Vergi Denetim Kurulu'nun yılın ilk yarısında gerçekleştirdiği kapsamlı denetim ve saha incelemeleri sonucunda tespit edilen matrah farkı, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 57 artarak 354,2 milyar liraya ulaştı.
Vergi müfettişleri, yılın ilk yarısında izaha davet, rehberlik ve gözetim gibi vergiye gönüllü uyumu artırmaya yönelik adımların etkisiyle bu artışı sağladı. Hazine ve Maliye Bakanlığı'ndan edinilen bilgilere göre, Vergi Denetim Kurulu (VDK) Başkanlığı, kayıt dışı ekonomiyle mücadele ve gönüllü uyumun güçlendirilmesi amacıyla denetim faaliyetlerini yoğun bir şekilde sürdürdü.
Ocak-haziran döneminde yapılan izaha davet, teftiş, gözetim ve denetim faaliyetleri sonucunda ortaya çıkan matrah farkı ile azaltılan zarar tutarlarının toplamı 354,2 milyar liraya ulaştı. Geçen yılın aynı döneminde 225,5 milyar lira olan bu tutar, gönüllü uyumu artırmaya yönelik faaliyetlerin etkisiyle yılın ilk yarısında yaklaşık yüzde 57 artış gösterdi.
Yılın ilk yarısında yapılan vergi incelemeleri sonucunda 265,2 milyar lira matrah farkı bulundu. Bu rakam, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 96,65 arttı; dolayısıyla inceleme kaynaklı matrah farkı bir yıl içinde yaklaşık iki katına çıktı. Aynı dönemde tarhı önerilen vergi tutarında yüzde 89,35, önerilen ceza tutarında ise yüzde 79,92 artış kaydedildi. Tarhı önerilen vergi ve ceza tutarının toplamı 186,6 milyar lirayı aştı.
Bu süreçte 33 bin 455 mükellef incelenirken, bu incelemeler sonucunda 101 bin 301 rapor düzenlendi. VDK, mükelleflerin doğrudan vergi incelemesine alınmadan önce riskli görülen hususlar hakkında açıklama yapmasına imkan tanıyan izaha davet mekanizmasını etkin bir şekilde kullandı.
Mükelleflerin beyanlarını gözden geçirmesi sonucunda vergi matrahları 35,4 milyar lira artırıldı. Artırılan vergi tutarı, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 10,41 yükselerek 3,05 milyar liraya ulaştı. İzaha davet sonucunda artırılan matrah tutarının geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 16,24 azalmasına karşın artırılan vergi tutarında çift haneli bir yükseliş kaydedildi.
VDK'nın 2026 yılı teftiş programı çerçevesinde yürüttüğü çalışmalar sonucunda bulunan matrah farkı ve azaltılan zarar toplamı 8,03 milyar liraya ulaştı. Bu çalışmalar doğrultusunda tarh edilen vergi tutarı 886,1 milyon lira olarak gerçekleşti. Böylece, izaha davet ve teftişler kapsamında toplamda 43,4 milyar liralık matrah artışı sağlandı.
VDK, değişen denetim anlayışı doğrultusunda mükelleflerin vergi incelemesine alınmadan önce riskli işlemleri hakkında bilgilendirilmesini ve gönüllü uyum göstermesini amaçlayan gözetim programlarının kapsamını da genişletti.
Nisan ayında başlatılan beyanname gözetim çalışması kapsamında 36 bin 15 mükellefe yazı gönderildi. Çalışma sonucunda mükellefler matrahlarını 21,8 milyar lira artırırken, beyan edilen zararlar 23,3 milyar lira azaltıldı. Başkanlığın risk analiz birimince gerçekleştirilen çalışmalar sonucunda bazı mükelleflerin brüt satış tutarlarını toplam 120,9 milyar lira artırdığı belirlendi.
Mart ayında başlatılan stok gözetim programı kapsamında da 301 mükellefe yazı gönderildi. Gözetim kapsamındaki mükellefler toplam 540 milyon lira matrah artışı gerçekleştirdi. Kuruluş Gözetimli Analiz Programı-2 (KURGAN) çerçevesinde 227 mükellef nezdinde fiili tespit yapıldı ve 1847 mükellefe bilgi isteme yazısı gönderildi. Bu çalışmalar sonucunda mükellefler tarafından toplam 795,6 milyon lira tutarındaki faturanın kayıtlardan çıkarılması sağlandı.
Gözetim programları, risklerin erken aşamada giderilmesini sağlayan ve mükelleflerin gönüllü uyumunu teşvik eden önemli bir denetim aracı olarak kullanılmaktadır. Vergi müfettişleri, sahadaki denetim kapasitesini güçlendirmek amacıyla yılın ilk yarısında kapsamlı fiili envanter çalışmaları da yürüttü. Lüks restoranlar, eğlence mekanları, temel gıda maddeleri ve pırlanta sektörlerinin yanı sıra matbaa, baskı ve basım hizmetleri, tıbbi cihaz, lastik imalatı, motosiklet, elektrikli bisiklet, tekstil ve tütün ürünleri sektörlerinde fiili tespitler gerçekleştirildi.
Kimyasal gübre, zirai ilaç, ambalajlı içme suyu ve polietilen gibi birçok alanda yürütülen çalışmalar kapsamında 36 ilde 761 farklı adrese ulaşıldı. Fiili envanter çalışmalarıyla işletmelerin mevcut stokları ve fiili faaliyetleri yerinde tespit edilirken, risk analizlerinde kullanılmak üzere kapsamlı veriler elde edildi.
Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, vergi inceleme ve denetim süreçlerine yönelik kapsamlı dönüşüm programları uyguladıklarını belirtti. Şimşek, "Kayıt dışı ekonomiyle mücadeleyi, risk analizine dayalı vergi incelemeleri, gönüllü uyumu esas alan izaha davet ve gözetim programlarıyla çok yönlü sürdürüyoruz. Bu mücadelemizde, mükelleflerin gönüllü uyumunu artıran, rehberlik ve önleyici mekanizmaları öne çıkaran bir strateji izliyoruz. Elde edilen sonuçlar, risk analizine dayalı denetim anlayışının ve denetim kapasitesinin etkinliğini ortaya koydu." dedi.
