Bakanlıktan yapılan yazılı açıklamada, Türkiye'nin Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın öncülüğünde son 25 yılda ticarette önemli bir dönüşüm gerçekleştirdiği vurgulandı.
Açıklamada, Türkiye'nin bu alandaki değişimin yalnızca rakamsal büyümeyle sınırlı kalmayıp, ticaretin yapısını, araçlarını, kapasitesini ve küresel rekabet gücünü dönüştüren büyük bir evrim yaşandığı ifade edildi. Şu bilgiler paylaşıldı:
- 2001'de 31,3 milyar dolar seviyesindeki mal ihracatı, 2025'te 273,3 milyar dolara yükselerek yaklaşık 8,7 katına çıktı.
- Aynı dönemde hizmet ihracatı da 15,1 milyar dolardan 122,6 milyar dolara çıkarak 8 kat büyüdü.
- Türkiye'nin dünya hizmet ihracatından aldığı pay da yüzde 0,89'dan yüzde 1,28'e yükseldi.
- Türkiye, 63,5 milyar dolar hizmet ticareti fazlası vererek cari açığın finansmanına önemli katkı sağladı.
- Mal ve hizmet ihracatının toplamında Türkiye, bugün yaklaşık 400 milyar dolarlık ihracat kapasitesine sahip bir ülke konumuna ulaştı. 2025 yılında mal ve hizmet ihracatının yaklaşık 396 milyar dolar seviyesine yükselebileceği öngörülüyor.
Bu dönüşümün en önemli araçlarından biri olan TURQUALITY Destek Programı'nın 2004 yılında dünyanın devlet destekli ilk ve tek markalaşma programı olarak devreye alındığı belirtildi. Bugün itibarıyla 411 firma ve 443 markanın TURQUALITY/Marka Programı ekosisteminde yer aldığı, yaklaşık 19 bin KOBİ'nin UR-GE projelerinden yararlandığı kaydedildi.
Açıklamada, 2,6 milyondan fazla şirket ve ticari işletmeye MERSİS üzerinden dijital hizmet sunulduğu, MERSİS'in aktif kullanıcı sayısının 3,6 milyonu aştığı bilgisi verildi. Böylece Türkiye'nin KOBİ'lerini ihracata kazandıran, gümrük işlemlerini dijitalleştiren, ticaret sicilini elektronik ortama taşıyan, e-ihracatı destekleyen ve ticarette yapay zeka uygulamalarını devreye alan güçlü bir ticaret ekosistemine ulaşıldığı belirtildi. Bu dönüşümün merkezinde de "Türkiye Yüzyılı" vizyonunun bulunduğu ifade edildi.
İhracat finansmanı alanındaki çalışmalara ilişkin de bilgi verildi:
- Sermayesi 200 milyar liraya yükseltilen Türk Eximbank'ın 2001'de 2 olan şube sayısı bugün 25'e yükseldi.
- Ayrıca 7 irtibat bürosuyla ihracatçılara hizmet veriliyor.
- Eximbank, 2026 yılı sonuna kadar ihracata 59 milyar dolar reeskont kredisi verecek.
- Eximbank'ın destek kapsamı da genişledi; günümüzde yalnızca mal ihracatçıları değil, hizmet sektörleri, e-ihracat girişimcileri ve katılım bankacılığını tercih eden firmalar da ihracat destek ekosisteminin içinde yer alıyor.
- İhracatı Geliştirme AŞ (İGE) aracılığıyla 22 Haziran itibarıyla ihracatçıların 291,4 milyar lira tutarındaki kredisine 255,1 milyar lira kefalet sağlandı. Yıl sonuna kadar Türk Eximbank, ihracatçılara 100 milyar lira ihracat reeskont kredisi verecek.
Kağıtsız Gümrük Projesi'yle sağlanan kolaylıklara da değinilerek, Tek Pencere Sistemi ile 26 kurum tarafından düzenlenen 192 belgenin tek noktadan temin edilebilir hale geldiği ve bu dönüşümde yapay zeka teknolojisinin önemli bir rol oynadığı bildirildi.
E-Kolay İhracat Platformu'nun (E-KİP) e-ihracata yönelik yapay zeka destekli dijital danışmanlık merkezi olarak devreye alındığı hatırlatıldı. Bu platformun hedef pazar seçiminden pazaryeri değerlendirmesine, dijital pazarlamadan lojistiğe ve ödeme sistemlerine kadar birçok konuda firmalara rehberlik yaptığı ifade edildi.
