Türkiye’de yaklaşık 4 bin kişinin genetik verisini inceleyen araştırma, nüfusun yüksek çeşitlilik ve karışım özellikleri taşıdığını gösterdi. Araştırmada Türk toplumunun genetik açıdan Toskana’da yaşayanlarla yakınlığı da belirlendi; ancak çalışma sonuçları, “Türklere en çok benzeyen millet İtalyanlar” şeklindeki basitleştirilmiş iddiği doğrulamıyor.
Bilkent Üniversitesi öncülüğündeki çalışma, Türkiye’nin 81 ilinden köken alan kişilerin verilerini kapsadı. Araştırmacılar, farklı hastalıklar üzerine yürütülen genetik çalışmaların 3 bin 864 katılımcısına ait tüm ekzom ve tüm genom dizileme verilerini değerlendirdi. Bu nedenle örneklem, her ilden rastgele seçilmiş kişileri temsil eden bir nüfus araştırması olarak tanımlanmıyor.
Araştırmanın hakemli bilimsel makalesinde, genetik benzerlik karşılaştırmalarında Türkiye nüfusunun önce doğu ve batı komşu topluluklarıyla, ardından Toskana nüfusuyla yakın ilişki gösterdiği belirtiliyor. Bulgular, Türkiye’yi tek bir dış toplumla eşleştirmekten ziyade, nüfusun çevresindeki bölgelerle paylaştığı genetik yakınlıkların ve ülke içindeki çeşitliliğin birlikte ele alınması gerektiğine işaret ediyor.
Bilkent’in araştırma duyurusuna göre proje yaklaşık 10 yıl sürdü ve yaklaşık 4 bin kişinin verisini içerdi. Çalışmanın amaçlarından biri, Türkiye nüfusunun genetik çeşitliliğini daha ayrıntılı incelemeye ve hastalıklarla ilişkili genetik varyantların araştırılmasına imkân verecek bir referans veri tabanı oluşturmaktı.
Araştırmacılar, Türkiye’nin tarih boyunca farklı toplulukların göç yolları üzerinde bulunmasının genetik yapıdaki çeşitlilik ve karışımın anlaşılmasında önemli bir bağlam sunduğunu aktarıyor. Ancak bu bulgular, tek tek kişilerin kökenini belirleyen bir test ya da geçmişteki göçlerin tüm ayrıntılarını kanıtlayan bir sonuç niteliği taşımıyor.
Araştırma, nüfus genetiği verilerinin tarihsel anlatılarla ilişkilendirilirken dikkatle yorumlanması gerektiğini de gösteriyor. Toskana ile saptanan yakınlık, çalışmanın karşılaştırdığı topluluklar ve kullandığı yöntemler çerçevesinde değerlendirilmeli; tek başına belirli bir halkın kökenini veya doğrudan ortak atayı kanıtlamıyor.
