıllardan itibaren sürücüler yerine düşünen ve önlemleri alan araçlar ortaya çıkmaya başladı. Sürücünün yüz ifadesini izleyen ve uyku durumunda onu uyandıran, uzun süre araç kullandıysa dinlenmesi için uyaran yapay zeka destekli sistemler devreye girdi. Araçlar, sürücüyü tanıyarak konfigürasyonunu ona göre ayarlamaya başladı. Uzaktan kontrol edilebilen araçlar, sürücünün araçta "tek karar verici" olma rolünü azaltmış oldu. Şoförün bayıldığını veya uyuduğunu düşünen araç, kendini güvenli bir şekilde sağa çekebiliyor.
Sürdürülebilir ve çevreci
2020'li yıllardan itibaren, yalnızca trafiktekilerin değil, gezegenin güvenliğini de düşünen otomobiller ortaya çıkmaya başladı. Çevreye daha az zarar veren ve karbon emisyonu olmayan elektrikli otomobiller, sürdürülebilir bir dünya hedefinin bir parçası olarak yerini aldı. Uzak olmayan bir gelecekte, araçların akıllı altyapılarla birlikte hem ulaşım sistemiyle hem de diğer araçlarla iletişim kurarak tamamen otonom kontrol edilmesi bekleniyor. Sürücünün, yalnızca gideceği yeri belirtmesi, emniyetli bir sürüş için yeterli olacak. Hız, şerit değiştirme, yolu aydınlatma ve frenleme gibi işlemler aracın kendisi tarafından gerçekleştirilecek.
Otomobilde güvenliği sağlayan icatlar ve önemli adımlar
- 1912 – Araçlarda çelik gövde kullanıldı
- 1912 – Far icat edildi
- 1926 – Sis farları icat edildi
- 1936 – Yokuş destek sistemi icat edildi
- 1946 – Daha iyi yol tutan radyal lastikler icat edildi
- 1948 – Adaptif far icat edildi
- 1950 – Yağmur sensörü geliştirildi
- 1953 – Hava yastığı icat edildi
- 1954 – Acil otomatik fren sistemi icat edildi
- 1956 – Geri görüş kamerası ilk kez kullanıldı
- 1958 – Hız sabitleyici ilk kez kullanıldı
- 1959 – Üç noktadan emniyet kemeri icat edildi
- 1960 – Çarpışma sırasında katlanabilen şasi kullanımı başladı
- 1962 – Araç çocuk koltuğu ilk kez kullanıma girdi
- 1971 – ABS fren sistemi icat edildi
- 1977 – Gündüz farları kullanılmaya başlandı
- 1977 – Yarı otonom araç üretildi
- 1980 – Gazla şişen hava yastığı ilk kez kullanıldı
- 1986 – Lastik basıncı izleme sistemi icat edildi
- 1986 – Otonom araç icat edildi
- 1988 – Otomotiv baş üstü ekranı kullanıma girdi
- 1989 – Şerit değiştirme, şerit hizalama ve şerit takip sistemi icat edildi
- 1991 – Geri görüş kamerası seri üretimde kullanıldı
- 1992 – Çarpışma önleme sistemi icat edildi
- 1992 – Elektronik park sensörü icat edildi
- 1992 – Kendi kendine park eden otomobil kullanıcıya sunuldu
- 1995 – Kaymayı önleyen ESP icat edildi
- 1996 – Euro NCP kuruldu
- 1997 – Yokuş iniş kontrol sistemi kullanan ilk araç yollara çıktı
- 2000 – Gece görüş sistemi kullanıcıya sunuldu
- 2000 – Ticari kamyonlarda şerit değiştirme uyarısı kullanımı başladı
- 2000 – Uydu navigasyon sistemi sivil araçlara geldi
- 2001 – Kör nokta monitörü geliştirildi
- 2003 – Acil otomatik fren, seri üretimde kullanılmaya başlandı
- 2003 – Araç kör nokta uyarı sistemi geliştirildi
- 2003 – Şerit takip sistemi seri üretimde kullanılmaya başlandı
- 2006 – Otomobillerde LED far kullanımı başladı
- 2007 – Çevre görüş sistemi araçlarda kullanılmaya başlandı
- 2008 – Trafik işareti tanıma sistemi geliştirildi
- 2008 – Yaya algılama icat edildi
- 2009 – Kavşak yardımcısı geliştirildi
- 2009 – Sürücü uyku tespit sistemi üretildi
- 2009 – Yan rüzgar stabilitörü üretime dahil oldu
- 2010 – Elektrikli araç uyarı seslerine ilişkin düzenlemeler yayınlandı
- 2010 – Ters yönde sürüş uyarı sistemi geliştirildi
- 2015 – Acil durum sürücü asistanı ile sürücüsü uyuduğunda ya da bayıldığında kenara çeken sistem geliştirildi
- 2016 – Sürücü yorgunluk algılama sistemli ilk araç yollara çıktı
- 2024 – Akıllı hız yardımcısı Avrupa’da üretilen tüm araçlara yayıldı
100 yıl önce araçlarda tek güvenlik önlemi frenlerdi. Emniyet kemerleri, hava yastıkları ve şerit takip sistemleri ile güvenlik, artık kontrolü sürücüden alan otonom sistemlere doğru evrilmiştir. Gelecekte, sürücünün yalnızca gidilecek yeri belirtmesi yeterli olacak.
