Bilim insanları, Mars'ta her yıl ortaya çıkan ve 1.800 kilometre uzunluğa ulaşabilen dev bulutun gizemini çözmeyi başardı. Bu bulut, Mars'ın güney yarımküresindeki Arsia Mons yanardağının yakınlarında, her yıl ilkbahar ve yaz aylarında beliriyor. Su buzu kristallerinden oluşan bu bulut, sabahları yeniden ortaya çıkıp gün içinde uzayarak devasa boyutlara ulaştıktan sonra dağılıyor ve bu döngü aylar boyunca devam ediyor.
Araştırmacılar, bu olağanüstü atmosfer olayının, Mars'ın ince atmosferi ve Arsia Mons'un yüksekliği nedeniyle oluşan özel koşullardan kaynaklandığını belirlediler. Yanardağ çevresindeki güçlü rüzgarlar, atmosferde dalgalanmalar oluşturarak nemli hava kütlelerini dakikalar içinde kilometrelerce yukarı taşıyor. Bu hızlı yükseliş sırasında sıcaklık, sadece 10 dakika içinde yaklaşık 30 derece düşüyor. Bu ani soğuma ve yüksek su buharı doygunluğu, su buharının doğrudan buz kristallerine dönüşmesini sağlıyor.
Bu süreç, "homojen çekirdeklenme" olarak adlandırılıyor ve daha önce hiçbir gezegen atmosferinde gözlemlenmemişti. Dünya'da ve genel atmosfer olaylarında su buharı, havadaki toz, tuz veya polen gibi parçacıkların çevresinde yoğunlaşarak bulutları oluştururken; Arsia Mons üzerindeki süreç tamamen farklı işliyor. Mars'taki su buharı, atmosferde hiçbir çekirdek parçacığa ihtiyaç duymadan doğrudan buz kristallerine dönüşüyor.
Fransa'daki Sorbonne Üniversitesi ve CNRS bünyesinde çalışan araştırmanın başyazarı Jorge Hernández-Bernal, bu mekanizmanın bir gezegen atmosferinde ilk kez doğrulandığını ifade ediyor. Teorik olarak Dünya'nın üst atmosferinde veya Venüs'te gerçekleşebileceği düşünülen ancak kanıtlanamayan bu süreç, Mars Express'in üç farklı gözlem cihazından alınan verilerin bilgisayar ortamında canlandırılmasıyla güçlü bir modelleme kanıtına kavuştu.
Bu keşif, evrendeki diğer gezegen atmosferlerinde de Dünya'da nadiren görülen ya da sadece teoride kalan fiziksel süreçlerin gerçekleşebileceğini gösteriyor. Bu buluş, Mars'ın atmosfer dinamiklerini daha iyi anlamamıza yardımcı olacak ve diğer gezegenlerin atmosferlerini inceleyen bilim insanları için önemli bir referans noktası oluşturacaktır.
