Gürcistan’da Erusheti Dağı’nın kayalık yüzeyine yaklaşık 900 yıl önce dev bir yerleşim oyuldu. Vardzia adı verilen yapı, en görkemli döneminde 13 kata yayılan yaklaşık 6 bin odası, depoları ve su sistemiyle dağın içine kurulmuş dev bir şehre dönüştü.
Vardzia'nın İnşası
Vardzia’nın inşasına 12. yüzyılda Gürcistan Kralı III. Giorgi döneminde başlandı. Çalışmalar, 1184 yılında tahta geçen kızı Kraliçe Tamar döneminde genişletildi. Kayaların içine yeni yaşam alanları, savunma bölümleri ve dini yapılar açıldı. Böylece Vardzia, saldırılar sırasında kullanılabilecek korunaklı bir merkez olmasının yanında büyük bir manastır ve yerleşim alanına dönüştü.
Altyapı ve Yaşam
Vardzia'nın en dikkat çekici tarafı, dönemin imkanlarıyla kayaların içine kurulan karmaşık altyapısıydı. Evlerin yanı sıra kütüphaneler, fırınlar, ibadet alanları ve depolar bulunuyordu. Bölümler birbirine dar merdivenler ve tünellerle bağlanıyordu. Yerleşimin bazı kısımlarına gizli geçitlerden ulaşılabiliyordu.
Dağın içinde yaşayan insanların su ihtiyacı da düşünülmüştü. Kayalara açılan kanallar ve borulardan oluşan sistem, tatlı suyu farklı bölümlere taşıyordu. Vardzia'nın dışındaki teraslarda tarım yapılabilmesi için de sulama altyapısı oluşturulmuştu. Bazı eski su hatlarının günümüzde dahi çalıştığı belirtiliyor.
Deprem ve Sonrası
Vardzia'nın görünümünü tamamen değiştiren olay 1283 yılında meydana geldi. Bölgeyi vuran güçlü deprem, dağın dış cephesinin büyük bölümünü kopardı. Yerleşimin yaklaşık üçte ikisi zarar görürken, daha önce dağın içerisinde gizlenen odalar ve tüneller dışarıdan görünür hale geldi. Bugün Vardzia'nın kayalık yüzeyinde görülen açık odaların önemli bölümü bu felaketin ardından ortaya çıktı.
- Depreme rağmen Vardzia tamamen terk edilmedi ve manastır yaşamı sonraki yüzyıllarda da sürdü. Ancak yüzyıldaki saldırılar yerleşimin gerilemesini hızlandırdı. Günümüzde ayakta kalan yüzlerce oda, tünel ve kilise ziyaret edilebiliyor. Vardzia ayrıca yeniden faal bir manastır durumunda ve kompleksin bazı bölümlerinde keşişler yaşamaya devam ediyor. 🏰🌄
