Geçen yıl eylül ayında NASA, Perseverance uzay aracının biyolojik bir kökene sahip olabilecek potansiyel bir biyolojik iz bulduğunu duyurmuştu.
Yeni Çalışmanın Bulguları
Science Advances dergisinde yayımlanan yeni bir çalışma, Bright Angel oluşumundaki iki kayada organik karbon varlığını doğrulayarak bilim insanlarına neyin tespit edildiği ve nelerin henüz sonuca bağlanamadığı konusunda daha net bir görüş sundu. Organik karbon, yaşamın temel kimyasal yapı taşlarından biri olmasının yanı sıra biyolojik olmayan süreçlerle de oluşabiliyor.
Çalışmanın ortak liderliğini Gezegensel Bilim Enstitüsü doktora sonrası araştırmacısı Ashley Murphy ve SHERLOC enstrümanının baş araştırmacı yardımcısı Kyle Uckert üstlendi. Ekip, Jezero Krateri'ndeki Bright Angel oluşumundaki kayaları incelemek için Perseverance'ın robotik kolundaki SHERLOC enstrümanını kullandı ve Cheyava Falls olarak bilinen bir kayadan örnek topladı.
Enstrüman, numuneye zarar vermeden mineralleri ve organik bileşikleri tespit edip haritalandırmak için lazer ışığı kullanan Raman spektroskopisinden yararlanmaktadır. Analizler, karbon atomlarının karmaşık ağlarından oluşan bir organik karbon formu olan makromoleküler karbon varlığını ortaya çıkardı. Dünyada ve meteoritlerde yaygın olarak bulunan bu yapının varlığı bilimsel açıdan önem taşımakla birlikte, biyolojik veya biyolojik olmayan yollarla oluşabildiği için tek başına yaşamın kanıtı olarak kabul edilmiyor.
Geçmişe Işık Tutan Veriler
Milyarlarca yıl önce su ve tortuların Jezero Krateri'ne aktığı, ince taneli malzemenin dibe çökerek Perseverance'ın incelediği çamur taşlarına dönüştüğü aktarıldı. Makromoleküler karbonun, ince taneli tortullarla ve daha sonra sulu değişim sırasında oluşan karbonat ve sülfat mineralleriyle birlikte görüldüğü bildirildi. Bu durum, organik maddenin Mars'ın jeolojik tarihi boyunca iki veya daha fazla olay sırasında yerleşmiş veya korunmuş olabileceğini gösterdi.
Araştırmacılar, makromoleküler karbonun Mars yüzeyinin sadece birkaç mikron altında korunduğunu tespit etti. Bu tespit, Mars'ta bugüne kadar bildirilen en sığ derinlikteki keşif oldu. Mars yüzeyinin radyasyon, güneş ışığı ve tepkimeye giren kimyasallar nedeniyle organik moleküller için yıkıcı bir ortam olduğu biliniyor. Organik maddenin kayanın bu kadar yüzeyine yakın bulunması, malzemenin bozulmaya karşı dirençli olduğunu veya çevresindeki mineraller tarafından korunduğunu gösterdi.
Mars’taki Organik Harita Genişliyor
Yapılan keşif, Mars’taki organik haritayı da genişletti. Perseverance, bu malzemeyi, Curiosity aracının Gale Krateri'nde yaptığı daha önceki organik tespitlerden 3 bin 200 kilometreden fazla uzaklıkta tespit etti. Araştırmacılar, bu durumun milyarlarca yıl önce organik maddelerin Mars’taki antik göllerde ve nehirlerde daha yaygın olarak bulunabileceğini gösterdiğini belirtti.
Bulgular önemli olmakla birlikte, Mars'ın geçmişte yaşama ev sahipliği yapıp yapmadığı sorusuna kesin bir yanıt vermiyor. Araştırma araçlarının Bright Angel'ın fosilleşmiş mikrobiyal yaşam içerip içermediğini kesin olarak belirlemek için gereken büyük laboratuvar ekipmanlarını taşımadığı kaydedildi. Kesin sonuçların elde edilmesi için Dünya'daki daha hassas enstrümanlara ihtiyaç duyulduğu ifade edildi. Örneklerin Dünya'ya getirilmesi durumunda, organik karbonun biyolojiden mi yoksa jeolojiden mi kaynaklandığının belirlenebileceği vurgulandı.
Perseverance uzay aracı, Mars'ta sığ derinlikte korunmuş organik karbon tespit ederek kadim Mars ortamlarına dair yeni soruları gündeme getirdi.
- Gezgin araç, organik karbonu haritalandırdı.
- Organik maddeler, yüzeye yakın bir yerde varlığını sürdürdü.
- Örnekler, kilit test olmayı sürdürüyor.
