Orta Doğu'da tırmanan ABD-İran gerilimi ve 90 doları aşan petrol fiyatları, küresel piyasalarda sert satış baskısı yarattı. Fed’in faiz artırımına gideceğine dair güçlü beklentiler ve rekor tazeleyen tahvil faizleriyle birlikte Wall Street'ten Asya'ya ve Borsa İstanbul'a kadar tüm piyasalar kayıplarla haftaya başladı.
Küresel piyasalar, ABD Merkez Bankası'nın (Fed) faiz artırımına gideceğine ilişkin öngörülerin güçlenmesi, Orta Doğu'daki jeopolitik gerilimler ve tahvil piyasalarındaki satış baskısının artmasıyla negatif bir seyir izliyor. ABD ve İran arasında yeniden başlayan çatışmalar, arz endişelerini artırarak petrol fiyatlarının 90 dolar seviyesinin üzerine çıkmasına yol açtı. Bu durum, yatırımcıların riskli varlıklardan uzaklaşmasına neden oluyor.
Jeopolitik risklerdeki artış, petrol fiyatlarının yükselmesiyle birlikte borsalarda düşüşe ve tahvil faizlerinde artışa neden oluyor. Enflasyonist baskılar konusundaki artan endişeler, Fed'in faiz artırımına gideceğine yönelik tahminleri güçlendiriyor. Bu gelişmelere paralel olarak Fed yetkililerinden de "şahin" açıklamalar geliyor. Para piyasalarındaki fiyatlamalarda, Fed'in ekim ayında faiz artırımına gitmesine kesin gözüyle bakılıyor.
Öte yandan, ABD'de cuma günü açıklanacak tarım dışı istihdam verisinin güçlü gelmesi durumunda, bunun da faiz artırım beklentilerini daha da güçlendirebileceği öngörülüyor. ABD Başkanı Donald Trump, İran'ın Ürdün'deki ABD hava üslerini balistik füzelerle hedef almasının ardından bu saldırılara karşılık vereceklerini duyurdu.
Trump'ın İran'a karşı daha fazla saldırı tehdidinde bulunması ve yeni çatışmaların Hürmüz Boğazı'ndan enerji akışında uzun süreli aksamalara yol açabileceği endişeleri, aralık vadeli Brent petrolün varil fiyatının yüzde 3,6 artışla 91,5 dolar seviyesinde seyretmesine yol açtı. Rusya'nın dizel ihracat yasağını 30 Eylül'e kadar uzatma kararı da rafine yakıt tedarikine ilişkin endişeleri artırdı.
G20 Maliye Bakanları ve Merkez Bankası Başkanları Toplantısı'nda konuşan ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, G20'deki ilk önceliklerinin ekonomik büyüme olduğunu belirtti. Fed Başkanı Kevin Warsh da büyüme oturumunda, enflasyon ve büyümenin bir tercih meselesi olduğunu ifade ederek, "ABD'deki ekonomik büyüme güçlenmiş görünüyor." dedi. Warsh, bu oturumda sermaye harcamaları ve verimlilik gibi konulara dair soruları ele alacaklarını da aktardı.
Bankacılık oturumunda Warsh, ABD'deki kredi veren kuruluşların geniş yelpazesine ve finansal piyasaların derinliğine vurgu yaptı. Güvenli, sağlam ve rekabetçi bir bankacılık sistemine sahip olmanın önemini vurgulayan Warsh, "ABD'de reform odaklı kalmaya devam edeceğiz." dedi. Artan petrol fiyatlarından kaynaklanan enflasyon endişeleri ve Fed'in faiz artırımına gideceğine yönelik öngörülerin güçlenmesiyle ABD'nin 10 yıllık tahvil faizi yüzde 4,79 ile Ocak 2025'ten bu yana en yüksek seviyeyi gördü.
Artan jeopolitik risklerin etkisiyle dolar endeksi yüzde 0,1 artışla 99,5 seviyesinde seyrederken, altının onsu yüzde 0,5 azalarak 4.430 dolardan işlem görüyor. New York borsası, jeopolitik gerilimlerin piyasaları baskılamasıyla haftanın ilk işlem gününü düşüşle tamamladı. Dow Jones endeksi yüzde 0,7, S&P 500 endeksi yüzde 0,33 ve Nasdaq endeksi yüzde 0,12 değer kaybetti. ABD'de endeks vadeli kontratlar, güne karışık seyirle başladı.
