Şehit aileleri ve gazilerin haklarına yönelik düzenlemeleri içeren Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun, Resmi Gazete'de yayımlandı.
Yayımlanan kanuna göre, Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunu'nda önemli değişiklikler yapıldı. Buna göre, kapsama ilişkin sınırlamalar kaldırıldı ve tüm vazife malullerinden hayatını kaybedenlerin ana ve babalarına bağlanacak toplam aylık tutarının bir aylık asgari ücretin net tutarından az olmaması yasal güvence altına alındı.
Kanundaki bir diğer düzenlemeyle, bakıma muhtaç gazi ve malullere yapılan net asgari ücret tutarındaki ödeme, net asgari ücretin 2,5 katına çıkarıldı. Vazife malulü erbaş ve erler ile güvenlik korucuları, öğrenciler ve sivillerin aylıklarında artış yapılması amacıyla Terörle Mücadele Kanunu'nda da değişiklik gerçekleştirildi.
Bu değişiklikle, ilgili kanun hükümleri kapsamında bağlanacak aylıklar, bitirdikleri okullar neticesinde hak kazandıkları unvanlar üzerinden yürüttükleri kamu görevleri sebebiyle daha yüksek aylık bağlanmasına ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla en az 4 yıllık yükseköğrenim mezunu olanlar için sekizinci derecenin birinci kademesinde, diğerleri için ise eğitim durumlarına bakılmaksızın onuncu derecenin birinci kademesinde bulunanların emekli keseneğine esas aylıkları üzerinden hesaplanacak vazife malullüğü aylığı tutarından düşük olamayacak. Bu kişilere Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunu ilgili fıkrasına göre yapılacak yükseltmelerde aynı derece başlangıç olarak esas alınarak artırılacak.
Ayrıca, derece yükselmelerinde yükseköğrenim mezunu gibi işlem yapılacak ve dördüncü dereceye yükselenler için 2 bin 100, üçüncü dereceye yükselenler için 2 bin 200, ikinci dereceye yükselenler için 3 bin, birinci dereceye yükselenler için ise 3 bin 600 ek gösterge rakamı esas alınacak. Bu hüküm kapsamındakilere bağlanacak aylığın toplam tutarı, 35 bin 398 gösterge rakamının memur aylık katsayısı ile çarpımı sonucu bulunacak tutardan, hak sahiplerinin aylık tutarı ise bulunacak tutarın hisseleri oranı esas alınarak tespit edilecek tutardan az olamayacak. Hüküm uyarınca ilgililere fazla olarak yapılan ödemeler, fatura karşılığı Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından Hazine'den tahsil edilecek.
Terörle Mücadele Kanunu'ndaki diğer bir düzenlemeyle, terör eylemleri nedeniyle yaralanmış ancak ilgili mevzuata göre malul sayılmayan kişilerin gösterge tablosu güncellenerek bağlanan aylık miktarları artırıldı. Buna göre göstergeler, birinci derece için 27 bin 288, ikinci derece için 25 bin 385, üçüncü derece için 23 bin 485, dördüncü derece için 21 bin 578, beşinci derece için 19 bin 673 ve altıncı derece için 17 bin 820 olarak belirlendi.
Ayrıca, 15 Temmuz darbe girişiminde yaralanan ve malul sayılmayan ancak derece tespiti yapılanların aylıklarına esas gösterge rakamları yükseltildi. Muharip gazilere tanınan ücretsiz seyahat, elektrik ve su kullanımına yönelik ücretlerde de indirim gibi diğer haklar tanındı.
Terörle Mücadele Kanunu'na eklenen geçici madde ile terörle mücadele görevlerinin ifası sırasında yaralanan ancak mevcut mevzuata göre malul sayılmayan personele 17 bin 135 gösterge rakamının memur aylık katsayısı ile çarpımı sonucu bulunacak tutarda aylık bağlanması esası getirildi. Düzenleme ile Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığının askeri personeli, Milli İstihbarat Teşkilatı mensupları, Emniyet Hizmetleri Sınıfı personeli, askeri öğrenciler ve güvenlik korucuları kapsama alınacak. Terör eylemleri sonucu meydana gelen yaralanmalar da bu kapsama dahil edildi.
Olay tarihindeki yaralanmanın basit tıbbi müdahale ile giderilemeyecek ölçüde hafif nitelikte olmaması ve olay ile yaralanma arasında illiyet bağı bulunduğunun en az bir adli tıp uzmanının yer aldığı sağlık kurulu raporuyla tespit edilmesi halinde, Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından 17 bin 135 gösterge rakamının memur aylık katsayısı ile çarpımı sonucu bulunacak tutarda aylık bağlanacak.
Bu madde kapsamında aylık bağlananlar, aylık bağlanmasına ilişkin hükümlerin dışında, 1005 sayılı Kanun kapsamındaki gazilere sağlanan diğer sosyal ve özlük haklarından da yararlanabilecek. Düzenleme, kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce meydana gelen olaylar bakımından bir defaya mahsus olarak sadece bu madde kapsamında uygulanacak. Bu tarihten sonra meydana gelen olaylar için başvuru kabul edilmeyecek.
Başvuruların kanunun yürürlük tarihinden itibaren bir yıl içinde olay tarihindeki kurumlara yapılması gerekiyor. İlgililerin sonradan malul olduklarının tespiti halinde, vazife malullüğü hükümleri uygulanarak bu maddeye göre bağlanan aylıkları kesilecek.
Bu düzenlemeler, 1 Eylül 2026'dan itibaren geçerli olmak üzere yürürlüğe girdi.
Öte yandan, Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nda yapılan değişiklikle er ve erbaşların yeniden muayene hakkına ilişkin yaş haddi, 55 yaşını doldurdukları tarih esas alınarak düzenlendi.
FETÖ'nün 15 Temmuz'daki darbe teşebbüsü ve terör eylemi ile bu eylemlerin devamı niteliğindeki eylemlerin ortaya çıkarılması, etkilerinin azaltılması veya bertaraf edilmesi sırasında yaralanan kamu görevlileri ve sivillerden malul sayılmayan veya Vazife Malullüklerinin Nevileri ile Dereceleri Hakkında Nizamname hükümlerine göre derece tespiti yapılmayanlara, bu düzenlemenin yürürlüğe girdiği tarihi takip eden ay başından itibaren 17 bin 135 gösterge rakamının memur aylık katsayısı ile çarpımı sonucu bulunacak tutarda aylık bağlanacak.
Bu düzenleme kapsamında Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından ödenen aylıklar, fatura karşılığında iki ay içerisinde Hazine'den tahsil edilecek.
Bu düzenleme, yayımlanmasını takip eden ödeme döneminden geçerli olmak üzere yürürlüğe girecek.
Şehit anne ve babalarına bağlanan aylıkların asgari ücretin altına düşmemesi yasal güvence altına alındı. Düzenleme ile terörle mücadelede yaralanıp malul sayılmayan personele aylık bağlanmasının önü açıldı ve bakıma muhtaç gazilerin ödemeleri ile muharip gazilerin sosyal haklarında önemli iyileştirmeler yapıldı.
Mevcut mevzuata göre malul sayılmayan personele yönelik düzenlemeler ve er ve erbaşların yeniden muayene hakkına ilişkin yaş haddine yapılan düzenleme de dikkat çekti.
