Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Konferansı (UNCTAD), Filistin ekonomisinin ve kamu maliyesinin ciddi bir baskı altında olduğunu belirterek, Gazze'nin yeniden inşası için 71,5 milyar dolarlık bir kaynağa ihtiyaç duyulduğunu açıkladı.
UNCTAD'ın Filistin ekonomisine ilişkin yayımladığı son raporda, kamu maliyesi ve bankacılık sektörü üzerindeki baskının arttığı, Gazze ekonomisinin çöküşe geçtiği ve işgal altındaki Batı Şeria'daki ekonomik faaliyetlere yönelik kısıtlamaların çoğaldığı vurgulandı.
Filistin ekonomisinin on yıllar süren kalkınma kazanımlarının kaybı, Gazze'deki ekonomik çöküş ve Batı Şeria'daki sıkı ekonomik kısıtlamalar raporda detaylandırıldı. "Filistin ekonomisi ve kamu maliyesi ağır bir baskı altında. Gazze'nin toparlanma ve yeniden inşa ihtiyaçlarının 71,5 milyar dolar olduğu tahmin ediliyor. Ek hasarların kaydedilmesi durumunda bu rakam artabilir." ifadeleri raporda yer aldı.
Dünya Bankası, Avrupa Birliği (AB) ve Birleşmiş Milletler (BM) tarafından yürütülen hızlı hasar ve ihtiyaç değerlendirmesine de dikkat çekilen raporda, 2026'nın başlangıcı itibarıyla Gazze'deki fiziksel altyapı hasarının 35,2 milyar, ekonomik ve sosyal kayıpların ise 22,7 milyar dolar olarak tahmin edildiği aktarıldı.
Raporda, 59 yıllık işgalin Filistin ekonomisini kısıtladığı, yapısal ve ekonomik maliyetlerin Ekim 2023'ten bu yana önemli bir şekilde arttığı ifade edildi.
Filistin'in Gayri Safi Yurt İçi Hasılası'nın (GSYH) 2024'te yaşadığı sert daralmanın ardından, 2025'te düşük bir baz seviyesinden hareketle yüzde 4,3 oranında büyüdüğü, ancak 2022 seviyesinin yüzde 20 altında kaldığı kaydedildi.
Raporda, "İşgal altındaki Filistin toprakları genelinde Ekim 2023'ten bu yana 100 binlerce iş kaybı yaşandı ve bu durum, tahmini 2,8 milyar dolarlık kümülatif işgücü gelirinin kaybına yol açtı." bilgileri yer aldı.
Batı Şeria'daki yasa dışı yerleşim yerlerinin genişlemesi, arazi ve doğal kaynaklara erişimin azalmasına neden olmaktadır. Raporda, yerinden edilme olaylarındaki artış da dikkat çekildi. "Batı Şeria'da 2023'ten bu yana 38 yerleşim yeri Filistinlilerden tamamen boşaltıldı ve 2026'nın ilk çeyreğindeki yerinden edilme vakaları, 2025 yılında kaydedilen toplam sayıyı aştı." denildi.
Filistin hükümetinin mali durumunun keskin bir şekilde kötüleştiği vurgulandı. İsrail'in Filistin'in mali gelirlerinin üçte ikisinden fazlasını, Filistin hükümeti adına tahsil ettiği belirtildi. "Filistin hükümetine ödenmesi gereken gümrük ve vergi gelirleri, Mayıs 2025'ten 2026'nın ortasına kadar tamamen alıkonuldu. 2019 ile 2026 arasındaki kümülatif kesintiler ve alıkonulan gelirler, tahmini 3,67 milyar doları aştı. Bu tutar, Filistin'in 2025'teki toplam net gelirinin yüzde 83'üne denk geliyor." ifadeleri yer aldı.
Mali baskıların temel hizmetlerin sunumunu kısıtladığı belirtilen raporda, 2025 sonu itibarıyla sağlık alanındaki ödenmemiş borçların 1,1 milyar dolara ulaşacağı, bu durumun hastaneler, sivil toplum kuruluşları ve ilaç tedarikçileri tarafından sağlanan hizmetlerin sürekliliği için risk oluşturduğu vurgulandı.
Raporda, "Batı Şeria'da yaşanan kaynak sıkıntısı, okulların 2025'te yüz yüze eğitimi haftada 3 günle sınırlamasına yol açtı." ifadesi yer aldı.
Filistin hükümetinin bütçe açığını finanse etmek için giderek artan bir şekilde yerel bankalardan borçlandığına dikkat çekilen raporda, özel sektör tedarikçilerine ve emeklilik fonuna olan borçların birikerek toplam kamu borcunun 2025'te 4,8 milyar dolara çıktığı belirtildi.
Raporda, "Gazze'de, Ekim 2023'ten bu yana ekonomik işletmelerin yüzde 92'sinin hasar gördüğü veya yıkıldığı tahmin ediliyor. 2025 yılında kişi başına düşen GSYH 212 dolar seviyesinde gerçekleşti. Bu tutar, GSYH bazında kişi başına günlük yaklaşık 0,58 dolara ve 2022'deki seviyenin yüzde 17'sine tekabül ediyor. İşsizlik oranı yüzde 78'e ulaşırken, çalışma çağındaki nüfusun yüzde 90'ından fazlası istihdam dışında kalmıştır. Gazze'nin Filistin GSYH'si içindeki payı, Ekim 2023 öncesindeki yüzde 17,4 seviyesinden 2025'te yüzde 4'ün altına geriledi." denildi.
Gazze'deki tüm üretim sektörlerinin 2022'deki üretim seviyelerinin çok altında kaldığı kaydedilirken, tarım ve sanayi sektörlerinde yüzde 94, inşaat sektöründe ise yüzde 99 oranında düşüş yaşandığı ifade edildi. "Gazze'nin tarım arazilerinin yüzde 1,5'inden azı erişilebilir ve hasarsız kaldı. Bu da insani gıda yardımına olan bağımlılığı artırdı." bilgileri verildi.
