ABD’nin Utah eyaletinde incelenen yaklaşık 500 milyon yıllık fosil, örümceklerin bilinen en uzak akrabalarından birine ait çıktı. Megachelicerax cousteaui adı verilen deniz canlısı, bu grubun evrimsel geçmişini yaklaşık 20 milyon yıl daha geriye taşıdı.
Kambriyen döneminde, bugün Utah çölünün bulunduğu bölgeyi kaplayan sularda yaşayan canlıya ait fosil uzun yıllar boyunca gerçek önemi anlaşılmadan kaldı. Ayrıntılı incelemeler sonucunda fosilde, örümceklerin de dahil olduğu grubun erken dönemlerine ilişkin önemli anatomik özellikler tespit edildi.
FOSİLİN İNCELENMESİ 50 SAATTEN FAZLA SÜRDÜ
Araştırmacılar fosili temizlemek ve mikroskop altında incelemek için 50 saatten fazla çalıştı. İncelemelerde, aynı döneme ait diğer fosillerde bu konumlarda genellikle görülmeyen anatomik yapılar ortaya çıkarıldı. Özellikle kıskaç benzeri uzantıların tespit edilmesi, bu canlı grubuna özgü vücut yapısının tahmin edilenden çok daha erken bir dönemde ortaya çıktığını gösterdi. Bulgular, Fas’ta keşfedilen önceki fosil kayıtlarına göre evrimsel zaman çizelgesini yaklaşık 20 milyon yıl geriye çekti.
500 MİLYON YILLIK CANLI NASIL GÖRÜNÜYORDU?
Megachelicerax cousteaui yaklaşık 8 santimetre uzunluğundaydı ve baş kalkanıyla korunan 9 bölümlü bir gövdeye sahipti. Baş bölümünün altında beslenme ve duyusal algılama için kullanılan 6 çift uzuv bulunuyordu. Vücudunun alt kısmındaki lamelli yapıların ise günümüzde yaşayan at nalı yengeçlerinin solunum organlarıyla benzerlik gösterdiği belirlendi. Canlının en belirgin özelliklerinden biri avını yakalamak ve tutmak için kullandığı kıskaç benzeri ağız uzantılarıydı. Diğer eklembacaklılarda çevrenin algılanmasında kullanılan antenlerin yerini bu yapılara bırakması dikkat çekti. Aynı temel anatomik yapı, günümüzde bazı türlerde zehir aktarmaya yarayan yapılara dönüştü.
KEŞİF NEDEN 20 MİLYON YILI DEĞİŞTİRDİ?
Fosilin anatomisi, erken dönem eklembacaklılardan günümüzdeki formlara geçişin hangi sırayla gerçekleştiğine ilişkin yeni bilgiler sağladı. Araştırmacılar, işlevsel vücut bölünmesinin baş uzantılarının dış dallarını kaybederek yürüme bacaklarına dönüşmesinden daha önce gerçekleştiğini belirledi. Böylece örümceklerin de dahil olduğu grubun temel vücut özelliklerinin Kambriyen döneminde gelişmeye başladığı ortaya çıktı. Bu canlılar karmaşık anatomik özelliklere sahip olmasına rağmen dönemin denizlerinde tek baskın grup değildi. Aynı ekosistemlerde trilobitler gibi başka eklembacaklı grupları da yaygın olarak bulunuyordu.
FOSİL 1981’DEN BERİ MÜZEDEYDİ
Fosil, 1981 yılında bir koleksiyoncu tarafından gerçek önemi bilinmeden bir müzeye bağışlandı. Yıllar sonra gerçekleştirilen ayrıntılı incelemeler, örneğin daha önce bilinmeyen Megachelicerax cousteaui türüne ait olduğunu ortaya çıkardı. Türe, deniz araştırmalarıyla tanınan Jacques-Yves Cousteau’nun adı verildi. Günümüzde örümceklerin dahil olduğu grup, kara ve su ekosistemlerinde yaşayan 120 binden fazla türü kapsıyor. Yeni incelenen fosil ise bu canlıların evrimsel geçmişinin yaklaşık 500 milyon yıl önce Kambriyen okyanuslarına kadar uzandığını gösterdi.
