Ticaret Bakanlığı tarafından hazırlanan "Motorlu Kara Taşıtlarının Kiralanması Hakkında Yönetmelik", Resmi Gazete'de yayımlandı.
Bakanlığın yaptığı yazılı açıklamada, otomotiv sektöründe adil, rekabetçi ve istikrarlı bir piyasa yapısının oluşturulması ve tüketici memnuniyetinin artırılması amacıyla çalışmaların kararlılıkla sürdürüldüğü belirtildi. Yönetmelikle motorlu kara taşıtı kiralama faaliyetlerinin kurumsal bir yapıya kavuşturulduğu, işletmeler ve kiralamaya konu taşıtlar için önemli standart ve kuralların getirildiği vurgulandı.
Yönetmeliğin, yalnızca tüketiciler tarafından gerçekleştirilen kiralamaları düzenlediği ifade edilirken, tüketici dışındaki kiracılara yönelik kısa ve uzun süreli kiralamalar ile kamp taşıtı kiralamalarının kapsam dışında tutulduğu belirtildi. Ticari faaliyet kapsamında motorlu kara taşıtı kiralayan işletmelerin yetki belgesi almasının zorunlu hale getirildiği kaydedildi.
Yetki belgesi için işletmelerin meslek odasına kayıtlı olmaları, vergi mükellefiyetinin bulunması ve iş yerinin yalnızca yönetmelikte belirtilen mesleki ya da ticari faaliyetler amacıyla kullanılmaması gerektiği belirtildi. Ayrıca, işletme sorumlularının en az ilköğretim mezunu olmaları, belirli suçlardan hüküm giymemiş olmaları ve Mesleki Yeterlilik Kurumu onaylı "Seviye 4" mesleki yeterlilik belgesine sahip olmaları şartı getirildi.
Motorlu kara taşıtı kiralama faaliyetleri ile kiralamaya konu taşıtların takip ve kontrolü amacıyla 1 Ocak 2027'ye kadar Motorlu Kara Taşıtı Kiralama Bilgi Sistemi'nin kurulacağı, yetki belgesi başvuruları ve diğer işlemlerin bu sistem üzerinden gerçekleştirileceği ifade edildi.
Tüketici güvenliğinin ve hizmet kalitesinin artırılması amacıyla kiralamaya konu taşıtların niteliklerinin belirlenmesi gerektiği vurgulanarak, klasik taşıtlar hariç olmak üzere 6 yaşından büyük araçların kiraya verilemeyeceği, 180 bin kilometrenin üzerinde olan taşıtlar ile 300 bin kilometrenin üzerinde olan elektrikli araçların kiralanamayacağı belirtildi. Ayrıca, periyodik bakımı zamanında yaptırılmayan veya ağır hasar kaydı bulunan taşıtların kiraya verilmesi yasaklandı.
Büyükşehir belediyesi olan illerin nüfusu 30 bini geçen ilçelerinde faaliyet gösteren işletmelerin en az 5'i işletme adına tescilli olmak üzere en az 10 taşıta sahip olması gerektiği, nüfusu 30 bini geçmeyen ilçeler ile büyükşehir belediyesi olmayan illerde faaliyet gösteren işletmelerin ise en az 2'sinin işletme adına tescilli olmak üzere en az 5 araca sahip olması gerektiği belirtildi. Ayrıca, bu ilçelerde faaliyet gösteren işletmelerin filolarında birinin Türkiye'de üretilmesi koşuluyla en az 2 hibrit veya yalnızca elektrik motorlu taşıt bulundurması zorunlu hale getirildi.
Düzenlemeyle çevre dostu ulaşımın teşvik edilmesi ve yerli üretimin desteklenmesi hedefleniyor. Yönetmelikle, tüketicilerin kiralama süreçlerinde karşılaşabileceği mağduriyetlerin önlenmesine yönelik düzenlemeler de yapıldığı ifade edildi.
Depozito tutarına sınır getirildiği, alınabilecek depozitonun 1 ila 6 günlük kiralamalarda en fazla 3 günlük kira bedeli, 7 ila 29 günlük veya haftalık kiralamalarda ise en fazla 7 günlük kira bedeli ile sınırlandırıldığı belirtiliyor. Taşıtın tüketici tarafından iade edilmesini takip eden 7 gün içerisinde depozitonun iade edilmesi zorunlu hale getirildi. Ön ödemeli rezervasyonlarda ise taşıtın teslimine 24 saatten az süre kalması kaydıyla tüketiciye rezervasyon tarihinde herhangi bir gerekçe göstermeksizin ve kesinti yapılmaksızın rezervasyonda değişiklik yapma veya rezervasyonu iptal etme hakkı tanınıyor.
Olağan kullanımdan kaynaklanan aşınma ve yıpranmalar için tüketiciden herhangi bir bedel talep edilemeyeceği, bu gerekçelerle depozitodan kesinti yapılamayacağı da belirtildi. İşletmelerin mevsim şartları ile trafik ve kiracı güvenliğinin gerekli kıldığı hallerde kış lastiği sağlamak zorunda olduğu ifade edilirken, sigorta güvencelerinin kiralama bedeline dahil edilmesi ve kiracının sigortadan yararlanma hakkının ek bir ücret veya şarta bağlanmasının yasaklandığı vurgulandı.
Kiralama işletmelerine hasar ve arıza durumlarında kiracıların her an ulaşabilmesini sağlayacak sürekli ve erişilebilir iletişim altyapısı oluşturma yükümlülüğü getirildi. Ayrıca, aracı ve ilan platformlarının da düzenleme kapsamına alındığı bildirildi. Bu platformların haksız ticari uygulamalarda bulunmalarının yasaklandığı ve kiralama ilanı veren işletmelerin yetki belgesine sahip olup olmadıklarını kontrol etmelerinin zorunlu hale getirildiği kaydedildi.
Sektörün yeni düzenlemeye uyum sağlayabilmesi ve gerekli sistem altyapısının oluşturulabilmesi amacıyla yönetmeliğin 1 Ocak 2027'de yürürlüğe gireceği, mevcut işletmelere yetki belgesi almaları için 1 Temmuz 2027'ye, asgari taşıt sayısı ve taşıt niteliklerine ilişkin şartları sağlamaları için ise 1 Ocak 2028'e kadar süre tanındığı belirtildi.
Kiralama süreçlerinde şeffaflık ve hesap verebilirliğin artırılmasının amaçlandığı ifade edilerek, sözleşme koşullarının netleştirilmesi, tüketici haklarının güçlendirilmesi ve kiralanan taşıtların teknik yeterlilik standartlarının yükseltilmesi hedeflendiği vurgulandı. Bu düzenleme, kayıt dışı faaliyetlerin ve haksız rekabetin önüne geçerek sektörde adil ve sürdürülebilir bir rekabet ortamı oluşturmayı amaçlıyor. Bakanlık, sektörün sürdürülebilir büyümesine katkı sağlarken vatandaşların haklarını korumaya ve piyasanın sağlıklı işleyişini temin etmeye yönelik çalışmalarını sürdürecektir.
