Üreme çağındaki kadınlarda sık görülen miyomlar genellikle iyi huyludur. Ancak boyutları, büyüme hızları ve yerleşim yerleri nedeniyle önemli sorunlara yol açabilirler. Rahmin kas dokusundan gelişen miyomlar, kadınlarda en sık görülen iyi huylu tümörler arasında yer alır. Boyutları birkaç milimetreden rahmi büyütecek kadar değişebilen miyomlar, tek bir bölgede görülebileceği gibi rahimde birden fazla yerde de bulunabilir.
Peki, miyomların sebepleri nelerdir? Tehlikeli midir? Hangileri tedavi edilmelidir? Rahmin alınması ne zaman gündeme gelir? İşte Kadın Hastalıkları, Doğum ve Tüp Bebek Uzmanı Prof. Dr. Bülent Tıraş’ın bu sorulara verdiği yanıtlar…
Miyomlar, rahmin düz kas ve bağ dokusundan gelişen, büyük çoğunluğu iyi huylu olan kitlelerdir. Kanser değildir ve kötü huylu bir tümöre dönüşmeleri son derece nadirdir. Bazı miyomlar yıllarca aynı boyutta kalabilirken, bazıları hormonların etkisiyle büyüyebilir. Menopoz sonrasında hormon seviyelerinin azalmasıyla birlikte birçok miyom küçülme eğilimi gösterir.
Miyomların kesin nedeni tam olarak bilinmemektedir. Ancak östrojen hormonunun miyomların gelişmesi ve büyümesinde etkili olduğu düşünülmektedir. Ayrıca;
- Genetik yatkınlık (Annesinde veya kız kardeşinde miyom bulunanlarda görülme ihtimali artabilir)
- Fazla kilo
- Erken yaşta adet görme
- Doğum yapmamış olmak gibi nedenler de miyom riskini artırabilir.
Miyomların önemli bir bölümü herhangi bir şikâyete neden olmaz. Bu nedenle birçok kadın, miyomu olduğunu rutin kadın doğum muayenesi veya ultrason sırasında öğrenir. Belirtiler, miyomun sayısı, büyüklüğü ve rahimde bulunduğu yere göre değişir. İşte en sık görülen işaretleri:
- Normalden daha yoğun veya uzun süren adet kanamaları
- Adet dönemleri arasında kanamalar
- Kansızlık, halsizlik ve çabuk yorulma (Özellikle uzun ve yoğun adet kanamaları demir eksikliği anemisine yol açabilir. Bu durumda sürekli yorgunluk, nefes darlığı, baş dönmesi ve çarpıntı görülebilir.)
- Kasık, bel veya alt karın bölgesinde ağrı
- Karında şişkinlik ve baskı hissi
- Sık idrara çıkma
- Kabızlık
- Cinsel ilişki sırasında ağrı
- Gebe kalmada güçlük
- Tekrarlayan düşükler.
Miyomların büyük çoğunluğu iyi huylu olsa da bazı durumlarda yakın takip veya tedavi gerekir. Şu gibi durumlarda doktora başvurulması önerilir:
- Adet kanamasının çok yoğunlaşması (Bu durumu normal kabul etmeyin)
- Kansızlık gelişmesi
- Şiddetli veya sürekli kasık ağrısı
- Karında hızlı büyüme veya belirgin şişlik
- Miyomun kısa sürede büyümesi
- İdrar yapma veya bağırsak alışkanlıklarında değişiklik
- Gebe kalamama veya tekrarlayan düşük
- Menopoz sonrasında miyomun büyümeye devam etmesi (Ayrıntılı olarak değerlendirilmesi gerekir. Ancak hızlı büyüme tek başına kanser anlamına gelmez.)
Miyomların tüp bebek tedavisine etkisi en çok rahimdeki yerleşimlerine bağlıdır. Rahim boşluğuna doğru büyüyen submukozal miyomlar, embriyonun rahim duvarına tutunmasını zorlaştırabilir. Bu miyomlar tüp bebek başarısını azaltabileceği gibi düşük riskini de artırabilir. Rahim kası içinde yer alan büyük miyomlar da rahim boşluğunun şeklini bozuyorsa tedavi öncesinde çıkarılabilir.