Açıklamada, elektronik ticaretin hukuki altyapısının düzenlendiği ve yeni destek unsurlarıyla Türk firmalarının dünyadaki dijital pazarlara erişiminin kolaylaştırıldığı aktarıldı. Türkiye'nin dış ticaret kapasitesindeki büyümeye paralel olarak gümrük altyapısının da modernleştirildiğine dikkat çekildi:
- Bugüne kadar 19 kara yolu gümrük kapısı baştan aşağı yenilendi.
- Gürbulak, Sarp, Kapıkule ve Habur gibi stratejik kapılar, CCTV, X-Ray, plaka tanıma sistemleri ve araç altı görüntüleme sistemleriyle donatıldı.
- Gümrükte tasfiyelik hale gelen eşya ve araçların satışları artık coğrafi kısıtlama olmaksızın 1,4 milyon kullanıcıya açık elektronik ihale sistemi üzerinden gerçekleştiriliyor.
- 2026 yılı itibarıyla 4 bin 562 farklı gümrük tarife istatistik pozisyonunda ilave gümrük vergisi uygulanıyor.
- Yılın ilk 5 ayında 280 ticaret politikası savunma önlemi bulunurken, önleme tabi ürünlerin ithalatı geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 2 geriledi. Bu yaklaşımın temelinde yerli üretimi koruyan, ancak dış ticareti de sürdürülebilir şekilde büyüten dengeli bir ticaret politikası bulunuyor.
İkinci el otomotiv, taşınmaz ve kuyum ticaretinde getirilen yetki belgesi sistemi ile kayıtlı, nitelikli ve güvenilir bir ticaret yapısının güçlendirilmesi hedefleniyor. Haziran itibarıyla ikinci el motorlu kara taşıtı ticaretinde 84 bin 912, taşınmaz ticaretinde 80 bin 818, kuyum ticaretinde ise 15 bin 17 işletmenin yetki belgesi aldığı belirtildi.
Tüketicinin korunması için yapılan çalışmalara ilişkin de bilgiler verildi. 2011-2026 döneminde yaklaşık 59 bin 338 işletmede 64 bin 190 parti ürün denetlendi. Güvensiz Ürün Bilgi Sistemi (GÜBİS) bugün 7,5 milyondan fazla ziyaret almış durumda. Bugüne kadar 238 binden fazla işletme ve 1,85 milyonun üzerinde ürün fahiş fiyat artışı kapsamında denetlendi. Haksız Fiyat Değerlendirme Kurulu tarafından fahiş fiyat artışı ve stokçuluk kapsamında 1,3 milyar liranın üzerinde idari para cezası uygulandığı belirtildi.
Açıklamada, bugün 266 lisanslı depo şirketinin toplam 14,4 milyon ton depolama kapasitesiyle faaliyet gösterdiği, Türkiye Ürün İhtisas Borsası'nın faaliyete başladığı 2019'dan bu yana elektronik ürün senedi işlem hacminin 425 milyar lirayı aştığı aktarıldı.
Ticarette yeşil dönüşüm politikalarına da dikkat çekildi. Responsible Yeşil Mutabakata Uyum Projesi Desteği kapsamında firmaların sürdürülebilirlik ve bilişim danışmanlığı giderlerinin 5 yıl boyunca yüzde 50 ve toplam 17,64 milyon liraya kadar desteklendiği kaydedildi. Haziran itibarıyla 166 firmanın destek kapsamında bulunduğu belirtildi. Türkiye'nin, bugünün ihracatını artırırken aynı zamanda yarının ticaret kurallarına uyum sağlayan bir üretim ve ihracat altyapısı inşa ettiği vurgulandı.
Bakanlığın yeni döneme ilişkin hedeflerine de yer verildi:
"25 yıl önce ihracatçıya pazar kapısını açan Türkiye, bugün o kapının ötesindeki bütün ekosistemi inşa ediyor. Bugün hedef, daha fazla ihracatın ötesinde, daha yüksek katma değer, daha güçlü Türk markaları, daha fazla küresel pazar, daha hızlı ve dijital ticaret, daha güçlü KOBİ'ler, daha rekabetçi üretim, daha güvenli iç piyasa ve daha sürdürülebilir bir Türkiye'dir. Türkiye'mizin, Cumhurbaşkanımız Sayın Recep Tayyip Erdoğan'ın Türkiye Yüzyılı vizyonu ve güçlü Türkiye hedefiyle son 25 yılda kat ettiği mesafe, geçmişin başarı hikayesi olduğu kadar geleceğin hedeflerine açılan güçlü bir başlangıçtır."
