Gazze’de öğrenciler, savaşın izlerini taşıyan enkazların arasından geçerek eğitim görecekleri alanlara ulaşırken, temel eğitim malzemelerindeki ciddi eksiklik de eğitime dönüşlerini zorlaştırıyor.
Sabahın erken saatlerinde binlerce öğrenci, yıkılmış binaların ve ağır hasar gören yolların arasından eğitim alanlarına ulaştı. Öğrencilerin önemli bölümü, savaş öncesindeki yıllarda olduğu gibi yeni okul kıyafetleri giyemedi, çanta ve kırtasiye malzemeleri taşıyamadı.
Gazze’deki ailelerin büyük bölümü, savaş yıllarında gelir kaynaklarını kaybetmeleri ve ekonomik koşulların ağırlaşması nedeniyle piyasada bulunan sınırlı sayıdaki eğitim malzemesini dahi satın almakta zorlanıyor.
Gazze’deki Eğitim ve Yükseköğretim Bakanlığı da yaptığı açıklamada, çocukların yaklaşık 3 yıllık aranın ardından “yıkımın ortasında” eğitime döndüğünü bildirdi.
Bakanlık, eğitim öğretim yılının “istisnai koşullarda” başladığını belirterek, savaşın yol açtığı kayıplara rağmen eğitim sürecinin yeniden canlanmasının umut taşıdığını kaydetti.
Açıklamada, “Eğitim hayatın, onurun ve geleceği yeniden inşa etmenin alanı olmaya devam ediyor.” ifadesi kullanıldı.
Gazze’deki çok sayıda eğitim noktası ve özel okulda derslerin başlamasının üzerinden bir haftadan fazla süre geçmesinin ardından devlet okullarındaki eğitim de başladı. Yeni eğitim dönemi, Birleşmiş Milletler Filistinli Mültecilere Yardım Ajansına (UNRWA) bağlı okullarda da sürdürülüyor.
Gazze’deki Eğitim ve Yükseköğretim Bakanlığı, 700 yüz yüze eğitim noktasının hazırlandığını ve bu merkezlerin 500 binden fazla öğrenciye hizmet vereceğini bildirdi.
Yüz yüze eğitime katılma imkanı bulunan öğrenciler eğitim merkezlerine devam ederken, bu imkanı bulunmayan öğrenciler ile Gazze Şeridi dışında yaşayan öğrenciler eğitimlerini çevrim içi sürdürecek. Bakanlık, her iki modelde de öğrencilerin günlük ders programına düzenli şekilde devam etmesini öngörüyor.
Bakanlığın verilerine göre bu düzenlemeler, Gazze Şeridi’nde yaklaşık 541 bin öğrencinin mevcut imkanlar ölçüsünde eğitimini sürdürmesini sağlayacak.
Ancak yaklaşık 3 yıllık aranın ardından eğitime dönüş, öğrenciler ve öğretmenler için ağır koşullar altında gerçekleşiyor.
İsrail’in saldırılarında Gazze’deki hastaneler, ibadethaneler, konutlar ve diğer sivil alanların yanı sıra eğitim altyapısı da büyük zarar gördü. Okulların büyük bölümü yıkılırken, ayakta kalan bazı okullar da yerinden edilen Filistinlilerin sığındığı merkezlere dönüştü.
Bakanlık, 16 Eylül’de yayımladığı raporda Gazze’deki öğrenciler ve öğretmenlerin karşı karşıya bulunduğu koşulları “istisnai ve emsalsiz” olarak nitelendirdi.
Raporda, eğitimin uluslararası hukuk tarafından güvence altına alınmış bir hak olmaktan çıkarak “öğrencinin ve öğretmenin birlikte verdiği zorlu bir direniş mücadelesine” dönüştüğü belirtildi.
Bakanlık, “Okulların büyük çoğunluğu yıkıldı, geriye kalanlar da yerinden edilenler için barınma merkezlerine dönüştürüldü.” bilgisine yer verdi.
Okulların kullanılamaz hale gelmesi nedeniyle çadırların eğitim alanı olarak kullanılmak zorunda kaldığı belirtilen raporda, bu çadırların temel eğitim ihtiyaçlarını dahi karşılamaktan uzak olduğu ifade edildi.
Bakanlık, eğitim çadırlarında öğrencilerin sıra ve tahta olmadan yerde oturduğunu, yaz aylarında aşırı sıcak, kış aylarında ise ağır soğukla karşı karşıya kaldığını belirtti.
Bu koşulların öğrencilerin dikkatini toplamasını ve dersleri anlamasını daha da zorlaştırdığı kaydedildi.
Gazze’deki öğrencilerin yaklaşık 3 yıl boyunca eğitimden uzak kalması, temel bilgi ve becerilerde ciddi kayıplara yol açtı.
Bakanlığın raporuna göre bu süreç, okuma, hesaplama ve fen bilimleri gibi temel alanlardaki bilgi ve kavramlarda ciddi boşluklar oluşturdu.
Raporda, üç yıllık eğitim kaybının “bir neslin tamamının akademik seviyesinde gerilemeye” yol açtığı belirtildi.
Birleşmiş Milletler Çocuklara Yardım Fonu (UNICEF) da Gazze’deki yaklaşık 700 bin çocuğun Nisan 2026 itibarıyla yaklaşık 3 eğitim yılı boyunca örgün yüz yüze eğitimden uzak kaldığını bildirmişti. Kuruma göre okul malzemeleri, öğretmen ve eğitim alanlarının yetersizliği de çocukların eğitime dönüşünü zorlaştıran başlıca sorunlar arasında yer alıyordu.
