Samanyolu’ndaki VT J1906+0849 adlı radyo kaynağı, yirmi yılı aşkın süredir değişen parlaklığına ve olağan dışı özelliklerine rağmen bilinen galaktik radyo kaynakları sınıflarına uymuyor. Yeni çoklu dalga boyu incelemesi, kaynağın doğasını kesinleştirmedi; olası açıklamalardan biri, çevresindeki yoğun gazın radyo emisyonunu hapseden genç bir mikrokuasar olması.
Kaynak, 2017’de Very Large Array Sky Survey (VLASS) verilerinde belirlendi. Arşiv kayıtları, 1996’da NRAO VLA Sky Survey gözlemlerinde saptanmadığını, 2005’te ise MAGPIS taramasında görünür hâle geldiğini gösteriyor. Radyo parlaklığı 2014 civarında 200 milijanskinin üzerine çıktı; sonraki düşüşün ardından 2025’in sonlarında yeniden arttı.
Araştırmacılar, kaynağın Samanyolu’nda bulunduğunu ve Dünya’dan en az 15 kiloparsek, yani yaklaşık 49 bin ışık yılı uzakta olabileceğini belirtiyor. Tahmini uzaklık aralığı 15 ila 32 kiloparsek. Bu mesafe, gözlenen radyo parlaklığının sıradan yıldız etkinliğiyle açıklanmasını güçleştiriyor.
Kaynağı ayırt eden başka bir özellik de küçük boyutunu koruması. Çok uzun baz interferometrisi gözlemleri, radyo yayan bölgenin beş yılı aşkın sürede belirgin biçimde genişlemediğine işaret ediyor. Buna karşın radyo spektrumu zaman içinde değişiyor; bu tablo, genişleyen bir madde bulutundan beklenen basit evrimle örtüşmüyor.
Swift teleskobuyla yapılan gözlemlerde kaynağa karşılık gelen bir X ışını tespit edilmedi. Bu sonuç, kompakt bir cisme madde aktarımını olası açıklamalardan biri olarak inceleyen araştırmacılar için önemli bir bilmece oluşturuyor: Böyle sistemlerde güçlü X ışınları beklenebilir, ancak VT J1906+0849 bu dalga boyunda sönük görünüyor.
Yakın kızılötesi gözlemlerde geniş bir emisyon çizgisi de bulundu. Araştırma ekibi, bunun saniyede yaklaşık 2 bin kilometre hızla hareket eden bir gaz akışına işaret edebileceğini bildiriyor; çizginin kesin tanımı ise henüz güvence altında değil. Olası senaryolardan biri, yoğun bir disk rüzgârının jetleri çevreleyip radyo emisyonunu sürdürürken X ışınlarının görünmesini de engellemesi. Bu yorum, kaynağı mikrokuasar SS 433’e benzetiyor ancak doğrulanmış bir tanımlama değil.
Çalışma, geniş alanlı radyo taramalarının başka dalga boylarında fark edilmesi zor, uzun süre etkin kalan kaynakları ortaya çıkarabildiğini gösteriyor. VT J1906+0849’un yapısını belirlemek için daha fazla gözlem gerekiyor; özellikle radyo parlaklığının ve kızılötesi çizginin zaman içindeki değişimi, olası açıklamaları sınamaya yardımcı olabilir.
