Adli Tıp Kurumu raporuna göre, Dr. Özlem Gültekin'in ölümü anestezide kullanılan propofol maddesine bağlı zehirlenme sonucu gerçekleşti. Gültekin’in kanında yüksek miktarda propofol tespit edilmesi, bu ilacın daha önce 2009 yılında hayatını kaybeden Michael Jackson'ın ölümünde de gündeme geldiğini hatırlatıyor.
İzmir'deki özel klinikte hayatını kaybeden Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı Opr. Dr. Özlem Gültekin'in ölüm nedeninin propofol maddesine bağlı zehirlenme olarak açıklanması, sağlık çalışanlarının ilaçların kötüye kullanımı konusundaki riskleri yeniden gündeme taşıdı. Bilimsel araştırmalar, özellikle anestezi alanında çalışan sağlık personelinin bağımlılık potansiyeli olan ilaçlara diğer çalışanlardan daha kolay erişim sağlaması nedeniyle aşırı dozla ölüm riski taşıdığını gösteriyor.
Propofol, kısa etkili bir anestezi ilacı olarak milyonlarca tıbbi işlemde kullanılmakta. Uygun dozda ve tıbbi koşullarda kullanıldığında önemli bir tedavi aracı olan bu ilaç, hızlı etki göstermesi ve bilinç kaybına yol açabilmesi nedeniyle denetimsiz kullanımda ölümcül sonuçlar doğurabiliyor. Türkiye'de yayımlanan bir derlemede, ameliyathane ve anesteziyoloji çalışanlarının stresli ve yoğun çalışma koşulları ile bu tür ilaçlara daha kolay erişim sağlaması nedeniyle riskli gruplar arasında yer aldığı vurgulanıyor.
Riskin yalnızca ilaca erişimle sınırlı olmadığına dikkat çeken çalışmalarda, sağlık çalışanlarının ilaçların etkileri ve dozları hakkında bilgi sahibi olmalarının, tehlikeli kullanım davranışlarını gizleme süresini uzatabileceği belirtiliyor. Türkiye Gazetesi'nde yer alan habere göre, Acil Tıp Uzmanları Derneği verilerine göre, 2009-2019 yılları arasında en az 50 sağlık çalışanı hastane odalarında veya görev alanlarında aşırı doz ilaç kullanımı nedeniyle hayatını kaybetti.
Hakemli tıp dergilerinde yayımlanan küresel analizler, medikal personelin aşırı doz ölümlerinin yüzde 29'unda propofol, yüzde 10'unda midazolam ve yüzde 9'unda kas gevşetici ilaçların rol oynadığını ortaya koyuyor. Propofol bağımlılığına ilişkin çalışmalar ise sağlık çalışanlarının taşıdığı riski gözler önüne seriyor. 22 propofol bağımlılığı vakasının incelendiği bir araştırmada, vakaların büyük bir kısmının sağlık çalışanlarından oluştuğu ve özellikle ameliyathane ortamında çalışanların öne çıktığı ifade ediliyor.
Bu çalışmada, bazı kişilerin propofol kullanımına uyumak amacıyla başladığı, ancak zamanla bağımlılık geliştirdikleri tespit edildi. Bağımlılık geliştiren bireylerde depresyon öyküsü ve geçmiş travmalar da sıkça görülüyor. “Süt”, “beyaz süt” ve “unutkanlık sütü” olarak da bilinen propofol, dünya genelinde en çok Michael Jackson'ın ölümüyle gündeme geldi. Ünlü sanatçı, 25 Haziran 2009’da kişisel doktoru Conrad Murray tarafından uygulanan propofol ve diğer sakinleştirici ilaçların neden olduğu akut zehirlenme sonucu hayatını kaybetti. Jackson’ın ölümündeki propofolün yüksek dozda ve usulsüz kullanımının etkisi, ilacın bağımlılık ve kötüye kullanım riskine ilişkin tartışmaları dünya kamuoyunun gündemine taşıdı.
😢💔