İsrail’in saldırıları ve bölgeye yönelik erişim kısıtlamaları nedeniyle eğitim malzemelerinin temininde de uzun süre ciddi sorunlar yaşandı. Kalem ve defter gibi temel malzemelerin çocuklara ulaştırılmasında yaşanan sıkıntılar, Gazze’deki eğitim sisteminin karşı karşıya kaldığı sorunları daha da ağırlaştırdı.
Savaşın ağır sonuçlarından etkilenen öğrenciler arasında yaralanan ve engelli hale gelen çocuklar da bulunuyor.
Bakanlık, görme ve işitme engelliler de dahil olmak üzere yaralı ve engelli öğrencilerin okullarının ve özel eğitim merkezlerinin yıkılması nedeniyle eğitim sisteminin dışında kaldığını belirtti.
Yerinden edilme merkezleri ve eğitim çadırlarında bu öğrencilerin ihtiyaçlarına uygun ortam ve düzenlemelerin bulunmaması, eğitime erişimlerini daha da zorlaştırıyor.
Bakanlık, engelli öğrencilerin yeniden eğitim hayatına dahil edilebilmesi için gerekli uygun altyapının bulunmadığına dikkati çekti.
Gazze’deki çocuklar, fiziksel yıkımın yanı sıra savaşın bıraktığı ağır psikolojik izlerle de mücadele ediyor.
Bakanlık raporunda çok sayıda çocuğun derin psikolojik travmalar ve sürekli korku yaşadığı belirtildi.
Çocukların bombardıman ve yakınlarını kaybetme görüntülerini hatırladığı, bunun sürekli üzüntü ve dalgınlığa yol açarak derslere odaklanmalarını ve öğrendiklerini kavramalarını zorlaştırdığı ifade edildi.
Bakanlık, çocukların psikolojik destek ve ruh sağlığı hizmetlerine duyduğu ihtiyacın eğitim kadar öncelikli hale geldiğini kaydetti.
UNICEF de Gazze’deki çocukların eğitimden uzak kalmanın yanı sıra tekrarlanan yerinden edilmeler ve şiddet nedeniyle ağır psikolojik baskı altında olduğunu bildiriyor.
Gazze’de eğitim faaliyetlerinin yeniden başlaması, İsrail’in bölgeye yönelik saldırılarının sürdüğü bir döneme denk geliyor.
Öğrenciler, eğitim alanlarına ulaşırken yıkılmış binaların, enkazların ve ağır hasar gören yolların arasından geçiyor. İsrail saldırıları nedeniyle öğrencilerin yaşamını yitirmesi ve yaralanması da devam ediyor.
Son olarak 17 Eylül’de, 15 yaşındaki Filistinli Muhammed Abdurrahman ez-Zenati, ilk saldırıda yaralanan bir kişiyi kurtarmaya çalıştığı sırada düzenlenen ikinci İsrail saldırısında hayatını kaybetti. Avrupa-Akdeniz İnsan Hakları Gözlemevi, ez-Zenati’yi öldüren saldırıda kullanılan bombanın “yönlendirilmiş” olduğunu bildirdi.
Bakanlığın daha önce yayımladığı verilere göre, 15 Temmuz itibarıyla İsrail ordusunun saldırılarında 20 binden fazla öğrenci ve 532’den fazla öğretmen hayatını kaybetti.
İsrail saldırılarında 59 devlet okulu binası, 30 özel okul binası ve engelli öğrencilere yönelik 11 özel eğitim binasının tamamen yıkıldığı belirtildi.
Eğitim günlerinin sayısı 2022-2023 eğitim öğretim döneminde 200 iken, 2025-2026 döneminde 60’a geriledi. Haftalık ders saatleri de 30’dan 12’ye düştü.
Anaokulu eğitiminin büyük ölçüde kesintiye uğraması da çocukların eğitim hayatına başlamasında önemli bir aşamanın kaybedilmesine yol açtı.
Gazze’deki çocuklar, yaklaşık 3 yıllık savaş ve eğitimden kopuşun ardından alışılmış bir okul ortamından çok uzak koşullarda yeniden ders başında.
Sıraların, tahtaların, okul çantalarının ve yeni kırtasiye malzemelerinin yerini çadırlar, enkazlar ve sınırlı imkanlarla oluşturulan eğitim alanları aldı.
Çocuklar, yıkılan okullarının yerine kurulan geçici alanlarda eğitim görmeye çalışırken kaybettikleri yakınlarının, yıkılan evlerinin ve yaşadıkları saldırıların ağır izlerini de taşıyor.
Gazze’de eğitim faaliyetlerinin yeniden başlaması, savaş nedeniyle çocukların eğitim hakkından mahrum kaldığı yılları telafi etme çabasının yanı sıra İsrail’in saldırıları ve bölgeye yönelik kısıtlamaların gölgesinde yüz binlerce öğrencinin eğitimini sürdürme mücadelesini de ortaya koyuyor.
İsrail’in 8 Ekim 2023’ten bu yana Gazze’de sürdürdüğü saldırılarda 73 binden fazla Filistinli hayatını kaybetti, 174 binden fazla kişi yaralandı. Saldırılar, Gazze’deki altyapının yaklaşık yüzde 90’ında yıkıma yol açtı.
