Macaristan'da Başbakan Peter Magyar hükümeti, Viktor Orban döneminde usulsüz aktarıldığı belirtilen kamu kaynaklarını devlete geri kazandırmak amacıyla Ulusal Malvarlığının Geri Kazanılması ve Korunması Kurumu'nu (NVVH) faaliyete geçirdi. Geniş yetkilerle donatılan kurumun başına siyaset bilimci Anna Unger'in getirilmesi ve yargı sürecine ilişkin açıklamaları ülkede tartışmalara neden oldu.
Macaristan'da Başbakan Peter Magyar ve Tiszai Partisi, Viktor Orban iktidarı döneminde oligarklara, parti yakınlarına ve üçüncü kişilere aktarıldığı öne sürülen kamu mal varlıklarını geri almak üzere harekete geçti. Göreve gelindikten yaklaşık dört ay sonra, Temmuz sonunda çıkarılan yasayla Ulusal Malvarlığının Geri Kazanılması ve Korunması Kurumu (NVVH) kuruldu.
Seçim kampanyasında usulsüz aktarılan meblağın yaklaşık 60 milyar euro olduğu ifade edilirken, güncel değerlendirmelerde bu miktarın üç katına kadar çıkabileceği belirtiliyor. Sadece parlamentoya karşı sorumlu olacak NVVH, hem polis hem de savcılık yetkilerini bünyesinde barındırarak soruşturma yürütme ve dava açma hakkına sahip kılındı. Kurum, esas olarak 2010 sonrasındaki Orban hükümetleri dönemini mercek altına alacak olmanın yanı sıra gelecekte kamu kaynaklarının hukuka uygun kullanımını da denetleyecek.
Macaristan'da 1989-1990 rejim değişikliğinden bu yana benzeri görülmeyen bu yapının faaliyete geçmesi, gayrisafi yurt içi hasılanın yüzde 7,5'ine ulaşan bütçe açığı, yetersiz kamu altyapısı ve yoksullaşma karşısında kamuoyunun adalet beklentisini karşılamayı hedefliyor. Kurumun yapısı kadar yönetimine getirilen isimler de Macarlar arasında gündem oldu.
Parlamento, yaklaşık yüz aday arasından Budapeşte Eötvös Loránd Üniversitesi'nden 46 yaşındaki siyaset bilimci Anna Unger'i NVVH başkanlığına atadı. Unger'in hukukçu olmaması ve kamuoyunda az tanınması eleştirilere yol açarken; Uluslararası Şeffaflık Örgütü Macaristan şubesinden Miklos Ligeti'nin başkan yardımcılığına getirilmesi gündeme geldi. Soruşturmalardan sorumlu başkan yardımcılığına ise eski Merkezi Soruşturma Başsavcılığı savcısı Katalin Tasnády atandı.
Hükümet yetkilileri, Unger'in sunmuş olduğu kapsamlı siyasi vizyon nedeniyle tercih edildiğini bildirdi. NVVH Başkanı Anna Unger'in, kurumun ilk altı yıllık görev süresinde büyük yolsuzluk davalarında kesinleşmiş mahkeme kararları beklemenin "akılsızlık" olacağını beyan etmesi tepki çekti. Yayıncı Robert Puzser, bu açıklamayı "yıkıcı" olarak nitelendirerek altı yıllık bekleme süresinin hükümet adına bir başarısızlık sayılacağını savundu. Başbakan Peter Magyar ise eleştirilere tepki göstererek, "Halkın bir casting programındaymış gibi NVVH'nin başında kimin olacağını oylayacağı hiçbir zaman vaat edilmedi" ifadesini kullandı ve uzmanların Unger'i uygun gördüğünü belirtti.
Siyaset bilimci Gabor Török ise kurumun hem geçmişle hesaplaşma hem de güçlü bir siyasi işlev taşıdığını belirterek, hükümetin güvenini korumasının eski düzenin sorumlularından hesap sorulmasına bağlı olduğunu kaydetti.
Yolsuzluğa karşı mücadele kurumu yeni kurumu kimler yönetecek? Adaletin sağlanması ne kadar sürecek? 🤔
