Ticaret Bakanı Ömer Bolat, E-Ticaret ve Perakende Zirvesi’nde yaptığı konuşmada, dünya ekonomisinin salgın, savaşlar, enerji krizleri, gıda piyasasındaki krizler, lojistik ağlarındaki kırılmalar, tedarik zincirlerinin kopması gibi çok sayıda önemli sınamalardan geçildiğini söyledi.
Dünya ekonomisinin özellikle 2025 yılı başından bu yana da ticaret savaşlarının ve gümrük vergilerindeki büyük artışların yol açtığı korumacılık rüzgarının etkileri altında olumsuz bir dönemden geçtiğini söyleyen Bolat, “Bu yıl büyüme oranının dünya ekonomisinde yüzde 3’e gerileyeceği tahmin ediliyor. 2024-2025 yıllarında yüzde 3,4 ortalaması vardı. Dünya ticaretinde de geçen yıl yüzde 4,6’lık büyüme varken bu yıl için yüzde 1,6’lık büyüme tahmini var.” diye konuştu.
Bolat, ekonomideki durgunluğun en çok iç ticareti de etkilediğini belirterek, düzenlenen zirvenin ticaretin bugünü ve geleceği açısından önemli tartışmaları ve açıklamaları beraberinde getireceğini dile getirdi.
Dijitalleşmenin dev adımlarla ilerlediğine değinen Bolat, e-ticaret ve telekomünikasyondaki devrimlerin de hızlı bir şekilde ülkeye adapte olduğunu söyledi.
Bolat, Türkiye’de internet kullanımının 2026 itibarıyla yüzde 92,3 oranında olduğunu belirterek, “İnternet üzerinden mal ve hizmet sipariş edenlerin oranı da 2026’da yüzde 60’a ulaşmış durumda.” dedi.
Bakanlık olarak perakende ticaret ve e-ticaretle ilgili düzenlemeler konusunda sorumlu ve yetkili bir kuruluş olduğunu söyleyen Bolat, bu yönde yaptıkları çalışmalara ilişkin de bilgi verdi.
Bakan Bolat, Elektronik Ticaret Bilgi Sistemi (ETBİS) verilerine göre, Türkiye’deki e-ticaret hacminin 2025 itibarıyla bir önceki yıla göre yüzde 52,2’lik artışla 4,5 trilyon lirayı geçtiğini belirterek, “Dolar bazında e-ticaret hacmi 2025’te yüzde 29’luk artışla 115,5 milyar dolar oldu. Perakende e-ticaret hacmi de 2025’te yüzde 52’lik artışla 2,5 trilyon liraya ulaştı.” ifadelerini kullandı.
Milli gelir payına bakıldığında 2019’da e-ticaret hacminin milli gelirdeki payı yüzde 2,7 iken 2025’te yaklaşık yüzde 7’ye yükseldiğini söyleyen Bolat, bu 6 yıl içinde yaşanan Kovid-19 salgını döneminde e-ticaretten alışveriş yapanların sayısının da hızlandığını anlattı.
Bolat, 2025’te e-ticaretin genel ticaret içindeki payının yüzde 19,3’e yükseldiğini belirterek, “Dünyada da benzer bir oran yükseldi. İşlem sayısı e-ticarette 2019’da 1 milyar 360 milyon işlem yapılmışken 2025’te yaklaşık 6 milyar e-ticaret işlemi yapıldı. E-ticaretin içinde perakende e-ticaretin işlem sayısı da 2019’da 380 milyon adet iken 2025’te yaklaşık 2 milyar adete yükseldi.” ifadelerini kullandı.
Türkiye genelinde 2025 sonu itibarıyla e-ticaret faaliyetinde bulunan işletme sayısının 634 bine ulaştığını bildiren Bolat, bu işletmelerin büyük bir kısmının KOBİ niteliğinde olduğunu aktardı.
Bolat, e-ticaret yapan işletmelerin yüzde 75’inin şahıs, yüzde 21’inin limited şirket, yüzde 4’ünün de anonim şirket olduğunu belirterek, e-ticaretin tabana yayıldığını dile getirdi.
Bakanlığın e-ticaret alanındaki düzenlemeleri hakkında bilgi veren Bolat, “Amaç rekabeti bozucu faaliyetlerin, tüketicilerde oluşabilecek refah kaybının önüne geçmek ve çok oyunculu bir pazar yapısını tesis etmek ve satıcıların haksız ticari şartları alıcılara ya da tedarikçilere dayatmalarını engellemek.” diye konuştu.
Bolat, 1 Temmuz’da yürürlüğe giren Avrupa Birliği’nin e-ithalat düzenlemesinde getirilen ek vergilerde, Gümrük Birliği olduğu için yapılan yoğun müzakerelerin sonucunda Türkiye’nin e-ihracat ürünlerine ekstra verginin getirilmediğini belirtti.
Bakanlık olarak Ankara ve İstanbul’da e-ihracat zirveleri düzenlendiğinden bahseden Bolat, aralık ayında e-ticaret haftası düzenleyeceklerini söyledi. Bolat, e-ihracatı destekleme noktasında yoğun gayretleri olduklarını belirterek, şunları kaydetti:
“İstanbul’da IGEXX’i ve Ankara’da e-ihracat zirvesini yapmamızın gayesi dünya pazarlarına e-ihracat rakamlarımızı artırmak. Burada dijital pazar yeri tanıtımı, sipariş karşılama hizmetleri ve pazar yeri komisyonları alanında önemli düzenlemeler getirdik. Bu yıl 134 firma bu desteklerden faydalanmış, 638 milyon lira Ticaret Bakanlığı’ndan e-ihracat konusunda destek almışlar. Şu anda 26 ülkeye yapılan e-ihracat bu destekler kapsamındadır. Amacımız bu rakamı ilk planda 35 ülkeye çıkarmaktır. E-ihracat konsorsiyum modelini getirdik. 15 firma bu konsorsiyum modeline katıldı.”
