ABD'nin Japonya'ya düzenlediği nükleer saldırıların üzerinden neredeyse 81 yıl geçmesine rağmen "nükleer meselesi" dünya gündemini meşgul etmeye devam ediyor.
Dünya kamuoyu, nükleer silahların yıkıcı gücüyle İkinci Dünya Savaşı'nın sonunda yüzleşti. ABD, 1945 yılında Japonya'nın Hiroşima ve Nagazaki kentlerine iki atom bombası attı.
İlk saldırıda patlama gücü yaklaşık 13 kiloton olan "Küçük Çocuk" (Little Boy) isimli bomba, 6 Ağustos sabahı 08.15’te Hiroşima’ya bırakıldı. Bu bomba, şehrin neredeyse yüzde 70’ini yok ederek 1945 sonuna kadar 140 bine yakın insanın hayatını kaybetmesine neden oldu.
İkinci bomba "Şişman Adam" (Fat Man), 9 Ağustos’ta Nagazaki’ye atıldı. Bu saldırı, yaklaşık 74 bin kişinin ölümüne yol açtı ve Japonya, İmparator Hirohito'nun 15 Ağustos 1945’te yaptığı koşulsuz teslimiyet ilanıyla İkinci Dünya Savaşı'nı sona erdirdi.
Japon yetkililere göre, iki saldırı sonucunda doğrudan ve dolaylı etkilerle yaklaşık yarım milyon insan yaşamını yitirdi. Radyasyonun etkileri nedeniyle kanser, deformasyon, sakatlık ve psikolojik çöküntüler yıllarca sürdü.
Böylece ABD, dünyada ilk kez atom bombası kullanan ülke olarak tarihe geçti.
1945'ten 1996'ya kadar, tüm nükleer denemeleri hem sivil hem de askeri amaçlar için yasaklayan çok taraflı Kapsamlı Nükleer Deneme Yasağı Anlaşması'nın (CTBT) kabul edildiği dönemde dünya genelinde 2 binden fazla nükleer deneme gerçekleştirildi.
ABD, 1945 yılından 1996'ya kadar 1032, dönemin SSCB'si 1949 ila 1990 yılları arasında 715, İngiltere 1952'den 1991'e kadar 45, Fransa 1960 ila 1996 arasında 210 ve Çin 1964'ten 1996'ya kadar 45 nükleer deneme yaptı.
Stockholm Uluslararası Barış Araştırmaları Enstitüsü (SIPRI) verilerine göre, şu anda nükleer silaha sahip olduğu değerlendirilen 9 ülke bulunmaktadır: ABD, Rusya, İngiltere, Fransa, Çin, Hindistan, Pakistan, Kuzey Kore ve İsrail. İsrail, Orta Doğu'da nükleer silahlara sahip tek ülke olarak öne çıkıyor.
SIPRI 2026 verilerine göre, nükleer silaha sahip dokuz ülke, 2025'te nükleer cephaneliklerini modernizasyon ve güçlendirme programlarıyla sürdürdü. Bu ülkelerin çoğu, yıl içinde nükleer silah taşıyan veya taşıma kapasitesine sahip yeni silah sistemlerini konuşlandırdı. Ocak 2026 verilerine göre, toplam küresel envanterde tahminen 12 bin 187 nükleer savaş başlığı bulunuyor. Bunların yaklaşık 9 bin 745'i askeri stoklarda tutulurken, stoklanan savaş başlıklarının tahminen 4 bin 12'si, Ocak 2026 itibarıyla füzelere ve uçaklara konuşlandırılmış durumda; geri kalanlar ise merkezi depolarda tutuluyor. 2025 Ocak tahminine kıyasla konuşlandırılmış savaş başlığı sayısında yaklaşık 100 adetlik bir artış yaşanıyor.
SIPRI, konuşlandırılmış savaş başlıklarının 2 bin 100 ile 2 bin 200 kadarının balistik füzeler üzerinde yüksek operasyonel alarm durumunda tutulduğunu tahmin ediyor. Bu yüksek alarm durumundaki savaş başlıklarının neredeyse tamamı Rusya ve ABD’ye ait.
Dünyadaki nükleer savaş başlığı sayısı "azalmaya" devam etse de bunun nedeni, Rusya ve ABD'nin "emekliye ayrılmış" savaş başlıklarını sökmesi olarak gösteriliyor. Ancak "kullanılabilir ve konuşlandırılmış" savaş başlığı sayısı artıyor.
SIPRI verilerine göre, ABD ile Rusya, küresel askeri stoklarda potansiyel kullanıma hazır nükleer savaş başlıklarının yaklaşık yüzde 83'üne ve dünyadaki toplam nükleer savaş başlıklarının yaklaşık yüzde 86'sına sahip. Hem ABD hem de Rusya, nükleer cephaneliklerinin neredeyse tüm unsurlarını modernize etmek amacıyla kapsamlı programlar yürütüyor.
ABD ile İran arasındaki çatışmalarda Tahran'ın nükleer silahlara sahip olma olasılığı da önemli bir yer tutuyor. ABD Başkanı Donald Trump, İran'ın nükleer kapasitesinin görüşülmesi gerektiğini savunurken, Tahran ise hiçbir şekilde nükleer silaha sahip olamayacağını belirtiyor. ABD yönetimi, "İran'ın nükleer tehdidi" olduğunu iddia ederken, İran nükleer silah üretme hedefi olmadığını ifade ediyor.
- Dünya tarihinde ilk kez ABD'nin Japonya'ya saldırılarıyla gündeme gelen nükleer silah tehdidi, yüzyılda nükleer silaha sahip ülkelerin cephaneliklerini modernize etmeyi sürdürmesiyle hala önemini koruyor.
