ABD Başkanı Donald Trump, Çin Devlet Başkanı Şi Cinping'i coşkuyla karşıladı. Uçaklar alçaktan geçerek gösteri yaptı ve ikili, Beyaz Saray'ı oda oda gezdi. Ancak görüşmeden çıkan somut kararlar, Trump'ın Şi'yi etkileme çabalarının gerisinde kaldı.
İki süper güç arasındaki ticaret, teknoloji ve İran savaşı konularındaki büyük görüş ayrılıkları gölgede kalırken, mevcut ticaret ateşkesi iki ay uzatıldı ve yapay zeka tehditleri ele alındı. Zirve sırasında Şi, iki ülke arasında "sadece bir kazananın olduğu, kaybedenin yok olduğu bir gladyatör gösterisi" gibi bir ilişki olmaması gerektiğini belirtti. Trump ise perşembe akşamı verilen devlet yemeğinde, önceki görüşmelerin detaylarına girmeden nezaket çerçevesinde kaldı.
Pekin yönetiminin eşit muamele talebi doğrultusunda, Trump, bir ABD başkanı için nadir görülen bir adımla Şi'yi uçak pistinde bizzat karşıladı. Askeri uçak geçişleri ve görkemli bir devlet yemeği ile ağırlanan Şi, Çin'in ABD'ye iki dev panda hediye edeceğini açıkladı. Zirve sırasında Trump, Joe Biden yerine otomatik imza cihazlarının yer aldığı başkanlık portrelerinin önünde durarak eski rakibiyle alay etti ve Beyaz Saray'ın Güney Bahçesi'ndeki yeni helikopter pistini sergiledi.
Şi için "O iyi graniti sever" diyen Trump, gazetecilerin İran ve yapay zeka ile ilgili sorularını yanıtsız bıraktı. Trump için tek hayal kırıklığı balo salonunun zamanında hazır olmamasıydı. Cuma günü de devam edecek olan resmi ziyaret, Trump'ın Çin liderine arkadaşlığını gösterme ve Beyaz Saray’daki yenileme çalışmalarını sergileme çabasına sahne oldu. Görüşmede iki ülke arasındaki hassas konulara değinildi, ancak net bir açıklama yapılmaması dikkat çekti.
Şi, Tayvan'ın Çin'in kendi toprağı olduğunu vurgulayarak, ABD'nin bağımsızlığa karşı çıkması gerektiğini yineledi. Detay vermeden ortak bir anlayışa vardıklarını belirten Şi, resmi Şinhua haber ajansına göre ABD'ye "Tayvan'ın bağımsızlığına karşı çıkma konusunda doğru tutuma bağlı kalınması" çağrısında bulundu ve iki ülkenin savaşa sürüklenmesini ifade eden "Thukidides tuzağından" kaçınması gerektiğini vurguladı.
Demokratları komünist olarak nitelendirdiği ve basını Beyaz Saray'a almamaya çalıştığı ara seçimlere altı hafta kala gerçekleşen ziyarette Trump'ın Komunist lider Şi ile dostluğu dikkat çekti. ABD yetkililerinin Çin'in askeri hazırlık yaptığı yönündeki uyarılarına rağmen Washington, silah satışlarıyla adayı destekleyen ancak doğrudan savunma taahhüdü vermeyen "stratejik belirsizlik" politikasını sürdürüyor.
Mayıs ayında Tayvan'a asker gönderip göndermeyeceği sorulduğunda "söylemek istemediğini" belirten Trump, kongre üyelerinin baskısına rağmen Tayvan için 14 milyar dolarlık silah paketini henüz onaylamadı. Diğer yandan yapay zekanın kontrolden çıkma endişelerine değinen Şi, "Yapay zekayı iyilik için geliştirme ve yönetme, yapay zekanın her zaman insan kontrolü altında kalmasını sağlama ve insanların refahına hizmet etmesi konusunda hem kabiliyete hem de sorumluluğa sahibiz" dedi.
Trump ise iki ülkenin üstünlük mücadelesi içinde olduğu mevcut durumu korumak istediğini dile getirdi. Zirve öncesinde Hazine Bakanı Scott Bessent'in gündeme getirdiği yapay zeka bildirim sistemi (kırmızı hat) fikrinin liderler arasında konuşulup konuşulmadığı belirsizliğini korurken, yemeğe katılan yapay zeka devlerinin arasında risklere karşı en sesli uyarıları yapan Anthropic CEO'su Dario Amodei yer almadı.
Süregelen ticaret gerilimine rağmen perşembe günkü temaslardan sınırlı bir sonuç çıktı. Bessent, gelecekteki alımları bir "ticaret kuruluna" bağladıklarını bildirdi. İki taraf, geniş kapsamlı bir anlaşmaya zaman tanımak amacıyla mevcut ticaret ateşkesini 10 Ocak'a uzatacak şekilde iki ay daha uzatma kararı aldı. Pekin tarafı ise iki yıllık bir uzatma talep etmişti. Hazine Bakanı Bessent, Çin'in 25 milyon ton ABD soya fasulyesi satın alma sözüne oldukça bağlı kaldığını ancak yaklaşık 17 milyar dolarlık diğer tarım taahhütlerinde programın biraz gerisinde olduğunu aktardı.
🚀