Bu haftanın Ahilik Haftası olduğunu söyleyen Bolat, “Ülkemizde yaklaşık 2 bin 960 esnaf, sanatkar odaları. 81 vilayetimizde esnaf birliği var ve de çatı kuruluşu TESK var bir de TESKOMB var. Halkbank’ımız esnafımızın her zaman yanı başında en büyük destekçisi. Hükümet, Ticaret Bakanlığı, Hazine ve Maliye Bakanlığı olarak burada büyük bir sorumluluk üstleniyoruz ve esnaflarımıza piyasa şartlarının yarısı oranında, çok uygun şartlarda 4 yıl vadeli işletme kredilerinde, 5 yıl vadeli yatırım ticari araç, makine, demirbaş alım kredilerinde Halkbank’ımız fonluyor.” ifadelerini kullandı.
Bolat, 24 yılda 853 milyar lira ve 4 milyon 760 bin kere kredi kullandırımı gerçekleştirildiğini aktararak, “Bunun 460 milyar lirası son 3 yılın rakamları. 2025 yılı pik yıldı. 257 bin kullandırımla 178 milyar lira yüzde 24 maliyetle kullandırıldı. Esnafımız işletme sermayesi, yatırım sermayesi, ihtiyaçları ya da ticari araba değişikliği için yararlandı. Bu yılın 8 ayında 137 bin kullandırım yapıldı, yaklaşık 123 milyar liralık bir fonlama yapıldı esnaflarımız için.” diye konuştu.
Bakanlık olarak iç piyasanın adil bir şekilde çalışması ve haksız ticaretin de önlenmesi noktasında önemli çalışmalar yaptıklarına değinen Bolat, Perakende Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun’a ilişkin bilgi verdi.
Bolat, tüketici hakem heyetlerinin iyi çalıştığını kaydederek, “1 Haziran 2023 ile 31 Ağustos 2026 arasında 2 milyon 769 bin başvuruyu sonuçlandırarak 34 milyar lira tutarında bir uyuşmazlığı barışçıl bir şekilde karara bağlamış oluyor.” ifadelerini kullandı.
Gıda perakendeciliğinin perakende ticaretteki oranının yüzde 20,5 olduğunu söyleyen Bolat, “Bakanlık olarak amacımız geleneksel perakendecilikle organize perakendeciliğin birbirini yıpratmadan, yıkıcı bir rekabet olmadan dengeli büyümesini sağlamak.” diye konuştu.
Ticaret Bakanı Bolat, Hal Kanunu’nda yıllar içinde kısmi değişiklikler yapıldığına değinerek, şu açıklamada bulundu:
“Bu konuda yeni çalışmamız zaten tamamlandı. AK Parti parlamento grup başkanlığımız nezdinde ilgili taraflarca kamu ve özel kuruluşlarla birlikte değerlendiriliyor. Önümüzdeki yasama döneminde daha önemli, yeni ve sebze, meyve ticaretindeki fiyat artışlarını daha da aşağıya çekmeye yarayacak hükümlerle bu kanunun çıkması için çalışıyoruz. 5957 sayılı 2012 yılında çıkarılan kanunun bir önemli maddesi Hal Kayıt Sisteminin getirilmesi. Bir diğeri de tüm perakendeciler için toptancı sebze, meyve halinden mal alma zorunluluğunu kaldırmasıydı. Böylece perakendeciler üreticilerden doğrudan alabilirlerdi.
Burada üretici birliklerinin rolü çok önemli. Ancak ülkemizde maalesef çok arzu edilmesine ve uğraşı göstermemize rağmen üretici birliklerinin sebze, meyve ticaretindeki payının artması noktasında çok uzun bir yol alınamadı. Kooperatifleşme ve üretici birliklerinin sektörde güçlenmesi, yeni Hal Kanunu taslağında en önemli maddelerin arasında geliyor. Standartlar, haldeki üretici birliklerinin kiralarında yüzde 20 indirim yapmak, pazar yerlerinde üretici birliklerinde yüzde 20 yer ayırmak gibi hükümler mevcut kanunda var. Yeni kanun taslağında daha da bu oranlar yükseltiliyor. Ayrıca standartlar konusunda bir tebliğ var. Sebze, meyvelerin toptan perakende ticaretinde ambalajlama, taşıma, depolama ve perakende satış noktalarına ilişkin standartlar da belirleniyor.”
Güvensiz ürün denetimlerinin önemine işaret eden Bolat, 2011’de yüzde 32 olan denetlenen ürünlerdeki güvensizlik oranının 2025’te yüzde 1’e gerilediğini söyledi.
Bolat, bu yıl 8 ayda 322 bin firmanın ve onların 39 milyon ürününün denetlendiğini belirterek, “Güvensiz ürün, haksız fiyat, fahiş fiyat, haksız ticaret gibi uygulamalar tespit edildiğinde burada 2 milyar 240 milyon liralık idari para cezası toplamda uygulandı ve bunlar aralıksız devam etmektedir.” diye konuştu.
Bakan Bolat’a konuşmasının ardından hediye takdim edildi, aile fotoğrafı çekildi.
