Yapay zekanın şirketler ve kamu kurumları tarafından daha yaygın bir şekilde kullanılmaya başlaması, hassas verilerin nerede tutulduğu ve kim tarafından yönetildiği konusunu yeniden gündeme taşıyor. Özellikle bankacılık, telekomünikasyon ve kamu gibi düzenlemeye tabi alanlarda modern veri araçlarından yararlanırken veri güvenliği, gizlilik ve veri yerleşimi gereksinimlerinin korunması önem kazanıyor.
Azerbaycanlı yazılım mühendisi Vusal Dadalov ile Hollandalı girişimci Piet Jan de Bruin tarafından kurulan IOMETE, kurumların kendi altyapısına entegre edilebilen bir veri lakehouse platformu geliştiriyor. Bu platform; özel bulut, genel bulut, şirket içi veri merkezleri ve hibrit altyapılarda çalışabilme özelliğine sahip.
Geleneksel SaaS çözümlerinden farklı olarak, IOMETE'nin platformu doğrudan müşterinin altyapısında işlemekte. Bu yaklaşım sayesinde kurumlar, verileri, bilgi işlem kaynakları ve güvenlik politikaları üzerindeki kontrolü kendi bünyelerinde tutabiliyor.
IOMETE, veri depolama, işleme, yönetişim, analitik ve makine öğrenmesi iş yüklerini tek bir platform altında bir araya getiriyor. Platformun altyapısında Kubernetes, Apache Spark ve Apache Iceberg gibi açık kaynak teknolojiler kullanılıyor.
Şirketin hedeflediği kullanıcı grupları arasında bankalar, kamu kurumları, telekomünikasyon şirketleri ve düzenlemeye tabi diğer kuruluşlar yer alıyor. Bu kurumlar açısından verinin hangi ülkede veya veri merkezinde saklandığı, altyapının kim tarafından işletildiği ve dış hizmet sağlayıcılara ne ölçüde bağımlı olduğu, satın alma kararlarında giderek daha belirleyici bir unsur haline geliyor.
IOMETE, ürününü yalnızca kurum içinde çalışan bir lakehouse çözümü olarak değil, "egemen veri platformu" olarak tanımladığı daha geniş bir yapı üzerinden konumlandırıyor. Bu yaklaşım, kurumların verinin nerede tutulduğunu ve nasıl işlendiğini belirleyebilmesinin yanı sıra, platformun harici bir kontrol katmanına bağımlı olmadan çalışabilmesini de kapsıyor.
Ayrıca, IOMETE'nin kurucu ortağı Vusal Dadalov'un deneyimi de dikkat çekiyor. Azerbaycan Devlet Petrol ve Sanayi Üniversitesi'nde eğitim alan Dadalov, kariyerinin ilk döneminde Azercell'de çalıştıktan sonra OLX Group, Careem ve Uber gibi önemli şirketlerde görev aldı.
IOMETE, Y Combinator'ın Winter 2022 programına kabul edildi. Caucasus Ventures'ın bildirdiğine göre, Dadalov, Y Combinator programından mezun olan ilk Azerbaycanlı kurucu oldu. Şirketin yatırımcıları arasında Y Combinator, Thunder Future ve Caucasus Ventures bulunuyor. Yatırım veritabanlarında Eastlink Capital ve Velar Capital da IOMETE'nin yatırımcıları arasında yer alıyor. Caucasus Ventures, şirkete gerçekleştirdiği yatırımı Ekim 2024'te duyurmuştu.
IOMETE ayrıca 2025 yılında Gartner'ın Data Lakehouse Platforms Market Guide çalışmasında yer aldı. Bu Market Guide'ın bir şirket sıralaması olmadığını, veri lakehouse pazarındaki sağlayıcıları ve pazarın genel yapısını inceleyen bir kaynak olduğunu belirtmekte fayda var.
Şirket tarafından paylaşılan bilgilere göre, IOMETE'nin teknolojisi büyük ölçekli üretim ortamlarında da kullanılmakta. Bunlar arasında Dell Technologies ile yürütülen ve birden fazla veri merkezine yayılan, 20 petabayttan fazla veriyi kapsayan bir kurulum da bulunuyor. Ancak bu ölçek verilerinin IOMETE tarafından paylaşıldığını belirtmek gerekir.
Yapay zeka uygulamalarının performansı ve doğruluğu, büyük ölçüde erişebildikleri veri altyapısına bağlı. Bu nedenle, kurumların verileri üzerinde hem teknik hem de operasyonel kontrol sağlayabildiği altyapı modellerinin, özellikle düzenlemeye tabi sektörlerde ve ulusal açıdan kritik kurumlarda daha fazla gündeme gelmesi bekleniyor.
