Yüksek faiz cazibesi ile Türkiye'ye yönelen 75 milyar dolarlık sıcak para, ekonomi yönetimini döviz kurlarındaki dalgalanmalara karşı yeni tedbirler almaya zorladı. Yabancı sermayeyi endişelendirmeden spekülatif sermaye çıkışlarını engellemeye çalışan yetkililer, kurumsal yatırımcıların fon getirilerine vergi getirmeyi planlıyor.
Yabancı yatırımcıların, Türkiye'nin dünyadaki en yüksek seviyelerden biri olan yüzde 37'lik politika faizinin cazibesiyle yüksek getirili döviz türev ürünlerine ve para piyasası fonlarına yaklaşık 75 milyar dolar yatırdığı tahmin ediliyor. Bu sermaye akışı, yatırımcıların yurt dışından düşük maliyetle borçlanıp daha yüksek getiri sunan pazarlara yöneldiği "carry trade" işlemlerinden kaynaklanıyor.
Yerli tasarruf sahiplerinin benzer yatırımlarıyla birleştiğinde, kısa vadeli varlıklardaki toplam para hacmi ciddi bir endişe kaynağı haline geliyor. Yetkililer, son dönemde yaşanan olaylar neticesinde yatırımcıların TL varlıklarını topluca elden çıkararak otoriteleri milyarlarca dolar harcamaya ve faiz artırmaya zorladığı senaryoların yeniden yaşanmasını istemiyor.
Hükümet, bu gelişmeler doğrultusunda para piyasası fonlarının getirilerine vergi uygulamayı değerlendiriyor. Finansal analiz platformu Fon Turkey verilerine göre, bu fonlarda toplam 3 trilyon lira (yaklaşık 62 milyar dolar) yatırım bulunuyor. Planlanan vergi kesintisi, bireysel tasarruf sahiplerinden farklı olarak kârları vergilendirilmeyen yerli ve yabancı kurumsal yatırımcıları etkileyecek. Türkiye Hazine ve Maliye Bakanlığı ile Merkez Bankası, konuya ilişkin açıklama yapmadı.
QNB Türkiye Başekonomisti Erkin Işık, vergi teklifinin "muhtemelen hızlı sermaye çıkışlarını sınırlamayı ve kur oynaklığı riskini önlemeyi amaçladığını" belirtti. Işık, yabancı carry trade yatırımcılarının para piyasası fonlarında yaklaşık 10 milyar dolar, vadeli döviz işlemlerinde ise 65 milyar dolar karşılığı varlığı bulunduğunu tahmin ediyor.
Vergi planı, temelde kısa vadeli araçların cazibesini azaltmayı ve parayı daha kalıcı, uzun vadeli varlıklara yönlendirmeyi hedefliyor. Bu adım, yetkililerin vadeli döviz işlemlerini "tek yönlü bir bahis" olmaktan çıkarmak amacıyla kurda daha fazla oynaklığa izin vermesinin ardından gündeme geldi.
Goldman Sachs Group Inc. stratejisti Kamakshya Trivedi, yetkililerin ağustos ayında liradaki değer kaybı hızını "hafifçe artırmasına" izin verdiğine dikkat çekti. Trivedi, hızlanan değer kaybının aylık carry getirisini yüzde 1'in altına düşürdüğünü ve bunun yatırımcıların geçen yıl elde ettiği kazancın yaklaşık yarısına denk geldiğini vurguladı.
Türkiye'nin bu süreçte dikkatli hareket etmesi gerekiyor. Zira bahsi geçen carry akışları, döviz rezervlerinin yeniden doldurulmasına katkı sağladı ve para otoritelerinin dezenflasyon stratejisinin temel direklerinden biri olan lirayı destekledi. Merkez Bankası Başkanı Fatih Karahan, sıcak para girişlerine ilişkin bir soruya bu eğilimi riskli olarak nitelendirmekten kaçındığını belirtti.
Ekonomi yönetimi, yerli yatırım akışlarını tersine çevirme riskini göze alamıyor. Yüksek faiz oranları ve enflasyondan arındırılmış (reel) anlamda kademeli kur değerlenmesi, Türk tasarruf sahiplerini dolardan ziyade TL varlıklarda kalmaya teşvik etti. Ancak yüksek vergiler ve daha düşük faiz oranları bu teşviki zayıflatabilir.
Merkez Bankası, banka fonlama maliyetini İran savaşının başlamasının ardından çıkarıldığı yüzde 40 seviyesinden ana politika faizi olan yüzde 37'ye çekerek finansal koşulları gevşetti. Bu durum, enflasyon hedeflerinin oldukça üzerinde olmasına rağmen eylül ayında olası bir faiz indirimi beklentilerini yeniden alevlendirdi.
Aviva Investors borçlanma araçları stratejisti Nafez Zouk, önerilen vergi değişikliklerinin tek başına yabancıların pozisyonlarında büyük bir kaymaya yol açmayabileceğini, çünkü doğrudan yurt dışından gelen belirli para piyasası akışlarını hedeflediğini düşünüyor. Ancak politikayı çok erken gevşetmenin riskli olacağı uyarısında bulunuyor. Zouk, "Enflasyon verilerinden yeterli kanıt elde edilmeden eylül ayında bir faiz indirimine gidilirse, bu hamle erken atılmış bir adım olarak algılanacaktır" değerlendirmesini yaptı.
Şimdilik toplam TL carry potansiyeli yüksek kalmaya ve dünyadaki en kârlı işlemlerden biri olmaya devam ediyor. Bloomberg tarafından derlenen verilere göre TL varlıkları, yatırımcılara yılbaşından bu yana yaklaşık yüzde 11,2 getiri sağladı. Çoğu piyasa aktörünün beklediği gibi yıl sonuna kadar 200 baz puanlık bir indirim yapılsa dahi faiz oranları küresel ölçekte en yüksek seviyeler arasında kalmayı sürdürecek.
Aberdeen Yükselen Piyasa Borçlanma Araçları Başkanı Kieran Curtis, carry trade pozisyonlarını sürdürmekten memnun olduğunu belirterek, ne kadar getiriye ihtiyaç duyulduğunun hem dünyanın geri kalanında elde edilebilecek getirilere hem de beklenen oynaklığa bağlı olduğunu ifade etti.
