Diyabete kapı aralayan yüksek insülin seviyeleri, vücut şeklinizle de kendini gösterebilir. Tip 2 Diyabet, günümüzde bulaşıcı olmayan bir salgın hastalık olarak nitelendiriliyor. Bu durum, kas, yağ ve karaciğer hücrelerinin insüline yanıt vermemesiyle oluşan ve sinsice gelişen 'insülin direnci' ile ilişkilidir.
Uzmanlar, insülin direncinin en önemli nedenlerinden birinin elma tipi vücut şekli olduğunu vurguluyor. Bu vücut tipinde yağlar, kalça ve bacaklar yerine doğrudan karın ve bel bölgesinde toplanmaktadır. Ancak bazı yaşam tarzı değişiklikleriyle bu durumu tersine çevirmenin mümkün olduğunu belirten İç Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Osman Erk, “Hemen vücut şeklinize bakın. Kilo en çok göbek bölgenizde birikmişse harekete geçin” dedi ve insülin direnciyle başa çıkma yollarını açıkladı.
Prof. Dr. Osman Erk'in belirttiğine göre insülin direncine yol açan faktörler şunlardır:
- Bağırsaklarda yerleşen kötü bakteriler, LPS denilen ürünlerini salgılayarak kronik inflamasyon ve insülin direncine yol açabilir.
- Toksinlere maruz kalmak da insülin direncine neden olabilir.
- Özellikle dip balıklarında bulunan cıva, endüstriyel bölgelere yakın yerlerde yetişen bazı kök sebzeler ve yeşilliklerdeki kurşun gibi ağır metaller, kronik inflamasyona ve insülin direncine yol açabilir.
- Fazla tuz tüketimi (genellikle hazır gıdalarda bol miktarda bulunan tuz) insülin direncine neden olabilir.
- Doymuş ve trans yağlar, hücre duvarlarının yapısına girerek insülin ve leptin direncine yol açar.
- İlaç olarak sık kullanılan statin ve beta blokerler de insülin direnci riskini artırabilir.
- Hayvansal proteinlerin aşırı alımı, karaciğerde kolesterol yapan enzimleri uyarır, kolesterol üretimini artırır ve insülin salgılanmasını artırarak insülin direncine yol açabilir.
- Viseral yağlanma: İnsülin direnci ile karın bölgesindeki aşırı yağlanma paraleldir. Bazı kişiler bacak ve kalçaları ince olsa da göbeklidir. Elma tipi vücut olarak adlandırılan bu durumda yağlar, iç organların etrafında birikir. Bu tehlikeli yağlar, kana sürekli iltihap yapıcı maddeler salgılar ve Tip 2 diyabet ile kalp-damar hastalıkları riskini artırır.
- Polikistik Over Sendromu: Kadınlarda elma tipi göbek yağlanması, insülin direncinin tetiklediği Polikistik Over Sendromu (PCOS) ile doğrudan ilişkilidir.
- Kortizol hormonu: Yüksek stres hormonu (kortizol), kan şekerini ve dolayısıyla insülini yükselterek yağların kalça yerine inatçı bir şekilde göbekte birikmesini tetikler.
Elma tipi insülin direnciyle başa çıkma yollarında yaşam tarzı değişiklikleri önemlidir. Bu değişiklikler arasında şunlar yer alır:
- Kilo yönetimi: Vücut ağırlığının sadece yüzde 10'unu kaybetmek bile insülin duyarlılığını artırır ve kronik inflamasyonu azaltır.
- Sağlıklı beslenme: Basit şekerler ve işlenmiş karbonhidratlar beslenmeden çıkarılmalıdır. Kalp dostu yağlar, lifli sebzeler ve kompleks karbonhidratlar (natürel zeytinyağı, tam tahıl, sebze-meyve) tercih edilmelidir. Tuz ve şeker oranı azaltılmalı, beslenme düzeni günde iki ana öğün ve küçük ara öğünler şeklinde olmalıdır. Porsiyon büyüklüğü de azaltılmalıdır. Fazla yememek ve zaman zaman aç kalmak, insülin hassasiyetini artırır ve ömrü uzatır.
- Hareket: Düzenli egzersiz, tempolu yürüyüşle kasların kandaki glikozu doğrudan emmesini sağlayarak pankreasın yükünü azaltır. Kas kütlesini artıran direnç egzersizleri de yapılmalıdır.
- Uyku düzeni: Kortizol (stres hormonu) döngüsünü kırmak için günde en az 7-8 saat kaliteli uyku alınmalıdır.
- Stres yönetimi: Pek çok hastalığın tetikleyicisi olarak karşımıza çıkan strese karşı 'stres yönetimi' teknikleri uygulanmalıdır.
İnsülin direncine yol açan diğer nedenler arasında iç organların yağlanması en tehlikeli olanıdır.