Buna karşılık, rahim boşluğuna baskı yapmayan küçük miyomların her zaman tüp bebek tedavisinden önce alınması gerekmez. Gereksiz bir ameliyatın rahimde yapışıklık veya iz dokusu oluşturabileceği göz önünde bulundurulur. Bu nedenle tüp bebek planlayan kadınlarda miyomun yalnızca boyutu değil, rahim boşluğuyla ilişkisi ve embriyonun yerleşeceği bölgeye etkisi de incelenir.
Miyom tedavisi kişiye göre belirlenir. Hastanın yaşı, şikâyetleri, çocuk sahibi olma isteği, miyomun sayısı, büyüklüğü ve yerleşimi tedavi kararında dikkate alınır. Şikâyeti olmayan kadınlarda ultrasonla düzenli takip yeterli olabilir. Yoğun kanaması bulunan hastalarda kanamayı azaltan ilaçlar, hormon içeren tedaviler ve kansızlığa yönelik demir desteği kullanılabilir.
Gebelik planlayan kadınlarda tedavi seçimi daha dikkatli yapılmalıdır. Büyük miyomlar gebelik sırasında erken doğum, bebeğin rahimdeki duruş bozuklukları ve sezaryen ihtimalinde artış gibi sorunlara yol açabilir. Çocuk sahibi olmak isteyen veya rahmini korumak isteyen kadınlarda ‘miyomektomi’ adı verilen ameliyatla yalnızca miyomlar çıkarılabilir. Ameliyat, miyomun bulunduğu bölgeye göre kapalı ameliyat, açık ameliyat veya rahim içinden uygulanan histeroskopik yöntemle gerçekleştirilebilir. Rahim boşluğuna doğru büyüyen bazı miyomlar, karında kesi yapılmadan vajinal yoldan rahme yerleştirilen kamera ve cerrahi aletlerle çıkarılabilir. Uygun hastalarda rahmi besleyen damarların özel maddelerle kapatıldığı rahim atardamarı embolizasyonu gibi girişimsel yöntemler de değerlendirilebilir.
Rahmin tamamen alınması anlamına gelen histerektomi, genellikle çocuk isteği bulunmayan ve diğer tedavi seçeneklerinin uygun olmadığı kadınlarda gündeme gelir. Rahmin alınması şu durumlarda değerlendirilebilir:
- Çok sayıda ve büyük miyom bulunması
- Yoğun kanamanın ilaç veya diğer yöntemlerle kontrol edilememesi
- Miyomların tekrar tekrar büyümesi
- Rahmin ciddi şekilde büyümesi
- Şiddetli ağrı ve baskı şikâyetlerinin yaşam kalitesini bozması
- Başka bir hastalık veya kötü huylu tümör şüphesinin bulunması.
Miyomlar, rahimde yerleştikleri bölgeye göre farklı türlere ayrılır:
Rahim boşluğuna doğru büyüyen miyomlar: Submukozal miyom olarak adlandırılan bu miyomlar, rahmin iç tabakasına ve rahim boşluğuna doğru büyür. Küçük olsalar bile yoğun kanamaya neden olabilir ve embriyonun rahme tutunmasını zorlaştırabilir.
Rahim duvarında bulunan miyomlar: İntramural miyomlar, rahmin kas tabakası içinde gelişir. En sık görülen miyom türü olarak bilinir. Büyükleri rahim boşluğunun şeklini bozabilir.
Rahmin dışına doğru büyüyen miyomlar: Subserozal miyomlar, rahmin dış yüzeyine doğru büyür. Genellikle adet kanamasından çok mesane, bağırsak ve çevredeki organlar üzerinde baskıya neden olur.
Saplı miyomlar: Bazı miyomlar rahme ince bir sapla bağlı olabilir. Sapın kendi etrafında dönmesi, miyomun kanlanmasının bozulmasına ve ani başlayan şiddetli ağrıya yol açabilir.
Miyomlar hakkında bilmeniz gerekenler:
– Neden oluşur?
– Genellikle belirti vermeden ilerler.
– Bu işaretlere dikkat!
– Ne zaman risklidir?
– Tüp bebek tedavisini nasıl etkiler?
– Her miyom için ameliyat gerekir mi?
– Rahim korunarak alınabilir.
– Ne zaman rahmin alınması gerekebilir?
– Yerleşim yeri çok önemlidir.
