Arjantin açıklarında deniz tabanını inceleyen bilim insanları, yüzeyden yaklaşık 4 bin metre derinliğe kadar ulaşan insan kaynaklı atıklar tespit etti. Plastik poşetlerden balıkçı ağlarına, giysilerden eski bir VHS kasete kadar 29 farklı atık türünün bulunması, kirliliğin okyanusun en ulaşılması güç noktalarına kadar indiğini ortaya koydu.
Arjantin, Uruguay ve ABD’den araştırmacıların yer aldığı çalışma kapsamında Patagonya açıklarındaki üç denizaltı kanyonu incelendi. Uzaktan kumandalı SuBastian adlı su altı robotuyla yapılan araştırmada deniz tabanının toplam 55,6 kilometrelik bölümü görüntülendi.
Araştırmada atıkların yaklaşık 1000 ila 4000 metre arasındaki derinliklerde biriktiği belirlendi. En sık karşılaşılan çöpler arasında plastik poşetler, ambalajlar ve kaplar bulunurken bunları misinalar, halatlar ve terk edilmiş balıkçı ağları takip etti. Deniz tabanında kumaş ve kauçuktan yapılmış giysi parçalarına da rastlandı.
Bilim insanlarının karşılaştığı en sıra dışı nesnelerden biri ise eski bir VHS kaset oldu. Kaset, 2 bin 643 metre derinlikte görüntülendi. Onlarca yıl öncesinin teknolojisini temsil eden bu nesnenin okyanusun bu kadar derininde bulunması, insan kaynaklı atıkların ulaştığı noktayı gözler önüne serdi.
Araştırmacılara göre derin denizlerde güneş ışığının bulunmaması ve çevresel koşulların farklılığı, özellikle plastiklerin parçalanmasını son derece yavaşlatıyor. Bu nedenle atıklar deniz tabanında onlarca hatta yüzlerce yıl kalabiliyor. Ağ ve plastik parçaları canlılara fiziksel zarar verebilirken küçük plastik parçaları da deniz canlıları tarafından yanlışlıkla yutulabiliyor.
Çalışmada dikkat çekilen bir diğer sorun ise çöplerin temizlenmesinin son derece güç olması. Bilim insanları, incelenen derinliklerde atıkları büyük ölçekte çıkarabilecek uygulanabilir bir teknolojinin bugün için bulunmadığını belirtiyor. Bu nedenle deniz tabanındaki bazı bölgeler “geri döndürülemez bir atık yutağı” olarak tanımlanıyor.
Atıkların tamamının tek bir bölgeden geldiği de düşünülmüyor. Denizaltı kanyonları, kıta sahanlığındaki malzemeleri daha derin bölgelere taşıyan doğal koridorlar gibi çalışıyor. Güney Atlantik’teki akıntılar nedeniyle çöplerin hem Arjantin’deki faaliyetlerden hem de başka bölgelerden taşınmış olabileceği değerlendiriliyor.
Araştırmanın sonuçları Frontiers in Marine Science dergisinde yayımlandı. Bulgular, insan faaliyetlerinin izlerinin kıyılardan kilometrelerce uzakta ve yüzeyin binlerce metre altında bile kalıcı hale gelebildiğini gösteriyor.
