WMO, hava kalitesi ve iklim arasındaki bağlantıları inceleyen yeni raporunu yayımladı.
Raporda, orman yangınları ve sıcak hava dalgalarından kaynaklanan kirliliğin artmasının, hava kalitesini iyileştirme ile insan ve ekosistem sağlığını koruma yönündeki uluslararası çabaları baltalama riski taşıdığı ifade edildi.
İnce partikül madde ve yeryüzüne yakın ozon gibi hava kirliliğine yol açan etkenlerin yanı sıra, yeterince izlenmeyen siyah karbon ve mikroplastikler gibi aerosollerin atmosferik gözlemlerinin iyileştirilmesi gerekliliği vurgulandı. Raporda, hava kalitesi ve iklimin birbirinden ayrı ele alınamayacağı belirtilerek, bu konularda tamamlayıcı ve koordineli politikaların önemine dikkat çekildi.
PM2.5 olarak bilinen ince partikül maddenin akciğerlere ve kan dolaşımına derinlemesine nüfuz edebildiği için sağlık açısından tehlikeli olduğu kaydedildi. Bunun, endüstriyel faaliyetler, tarım, konutların ısıtılması ve ulaşımın yanı sıra orman yangınları ve toz fırtınaları gibi çeşitli sebeplerle yayıldığı bildirildi.
Raporda, son yıllardaki eğilimlere paralel olarak 2025'te PM2.5 konsantrasyonlarının, artan yangınlar nedeniyle Kanada'nın kuzeyi, Rusya'nın bir kısmı ve Batı-Orta Afrika'da uzun vadeli ortalamanın üzerinde seyrettiği ifade edildi.
İnsan faaliyetlerinden kaynaklanan ve emisyonlardaki düşüşü yansıtan PM2.5 seviyelerinin, 2025'te Çin'de uzun vadeli ortalamanın altında kalmayı sürdüreceğine dikkat çekildi. Buna karşılık, Hindistan'da biyokütle yakımı ve diğer kirlilik kaynakları nedeniyle ortalamanın üzerinde seviyelerin görüldüğü vurgulandı.
Raporda, aşırı orman yangınlarının arttığı ve dumanın yüksek toksisitesi nedeniyle büyük sağlık sorunlarına yol açtığı belirtilerek, Avrupa ve Kuzey Amerika'daki düzenlemelerin endüstriyel ve ulaşım kaynaklı PM2.5 emisyonlarını azaltmış olsa da yangınla ilgili PM2.5'e maruziyetin arttığı kaydedildi. Bir çalışma, aşırı yangınların neden olduğu dumanın 1990'lardan bu yana küresel olarak üç katına çıktığını ve 2010-2018 döneminde yılda yaklaşık 100 bin ek ölüme neden olduğunu göstermektedir; ancak bu muhtemelen bir alt tahmindir.
Aşırı yangınların etkili olduğu hava koşullarının gelecekte artmasının beklendiği ifade edilerek, Dünya Sağlık Örgütü'nün hava kalitesi yönergelerine uymanın giderek zorlaştığı vurgulandı.
Yer seviyesindeki ozon kirliliğinin insan sağlığını, tarımı ve ekosistemleri etkilediği ve sıcak hava dalgaları nedeniyle giderek büyüyen bir sorun haline geldiği belirtildi. Ozon kirliliğine uzun süreli maruz kalmanın, özellikle solunum yolu hastalıkları yoluyla artan ölüm oranlarıyla ilişkili olduğu ifade edildi. Raporda, ozon kirliliğindeki bu artan maruziyetin on binlerce ek erken ölüme yol açma potansiyeline sahip olduğu ve ozonla ilgili gelecekteki sağlık risklerinin yoğunlaşmasının beklendiği ifade edildi.