Avrupa borsaları, tahvil piyasalarındaki satış baskısı ve İran kaynaklı jeopolitik gerilimlerin enflasyon endişelerini tetiklemesiyle haftanın ilk işlem gününü düşüşle kapattı. Almanya'da aşırı sağın yükselişine dair endişeler nedeniyle ülkenin 10 yıllık tahvil faizi yüzde 3,32 ile 15 yılın en yüksek seviyesine çıktı. Londra borsasında resmi tatil nedeniyle işlem yapılmazken, Avrupa genelinde artan finansman maliyetleri özellikle gayrimenkul ve teknoloji hisselerinde satış baskısı oluşturdu.
Makroekonomik veri tarafında Almanya'da ağustos ayına ilişkin Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) aylık yüzde 0,2, yıllık yüzde 2,9 artarak beklentilerin hafif üzerinde gerçekleşti. Söz konusu gelişmelerle Fransa'da CAC 40 endeksi yüzde 0,79, Almanya'da DAX 40 endeksi ise yüzde 1,17 ve İtalya'da FTSE MIB 30 endeksi yüzde 0,01 değer kaybetti. Avrupa'da endeks vadeli kontratlar güne negatif başladı.
Asya piyasaları, artan jeopolitik riskler ve yükselen petrol fiyatlarının etkisiyle satış ağırlıklı seyrediyor. Tahvil faizlerindeki yükselişler de Asya borsalarındaki düşüşte etkili olan en önemli nedenler arasında yer alıyor. ABD Hazine Bakanı Scott Bessent'in, Japonya Merkez Bankası'ndan (BoJ) faiz oranlarını daha agresif bir şekilde artırmasını istediğine dair haberlerin ardından Japonya'nın 10 yıllık tahvil faizi 1996'dan bu yana ilk defa yüzde 3'e ulaştı.
Öte yandan, Çin'de RatingDog imalat sanayi PMI endeksi ağustos ayında 50,9'dan 51,5'e yükseldi. Analistler, bu verinin ülkede imalat sanayisinde talebin devam ettiğini gösterdiğini ancak iç talebe ilişkin sıkıntıların ve jeopolitik risklerden kaynaklı maliyet baskılarının sürdüğünü belirtti. Güney Kore ihracatı ise ağustos ayında yıllık bazda yüzde 68,7 artarak beklentilerin üzerinde gerçekleşti. Veriler, özellikle teknoloji ürünlerine yönelik küresel talebin devam ettiğini gösteriyor.
Söz konusu gelişmelerle kapanışa yakın Güney Kore'de Kospi endeksi yüzde 0,1, Japonya'da Nikkei 225 endeksi yüzde 0,1, Hong Kong'da Hang Seng endeksi yüzde 1 geriledi. Çin'de Şanghay bileşik endeksinde ise yatay bir seyir izleniyor. Dün satış ağırlıklı bir seyir izleyen BIST 100 endeksi, günü yüzde 2,10 değer kaybederek 14.334,06 puandan tamamladı. Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası'nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı ağustos vadeli kontrat ise dün yüzde 1,2 geriledi.
Dolar/TL, dün günü yatay seyirle 48,2560'tan tamamlarken, bugün bankalararası piyasanın açılışında önceki kapanışın hemen üzerinde 48,2770'ten işlem görüyor. Analistler, bugün yurt içinde imalat sanayi Satın Alma Yöneticileri Endeksi (PMI) verilerinin, yurt dışında ise ABD'de JOLTS açık iş sayısı, dünya genelinde imalat sanayi PMI ve Euro Bölgesi'nde enflasyon başta olmak üzere yoğun bir veri gündeminin takip edileceğini belirtirken, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 14.200 ve 14.100 puanın destek, 14.400 ve 14.500 puanın direnç konumunda olduğunu kaydediyor.
Piyasalarda bugün takip edilecek veriler şöyle:
– 10.00 Türkiye, ağustos ayı imalat sanayi PMI
– 10.55 Almanya, ağustos ayı imalat sanayi PMI
– 11.00 Euro Bölgesi, ağustos ayı imalat sanayi PMI
– 11.30 İngiltere, ağustos ayı imalat sanayi PMI
– 12.00 Euro Bölgesi, ağustos ayı Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE)
– 12.00 Euro Bölgesi, temmuz ayı işsizlik oranı
– 16.45 ABD, ağustos ayı imalat sanayi PMI
– 17.00 ABD, ağustos ayı ISM İmalat Sanayi PMI
– 17.00 ABD, temmuz ayı JOLTS açık iş sayısı
Wall Street geri çekildi. Avrupa'da endeksler negatif kapandı. Asya borsaları satıcılı seyrediyor. Borsa dün düşüşle kapandı.
